home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / voelen gevoelens / gevoelens negatief beoordelen

Eigen gevoelens als negatief kwalificeren

Eigen gevoelens veroordelen is iets wat je naar mijn mening behoorlijk in de weg kan staan. Waarom? Omdat je de boodschap achter dat gevoel dan precies gaat missen. Binnen het begrijpen en beoordelen van gevoelens en emoties is het daarom belangrijk dat je onderscheid leert maken tussen wat je voelt en het oordeel dat je daarover hebt.

In dit artikel ga ik in op het negatief beoordelen van eigen gevoelens. Met negatief bedoel ik dan kwalificaties als niet goed, fout, kwaad of slecht.

Kwalificeren anderen jouw gevoelens ook als negatief?

Trouwens, anderen doen het ook. Wat doen ze? Gevoelens negatief kwalificeren. Ik noem je een voorbeeld uit mijn eigen leven. Pas was ik geraakt, emotioneel en verdrietig. Nou is dat bij mij niet zo moeilijk, moet ik erbij zeggen, want ik ben snel geraakt, emotioneel of aangedaan. Mijn partner merkte op: ‘Het gaat niet zo goed met jou, hè?’ Dat is de negatieve kwalificatie.

Let op: niet goed en fout hebben een averechtse werking op de menselijke geest. Zodra je fout, kwaad of niet goed roept, gebeurt er iets tussen de oren. Je kwalificeert iets als negatief. Je wijst iets af en je stopt iets weg.

Ging het niet goed dan met mij? Ik ervaarde heel wat anders. Ik vond dat het met mij heel goed ging. Maar ik was in herinnering. En dat raakte mij. En de tranen waren niet gestold, ik was niet bitter of verbitterd, niet koud. Dus voor mij was het goed. Sterker nog: wanneer je aangeraakt bent, aangedaan, ontroerd of begaan, dan staan jouw gevoelens in de warme stand. Tranen hebben een functie. Tranen maken ons week. Bevroren tranen leiden tot verbittering. Dat is vaak veel moeilijker qua ervaring.

Zijn pijnlijke herinneringen altijd nare herinneringen?

Een ander voorbeeld. Ik vertelde een kennis van me over het sterven en overlijden van mijn vader en moeder. Hij zei: ‘Wat een nare herinneringen zijn dat, hè?’ Kijk, die hoort ook in het rijtje van goed en kwaad. Ik maak het rijtje even af: kwaad, fout, niet goed en naar of vervelend.

Weet je dat ik helemaal geen nare herinneringen heb aan het overlijden van mijn ouders? Terwijl het mij zeker raakt, pijn doet en emotioneert. Maar ik heb er juist een warm gevoel bij.

Is een pestbui werkelijk iets negatiefs?

Nog een voorbeeld. Iemand vertelde me onlangs dat ze in een pestbui zat. Hoort ook in het rijtje van goed en kwaad. Ze kwalificeerde dat ook als minder goed. Maar toen ze vertelde hoe dat kwam, ontstond bij mij een ander beeld. Haar vriendin, met wie ze zich hartelijk en van harte verbonden weet, zit in een moeilijke situatie. En dat raakte haar. Haar innerlijk werd met ontferming bewogen, zouden ze in 1700 zeggen. Hoe mooi is dat? Mee-lijden in de zin van samen dragen van pijn en verdriet.

Hoe wijzen gevoelens jou de weg?

Gevoelens wijzen de weg. Mits je niet horende doof bent en ziende blind. Ik heb al bijna honderd gevoelens op de website beschreven. Ook negatieve gevoelens, zoals we die in onze taal duiden. Maar ze zijn positief. Ze geven richting. Wil je wat voorbeelden?

• Wanneer je je te dik voelt, wijst het erop dat je met jouw lichaam aan de slag moet.
• Wanneer je je lusteloos voelt, moet je met de energiebalans aan de slag.
• Wanneer je je afgewezen voelt, wordt er gereflecteerd op een onverwerkte kwetsuur.
• Wanneer je je stijf en stram voelt, daagt jouw lichaam je fysiek uit.
• Wanneer je tegenzin en weerzin voelt, wijst jou dat op een grens.
• Wanneer je jezelf iets verwijt, legt dat een verlangen bloot.
• Wanneer je je dom en onnozel voelt, is dat een weerspiegeling dat jij jouw eigenwaarde te veel laat afhangen van slimheid of intelligentie.
• Wanneer je je machteloos voelt, ben je waarschijnlijk met iets bezig wat buiten jouw invloedssfeer ligt.
• Wanneer je verveling voelt, word je misschien onvoldoende uitgedaagd.

Waarom willen we zo snel mogelijk van negatieve gevoelens af?

Het zit in onze cultuur en in onze normen en waarden dat we negatieve gevoelens snel wegdrukken. Je moet je goed voelen en fijn. Of nog beter gezegd: je moet je gaaf voelen. Als het kan altijd! En zo hebben we een theatervoorstelling van het leven gecreëerd die veraf staat van de werkelijkheid, of liever gezegd, de levenswerkelijkheid.

Hoe ga je de dialoog aan met jouw gevoelens?

Persoonlijke ontwikkeling is dat je oog krijgt voor eigen gevoelens. Dat je de dialoog aangaat met jouw eigen gevoelens. Dat betekent dat je ze niet wegdrukt, niet vermijdt, er niet tegen strijdt, maar dat je in gesprek gaat met jouw innerlijk.

Wat betekent horende doof en ziende blind?

Gehoord worden begint met jezelf horen. Gezien worden begint met jezelf zien. Jouw plek innemen begint met durven voelen en ervaren en dit op de juiste waarde schatten. Jezelf niet zien en horen betekent dat je jezelf niet serieus neemt. Dat noem ik horende doof en ziende blind, maar ook niet gehoord en gezien worden door anderen.

Wat is het verschil tussen een gevoel en jouw oordeel daarover?

Een gevoel is wat je ervaart. Het oordeel is wat je er vervolgens van vindt. Je kunt verdriet voelen en daarover denken dat je zwak bent. Je kunt boosheid ervaren en jezelf vertellen dat je niet boos mag zijn. Je kunt angst voelen en jezelf verwijten dat je laf bent. Het gevoel en het oordeel zijn dus niet hetzelfde.

Juist het oordeel kan ervoor zorgen dat je het oorspronkelijke gevoel niet meer onderzoekt. Je bent dan vooral bezig met de vraag of je dit wel mag voelen. Daardoor mis je de informatie over jouw behoefte, verlangen, grens of kwetsuur.

Wanneer wordt het veroordelen van gevoelens een vast patroon?

Het negatief beoordelen van gevoelens kan een vast patroon worden wanneer je hebt geleerd dat bepaalde emoties ongewenst, overdreven of zwak zijn. Zodra zo’n gevoel opkomt, wijs je het automatisch af. Je drukt het weg, schaamt je ervoor of probeert het onmiddellijk op te lossen.

Daardoor ontstaat afstand tot jouw innerlijk. Je voelt nog wel dat er iets gebeurt, maar je kunt steeds moeilijker verstaan wat jouw gevoel je probeert te vertellen. Het patroon wordt doorbroken wanneer je niet meteen vraagt of het gevoel goed of fout is, maar eerst onderzoekt wat er werkelijk in jou gebeurt.

Veelgestelde vragen over gevoelens negatief beoordelen

Het veroordelen van gevoelens roept vragen op over positieve en negatieve emoties, zelfafwijzing en het leren luisteren naar jouw innerlijk. Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen.

Kunnen gevoelens goed of fout zijn?

Een gevoel is in de eerste plaats een ervaring en een signaal. Jouw gedrag kan passend of onpassend zijn, maar het gevoel zelf bevat informatie.

Waarom veroordeel ik mijn eigen gevoelens?

Dat kan komen door opvoeding, cultuur, eerdere ervaringen of overtuigingen waarin bepaalde emoties als zwak, ongewenst of overdreven werden gezien.

Is verdriet een teken dat het niet goed met je gaat?

Nee. Verdriet kan betekenen dat je geraakt bent, iemand mist of iets belangrijks hebt verloren. Tranen kunnen juist laten zien dat jouw gevoel nog stroomt.

Moet je ieder gevoel volgen?

Nee. Een gevoel serieus nemen betekent niet dat je er automatisch naar moet handelen. Je kunt het onderzoeken en daarna bewust kiezen wat je ermee doet.

Hoe stop je met het veroordelen van gevoelens?

Stel jezelf eerst de vraag wat je precies voelt en wat het gevoel jou probeert te vertellen. Stel het oordeel goed, fout, zwak of slecht even uit.