home / persoonlijke ontwikkeling / hoogbegaafd coaching / kind hoogbegaafd / hb school / peergroeponderwijs

Peergroeponderwijs opzetten?

Dit artikel is onderdeel van de serie: Is jouw kind hoogbegaafd? Binnen deze serie kijken we naar kenmerken, begeleiding en onderwijsbehoeften van hoogbegaafde kinderen en jongeren. In dit artikel gaan we dieper in op peergroeponderwijs, plusklassen en het belang van ontwikkelingsgelijken. Wat is een peergroep en waar moet je aan denken? Wanneer zet je peergroeponderwijs op en waarom?

Wat is een peergroep bij hoogbegaafdheid?

Een peergroep is in feite een groep van ontwikkelingsgelijken die qua begaafdheid, denkniveau en interesses op elkaar afgestemd zijn. Hoogbegaafde leerlingen ervaren binnen een peergroep vaak meer herkenning, aansluiting en begrip dan in de reguliere klas. In een peergroep ontmoeten leerlingen andere kinderen die op een vergelijkbare manier denken, leren en communiceren. Daardoor voelen veel hoogbegaafde kinderen zich meer gezien en begrepen. Ze merken dat ze niet de enige zijn die snel denken, veel vragen stellen, behoefte hebben aan verdieping of anders naar de wereld kijken.

Daarnaast biedt een peergroep ruimte voor uitdaging en leren leren. Hoogbegaafde leerlingen kunnen elkaar stimuleren, inspireren en uitdagen om buiten hun comfortzone te werken. Juist het leren omgaan met inspanning, fouten maken, samenwerken en doorzetten zijn belangrijke doelen binnen peergroeponderwijs.

Waarom is peergroeponderwijs belangrijk voor hoogbegaafde leerlingen?

We willen allemaal dat onze leerlingen iets leren en met plezier naar school gaan en daar horen ook onze (hoog)begaafde leerlingen bij. Het kan zijn dat (hoog)begaafde leerlingen die met de reguliere lessen compacten en verrijken toch nog niet voldoende op hun niveau worden aangesproken. Er is voor hen dan geen sprake van leermomenten. Ze leren dan ook niet welke vaardigheden er nodig zijn om tot leren te komen. Ze weten en leren niet welke gevoelens bij het leren leren horen. Komen ze in een situatie waarin ze te maken krijgen met leren dan weten ze niet hoe ze hiermee om moeten gaan en haken ze vaak af.

Waarom moeten hoogbegaafde leerlingen leren leren?

Leren leren gebeurt veelal in de plusklas of peergroeponderwijs. Het onderwijs wordt afgestemd op leerbehoeften van de (hoog)begaafde leerling en we laten de leerling in zijn/haar zone van naaste ontwikkeling werken. Niet alleen het lesstofpakket wordt hierop afgestemd maar ook de begeleiding wordt afgestemd op de leerbehoeften van de leerling.

Welke vaardigheden leren hoogbegaafde leerlingen in een peergroep?

Aan welke vaardigheden en doelen kun je in de plusklas of peergroeponderwijs werken? Ik noem een aantal zaken die voor de leerlingen van belang zijn:

• Eigenaarschap en het stellen van persoonlijke leerdoelen.
• Weten welke talenten je hebt en werken vanuit je talent en kracht om je eigen leerdoelen te halen.
• Aanleren van vaardigheden en leren van metacognitieve denkvaardigheden om naar hun leren en ontwikkeling te kijken.
• Het aanleren van werk- en leerstrategieën zodat zij deze kunnen ontwikkelen en inzetten.
• Leren om naar jezelf en anderen te kijken vanuit positieve gedachten en mindset van groei.
• Het aanleren van vaardigheden om onderzoek te doen en daarbij inhoudelijk passende onderzoeksvragen kunnen stellen.
• Leren en ervaren welke inspanning het vraagt om een taak af te maken en te volbrengen.
• Werken en leren met ontwikkelingsgelijken, werken en leren met respect voor iedereen.
• Een plusklas of peergroep wordt vaak opgezet om (hoog)begaafde kinderen voor een dagdeel per week meer uitdagend onderwijs te bieden.

Hoe haal je meer uit hoogbegaafde leerlingen?

Laat ze leren op een manier die bij ze past. Laat ze buiten hun comfortzone werken en leer ze strategieën toepassen die hen verder helpen. Leer ze inzicht krijgen in hun sterke en zwakke kanten. Stuur op proces en product en leer ze vaardigheden om probleemoplossend te kunnen werken. Stel coachingsvragen die de leerling aan het denken zetten. Het begeleiden en coachen van leerlingen in de plusklas/peergroep is iets wat de gehele school aangaat.

Waarom ontwikkelingsgelijken zo belangrijk zijn

Hoogbegaafde leerlingen hebben vaak behoefte aan contact met ontwikkelingsgelijken. In een peergroep ontmoeten zij andere kinderen die op een vergelijkbare manier denken, leren en communiceren. Dat zorgt vaak voor herkenning, aansluiting en begrip. Veel hoogbegaafde kinderen voelen zich in de reguliere klas anders of ervaren dat zij zich voortdurend moeten aanpassen. Binnen een peergroep merken zij dat ze niet de enige zijn die snel denken, veel vragen stellen of behoefte hebben aan verdieping.

Daarnaast leren leerlingen veel van elkaar. Ze kunnen elkaar uitdagen, inspireren en motiveren. Ook sociaal-emotioneel kan een peergroep belangrijk zijn omdat leerlingen ervaren dat zij erbij horen.

Waarom hoogbegaafde leerlingen soms afhaken in de reguliere klas

Sommige hoogbegaafde leerlingen raken gedemotiveerd in de reguliere klas omdat zij te weinig uitdaging ervaren. Wanneer lesstof te veel herhaling bevat of te gemakkelijk is, ontstaan er onvoldoende leermomenten. Daardoor kunnen leerlingen afhaken, onderpresteren of ongewenst gedrag laten zien. Soms trekken zij zich juist terug terwijl anderen clownesk gedrag gaan vertonen. Ook motivatieproblemen of frustratie komen regelmatig voor.

Juist daarom is het belangrijk dat hoogbegaafde leerlingen voldoende uitdaging, autonomie en verdieping ervaren binnen het onderwijs.

Wat vraagt peergroeponderwijs van leerkrachten?

Peergroeponderwijs vraagt meer dan alleen ander lesmateriaal. Ook de begeleiding van hoogbegaafde leerlingen vraagt specifieke vaardigheden van leerkrachten. Belangrijk is dat leerkrachten niet alleen sturen op resultaat maar juist ook aandacht hebben voor het leerproces. Hoogbegaafde leerlingen moeten vaak leren omgaan met fouten maken, inspanning leveren, samenwerken en doorzetten.

Daarnaast vraagt peergroeponderwijs om een coachende houding waarbij ruimte is voor autonomie, onderzoekend leren en persoonlijke leerdoelen. Ook het signaleren van perfectionisme, onzekerheid of faalangst speelt hierbij een belangrijke rol.

Waarom leren leren zo belangrijk is voor hoogbegaafde leerlingen

Veel hoogbegaafde leerlingen hebben lange tijd weinig inspanning hoeven leveren om goede resultaten te behalen. Daardoor ontwikkelen sommige kinderen minder leerstrategieën of studievaardigheden. Problemen ontstaan vaak pas later wanneer het onderwijs complexer wordt en plannen, structureren, oefenen en doorzetten belangrijker worden. Hoogbegaafde leerlingen kunnen dan ineens vastlopen terwijl de omgeving verwacht dat zij alles gemakkelijk aankunnen.

Binnen peergroeponderwijs en plusklassen is daarom veel aandacht voor leren leren. Leerlingen worden uitgedaagd om buiten hun comfortzone te werken en ervaren wat inspanning, fouten maken en doorzetten met hen doet.

Is een peergroep nog van deze tijd?

Peergroeponderwijs bestaat al jarenlang binnen het onderwijs aan (hoog)begaafde leerlingen. Toch kijken scholen tegenwoordig steeds vaker kritisch naar de vorm en inhoud ervan. Past een aparte plusklas of peergroep nog wel bij de onderwijsvisie van nu? Of zijn er inmiddels andere manieren om hoogbegaafde leerlingen passend onderwijs te bieden?

In de praktijk zien we dat een peergroep nog steeds veel waarde kan hebben, juist omdat hoogbegaafde leerlingen behoefte hebben aan ontwikkelingsgelijken, uitdaging en erkenning. Tegelijkertijd zoeken scholen vaker naar manieren om deze begeleiding meer te integreren binnen de reguliere klas. Denk bijvoorbeeld aan:

• Meer differentiatie binnen de groep.
• Projectmatig en onderzoekend leren.
• Werken met leerdoelen op maat.
• Coaching binnen de klas.
• Compacten en verrijken.
• Vakoverstijgend onderwijs.
• Tijdelijke peermomenten in plaats van een vaste plusklas.

Welke vorm het beste past hangt af van de school, de visie op onderwijs en vooral van de behoeften van de leerling.

Past peergroeponderwijs of een plusklas bij jouw school?

Wil je weten of een peergroep of plusklas bij jouw school past? Zijn jullie die school die...

• Op een interactieve manier betrokken wil worden bij het leerproces?
• Meer wil weten over het signaleren en diagnosticeren van begaafde leerlingen?
• Het verschil wil weten tussen een begaafde leerling en een intelligente leerling?
• Het verschil wil weten tussen een talentvolle leerling en een leerling met een ontwikkelingsvoorsprong?
• Een doorgaande lijn binnen de school nastreeft en wil waarborgen?
• Vaardigheden wil ontwikkelen en bereid is om met een andere blik naar de leerling te kijken?

Veelgestelde vragen – FAQ

Veel scholen, leerkrachten en ouders hebben vragen over peergroeponderwijs en plusklassen. Hieronder staan een aantal veelgestelde vragen.

Wat is een peergroep?

Een peergroep is een groep ontwikkelingsgelijken waarbij hoogbegaafde leerlingen elkaar ontmoeten op een vergelijkbaar niveau van denken, leren en communiceren.

Waarom hebben hoogbegaafde leerlingen ontwikkelingsgelijken nodig?

Ontwikkelingsgelijken zorgen vaak voor herkenning, aansluiting en uitdaging. Veel hoogbegaafde leerlingen voelen zich hierdoor meer begrepen en gezien.

Wat leren kinderen in een plusklas?

In een plusklas leren kinderen niet alleen nieuwe lesstof maar ook vaardigheden zoals leren leren, samenwerken, onderzoeken, plannen en omgaan met uitdaging.

Is een peergroep nog van deze tijd?

Ja. Veel scholen werken nog steeds met peergroepen of plusklassen, al wordt tegenwoordig vaker gekeken naar combinaties met onderwijs binnen de reguliere klas.

Wat is het verschil tussen compacten, verrijken en een peergroep?

Compacten betekent minder herhalingsstof aanbieden. Verrijken betekent extra uitdaging bieden. Een peergroep richt zich daarnaast ook op ontwikkelingsgelijken, leren leren en begeleiding.