home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / veelzijdig

Veelzijdig: van meerdere markten thuis

Veelzijdig: mag ik jou zo typeren? Ben je breed inzetbaar, meerzijdig, veelomvattend en allround? Ben je van meerdere markten thuis? Zeggen mensen weleens tegen jou: "Je kunt ook van alles"? Dan past deze kernkwaliteit waarschijnlijk bij je. Het is echt een kwaliteit in hoe je denkt en voelt. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten gaat veelzijdigheid over brede interesses, meerdere ontwikkelde kanten en het vermogen om op verschillende terreinen uit de voeten te kunnen.

Waarom lijkt veelzijdigheid soms minder indrukwekkend dan het is?

Je zou zeggen: prachtig toch als je zo talentvol bent? Maar ik zie vaak de keerzijde. Juist degene die veelzijdig is, kan gaan twijfelen. Hij of zij zegt van zichzelf wel van alles te weten, maar op geen enkel gebied expert te zijn. Kun je me volgen? Juist degene die zoveel kan, vergelijkt zichzelf op ieder afzonderlijk terrein met een specialist en komt vervolgens tot de conclusie dat het allemaal wel meevalt.

Maar dat is appels met peren vergelijken. De specialist heeft zijn kracht in verdieping op één terrein. Jouw kracht kan juist liggen in de combinatie, de breedte en het vermogen om tussen verschillende onderwerpen, rollen of vakgebieden te bewegen. Als je alleen kijkt naar wat je op ieder afzonderlijk terrein niet bent, zie je jouw veelzijdigheid niet meer.

Waarom kun je van veelzijdigheid geen afdruk maken?

Stel je gaat naar de copyshop en je vraagt om even een afdruk te maken. Dan kan het zijn dat je de vraag krijgt: "Moet ik het enkelzijdig of dubbelzijdig voor je afdrukken?" Maar ik denk niet dat je de vraag krijgt: "Zal ik het veelzijdig voor je afdrukken?" Waarom niet? Dat kan namelijk niet.

En hier is meteen een belangrijk kenmerk van veelzijdigheid benoemd. Je kunt er geen eenvoudige afdruk van maken. Een specialist is vaak gemakkelijk uit te leggen: die doet dit. Maar bij jou komt er steeds iets achteraan. Je kunt dit, maar ook dat. Je hebt verstand van onderwerp A en je bent ook geïnteresseerd in B. Bovendien heb je ervaring met C. Voor jou is dat logisch. Voor de buitenwereld kan dat behoorlijk onduidelijk zijn.

Waarom twijfelen veelzijdige mensen soms aan zichzelf?

Wanneer jouw talent niet op de juiste wijze wordt gezien, krijg je voortdurend verkeerde feedback. En dat kan leiden tot twijfel aan jezelf. Met als gevolg dat je jezelf niet meer gelooft, ongeloofwaardig overkomt, op verkeerde plekken wordt ingezet en uitgeblust thuis komt te zitten. Zie je het gevaar?

Wat ik ook zie, is dat mensen die veelzijdig zijn zich soms afzijdig gaan houden omdat ze aan zichzelf twijfelen. Ze hebben geleerd dat ze duidelijker moeten kiezen, dat ze te breed zijn of dat ze eerst maar eens ergens echt goed in moeten worden. Daardoor gaan ze hun eigen breedte eerder verbergen dan profileren. Terwijl juist die breedte hun kwaliteit is.

Waarom zijn keuzes lastig als je veel kunt?

Veelzijdigheid geeft mogelijkheden, maar mogelijkheden leveren ook keuzes op. Als je vijftien bent en je kunt en wilt meerdere kanten op, kan een studiekeuze maken behoorlijk ingewikkeld zijn. Niet omdat je nergens belangstelling voor hebt, maar juist omdat meerdere richtingen je aanspreken. De vraag "Wat wil je later worden?" is dan helemaal niet zo eenvoudig.

Dat vraagstuk verdwijnt niet automatisch wanneer je ouder wordt. Je kunt verschillende opleidingen interessant vinden, uiteenlopende banen leuk vinden of merken dat je na een aantal jaren weer behoefte krijgt aan een nieuw terrein. De valkuil is dat je denkt dat één keuze alle andere mogelijkheden voor altijd moet uitsluiten. Kiezen is echter niet hetzelfde als ontkennen dat je veelzijdig bent. Soms kies je wat nu aandacht krijgt, zonder alle andere kanten van jezelf weg te gooien.

Wat betekent veelzijdigheid in je loopbaan?

Op je vijftiende kan de school- of studiekeuze lastig zijn. Op je dertigste komt er vaak een andere vraag: hoe profileer ik mij? Dat is precies waar veelzijdige mensen moeilijker leesbaar kunnen worden. Een recruiter, werkgever of loopbaanadviseur wil graag snel begrijpen waar jij voor staat. En jij antwoordt misschien: "Nou, ik kan dit, maar ik doe ook dat en dat andere vind ik eigenlijk ook geweldig."

Johann Sebastian Bach was een veelzijdig musicus. Hij componeerde, dirigeerde en speelde. Hij kon met orgel en klavier uit de voeten en schreef voor uiteenlopende bezettingen. Zou Johann Sebastian nu geleefd hebben en hij zou naar een gemiddelde loopbaancoach gaan, dan had men hem misschien geadviseerd om keuzes te maken. Anders zou hij onduidelijk zijn in zijn profilering. Maar juist zijn breedte hoorde bij wie hij was.

De oplossing is daarom niet dat je jouw veelzijdigheid wegknipt tot er één keurige functieomschrijving overblijft. Je moet leren jezelf onderscheidend te profileren met die breedte. Wat is de rode draad onder al die interesses? Waar ben jij steeds van waarde? Wat verbind jij wat voor anderen losse werelden zijn? Zodra je dat kunt vertellen, wordt veelzijdigheid beter leesbaar.

Ik zie dit vraagstuk ook regelmatig bij hoogbegaafdheid bij volwassenen. Niet iedere veelzijdige persoon is hoogbegaafd en niet iedere hoogbegaafde is op dezelfde manier veelzijdig, maar brede interesses, verschillende studierichtingen en moeite met een smalle profilering kunnen elkaar wel raken. Dan moet je oppassen dat de omgeving jouw breedte niet steeds vertaalt als: "Je weet niet wat je wilt."

Laat jouw veelzijdigheid niet verdwijnen

Ik zeg: laat het niet gebeuren. Nooit! Wanneer jij veelzijdig bent, kunnen we geen eenvoudige afdruk van jou maken. Maar ik ben onder de indruk van jouw veelzijdigheid. En het wordt tijd dat jij die gaat inzetten en benutten, opdat jouw talent tot bloei komt.

Dat vraagt ook dat je zelf anders naar jouw breedte gaat kijken. Niet: "Ik kan van alles een beetje." Maar: "Ik ben op meerdere terreinen inzetbaar en ik verbind verschillende kwaliteiten en interesses." Dat is geen zwaktebod. Dat is een ander soort profiel.

Wanneer slaat veelzijdigheid door?

Zijn er ook valkuilen die bij het talent veelzijdig horen? Jazeker. Zonder valkuil geen talent. De doorgeslagen variant ontstaat vooral wanneer de breedte alle richting begint te verliezen.

• Je vlindert zonder focus van de ene bloem naar de andere.
• Je pakt van alles aan en maakt te weinig af.
• Je verdeelt jouw aandacht over te veel zaken tegelijk.
• Je blijft nieuwe mogelijkheden zien waardoor kiezen steeds wordt uitgesteld.
• Je raakt versnipperd omdat alles interessant lijkt.

Het probleem is dan niet jouw veelzijdigheid, maar het gebrek aan focus. Breed zijn en richting hebben kunnen prima samengaan. Je hoeft niet al jouw mogelijkheden tegelijkertijd te benutten.

Hoe geef je focus aan jouw veelzijdigheid?

Wat is dan het leerdoel? Bedenk dat Johann Sebastian Bach maar 65 jaar had om alle muziek te schrijven die hij schreef. Dus kies voor tijd, priori-tijd, focus en ontwikkeling. En geniet vooral van dat mooie talent dat jij hebt.

Focus betekent voor een veelzijdig mens niet automatisch versmallen tot één ding. Het kan ook betekenen dat je per periode kiest welke kant aandacht krijgt. Wat wil je nu ontwikkelen? Wat hoort bij jouw huidige werk? Wat laat je bewust even liggen? Daarmee geef je richting aan jouw breedte zonder haar af te wijzen.

Is veelzijdig zijn voor jou een uitdaging?

Misschien herken je jezelf juist aan de andere kant. Je bent sterk gespecialiseerd, voelt je prettig bij één duidelijk vakgebied en hebt weinig behoefte om allerlei verschillende kanten te ontwikkelen. Dan kan veelzijdigheid voor jou een uitdaging zijn.

Dat betekent niet dat je ineens overal iets van moet weten. Je kunt wel onderzoeken of je soms te snel binnen jouw eigen vakgebied blijft. Een andere discipline, een nieuwe rol of een onderwerp buiten jouw vertrouwde terrein kan juist iets toevoegen aan wat je al goed kunt. Veelzijdigheid ontwikkelen betekent dan niet dat je jouw specialisme opgeeft, maar dat je jouw blik verbreedt.

Welke ontwikkeldoelen passen bij veelzijdigheid?

Wanneer veelzijdigheid sterk bij jou past, hoef je jouw brede belangstelling niet kleiner te maken. De ontwikkeling zit vooral in keuzes maken, jouw breedte leren uitleggen en voldoende focus houden om talent ook werkelijk tot bloei te laten komen.

• Een rode draad leren zien in jouw verschillende interesses en kwaliteiten.
• Keuzes maken zonder het gevoel dat je daarmee alle andere mogelijkheden weggooit.
• Jouw veelzijdigheid duidelijk profileren zodat anderen begrijpen waar jouw meerwaarde ligt.

Veelgestelde vragen over veelzijdig zijn

Veelzijdigheid roept gemakkelijk vragen op, juist omdat deze kwaliteit minder eenvoudig in één vakje te stoppen is. Daarom nog vijf aanvullende vragen.

Is een veelzijdig persoon hetzelfde als een generalist?

Niet helemaal. Een generalist beschikt meestal over brede kennis over verschillende terreinen. Veelzijdigheid kan breder zijn: je kunt verschillende interesses, kwaliteiten, rollen en vaardigheden combineren. Je kunt bovendien op sommige terreinen wel degelijk veel diepgang hebben.

Moet je als veelzijdig persoon overal goed in zijn?

Nee. Veelzijdigheid betekent niet dat je alles kunt. Het betekent dat je meerdere kanten hebt ontwikkeld en op verschillende terreinen inzetbaar of geïnteresseerd bent. Ook jij hebt sterke en minder sterke kanten.

Kan een veelzijdig persoon ook specialist zijn?

Zeker. Je kunt op één of meerdere terreinen specialistische kennis ontwikkelen en daarnaast breed geïnteresseerd blijven. Het beeld dat je óf specialist óf veelzijdig moet zijn, is te beperkt.

Waarom kan veelzijdigheid onrust geven?

Omdat er veel mogelijkheden zijn die jouw aandacht trekken. Wanneer je voortdurend voelt wat je óók nog zou kunnen doen, kan het lastig zijn om vrede te hebben met de keuze die je op dat moment hebt gemaakt. Dan helpt het om onderscheid te maken tussen wat nu belangrijk is en wat later eventueel nog ruimte kan krijgen.

Hoe weet je of jouw veelzijdigheid voldoende tot zijn recht komt?

Dat merk je vaak aan energie en afwisseling. Kun je meerdere kanten van jezelf gebruiken, verbanden leggen en blijven leren? Dan komt jouw veelzijdigheid waarschijnlijk behoorlijk tot haar recht. Wanneer je jarenlang maar een heel klein deel van jouw mogelijkheden gebruikt, kan verveling of leegloop ontstaan.