home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / prestatiegericht

Ben je prestatiegericht? Heb je een hoge prestatiemotivatie?

Prestatiegericht is een kwaliteit maar ook een drijfveer. Heb je een hoge prestatiemotivatie? Dan ben je iemand met een hands-onmentaliteit. Je houdt van aanpakken en je wilt gericht en tastbaar iets bereiken. Het is echt een kwaliteit in hoe je jezelf in beweging zet. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten gaat prestatiegerichtheid over de motivatie om iets neer te zetten, resultaat te boeken en het beste uit jezelf te halen.

Wat is de kracht van prestatiegerichtheid?

Herken je deze kwaliteit? Dan ben je vaak gedreven om tot resultaat te komen. Je zult niet snel rusten voordat je daadwerkelijk iets hebt opgeleverd, je bent ambitieus en grensverleggend en je houdt van concrete en tastbare resultaten. Vaak ben je ook volhardend: wanneer het tegenzit, ga je door waar anderen misschien al zijn gestopt.

Deze kwaliteit komt het beste tot zijn recht in een omgeving waar iets van je wordt gevraagd en waar resultaten zichtbaar mogen zijn. Je hebt uitdaging nodig en wilt jouw inzet ergens aan kunnen verbinden. Ook is het belangrijk dat je achter het doel of de organisatie kunt staan. Wanneer je niet gelooft in waar je voor werkt, wordt presteren een stuk moeilijker.

Wat is het verschil tussen prestatiegericht en doelgericht?

Prestatiegerichtheid en doelgerichtheid liggen dicht bij elkaar, maar zijn niet hetzelfde. Doelgericht betekent dat je duidelijk weet waar je naartoe wilt en jouw aandacht op dat doel gericht houdt. Bij prestatiegerichtheid zit er meer nadruk op de drijfveer om daadwerkelijk iets neer te zetten en een bepaald niveau te halen. Je wilt presteren en haalt voldoening uit het bereiken van resultaat.

Je kunt dus heel doelgericht werken zonder jezelf voortdurend met prestaties te meten. Andersom kan iemand sterk prestatiegericht zijn en zichzelf steeds nieuwe uitdagingen opleggen, terwijl de vraag waarom juist dat doel belangrijk is minder aandacht krijgt. Prestatiegerichtheid wordt sterker wanneer inspanning, doel en betekenis bij elkaar passen.

Waar erger je je aan als je prestatiegericht bent?

Je kunt behoorlijk aangebrand raken wanneer anderen jou niet op waarde schatten of wanneer ze geen oog hebben voor jouw prestaties. Je voelt je minder goed wanneer je geen complimenten krijgt. Maar mensen met een lage prestatiedrang kunnen je ook mateloos irriteren. Je zult ze misschien omschrijven met de woorden: "niet vooruit te branden". Ook pas je slecht in organisaties waar weinig van je wordt gevraagd en waar nauwelijks uitdaging is.

Daar zit meteen een aandachtspunt. Niet iedereen haalt voldoening uit presteren op dezelfde manier als jij. Een ander kan rustiger werken, minder behoefte hebben aan erkenning en toch uitstekend werk leveren. Wanneer jouw eigen prestatienorm vanzelf de maatstaf voor iedereen wordt, kun je anderen al snel als gemakzuchtig beoordelen terwijl ze misschien gewoon anders gemotiveerd zijn.

Wanneer wordt prestatiemotivatie bewijsdrang?

De kernvraag is: heb je inderdaad zo'n hoge prestatiemotivatie of heb je bewijsdrang? Compenseer je jouw gebrek aan zelfwaardering door erkenning te halen uit jouw prestaties? Ben je alleen oké als je veel presteert of kun je jezelf ook aanvaarden als dat niet het geval is? Enige balans is wel van belang.

Het verschil zit vooral in wat jouw prestatie voor jouw eigenwaarde betekent. Bij gezonde prestatiemotivatie vind je het mooi om iets te bereiken, jezelf uit te dagen en een goed resultaat neer te zetten. Maar jouw waarde als mens hangt niet volledig af van die prestatie. Bij bewijsdrang wordt dat anders. Dan moet het resultaat bevestigen dat jij goed genoeg, succesvol genoeg of waardevol genoeg bent. Een compliment geeft even rust, maar al snel moet er weer een nieuwe prestatie komen.

Wanneer wordt prestatiegerichtheid ongezond?

De valkuil is dat je te prestatiegericht wordt. In feite wordt het dan een beetje ongezond. Je kunt niet meer genieten van de weg naar de prestatie, raakt snel uit het veld geslagen wanneer het even tegenvalt, wordt ongeduldig of gaat drammen. Ook kun je stress ontwikkelen wanneer de gewenste prestatie niet of onvoldoende wordt bereikt, jezelf een ongezonde prestatiedruk opleggen, doorslaan in bewijsdrang of te veeleisend worden en te veel hooi op de vork nemen.

Het leerdoel is relativeren en de zaken in de juiste proporties blijven zien. IJzer kun je niet met handen breken. Prestaties hebben tijd nodig en die tijd moet je nemen. Niet iedere tegenvaller zegt iets over jouw kunnen en niet ieder doel hoeft koste wat kost gehaald te worden. Soms is bijstellen verstandiger dan nog harder duwen.

Is prestatiegerichtheid te ontwikkelen?

Hoewel prestatiegerichtheid ook te maken heeft met jouw karaktereigenschappen, kun je prestatiegericht gedrag wel ontwikkelen wanneer aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan:

• De gewenste prestatie moet aansluiten bij jouw intrinsieke motivatie.
• Er moeten duidelijke, heldere en haalbare doelen worden gesteld.
• De doelen moeten binnen jouw invloedsfeer liggen.
• Er moet een plan zijn voor de manier waarop bepaalde doelen bereikt kunnen worden.

Alleen roepen dat iemand beter moet presteren werkt dus niet. Je moet weten waarvoor je het doet, invloed kunnen uitoefenen op het resultaat en voldoende duidelijkheid hebben over wat er van je wordt verwacht. Prestatiemotivatie krijgt pas echt kracht wanneer het doel niet alleen van buitenaf wordt opgelegd, maar ook van binnenuit betekenis heeft.

Is prestatiegerichtheid voor jou een uitdaging?

Misschien herken je jezelf juist aan de andere kant. Je stelt jezelf weinig uitdagende doelen, neemt gemakkelijk genoegen met wat voldoende is of mist soms de drive om ergens echt voor te gaan. Misschien haak je snel af wanneer een prestatie inspanning vraagt of heb je weinig behoefte om jouw grenzen te verleggen. Dan kan prestatiegerichtheid voor jou een uitdaging zijn.

Dat betekent niet dat je jezelf voortdurend moet opjagen. Begin met een doel dat voor jou werkelijk betekenis heeft en bepaal welk zichtbaar resultaat je wilt bereiken. Maak de uitdaging haalbaar maar niet vrijblijvend. Prestatiemotivatie groeit vaak wanneer je ervaart dat jouw eigen inzet verschil maakt en je merkt dat je meer kunt dan je vooraf dacht.

Welke ontwikkeldoelen passen bij prestatiegerichtheid?

Wanneer prestatiegerichtheid sterk bij jou past, hoef je jouw ambitie, inzet en behoefte aan resultaat niet kleiner te maken. De ontwikkeling zit vooral in zorgen dat presteren een bron van voldoening blijft en niet de maatstaf wordt waarmee je jouw eigen waarde bepaalt.

• Ambitieus blijven zonder jouw eigenwaarde afhankelijk te maken van prestaties en erkenning.
• Blijven volhouden zonder jezelf voortdurend onder ongezonde prestatiedruk te zetten.
• Resultaat nastreven en tegelijkertijd kunnen relativeren wanneer iets anders loopt dan gehoopt.

Veelgestelde vragen over prestatiegerichtheid

Prestatiegerichtheid kan veel energie en resultaat opleveren. De belangrijke vraag is vooral waar jouw motivatie vandaan komt en hoeveel ruimte er overblijft wanneer een prestatie tegenvalt. Daarom nog vijf vragen die bij deze kwaliteit passen.

Is prestatiegericht hetzelfde als ambitieus?

Nee. Ambitie zegt vooral iets over het niveau dat je wilt bereiken of de ontwikkeling die je nastreeft. Prestatiegerichtheid gaat sterker over de motivatie om daadwerkelijk resultaten neer te zetten en voldoening te halen uit wat je bereikt. Beide gaan vaak samen, maar dat hoeft niet.

Is behoefte aan complimenten verkeerd?

Nee. Het is heel normaal dat waardering prettig voelt, zeker wanneer je veel energie in iets hebt gestoken. Het wordt lastiger wanneer je zonder complimenten nauwelijks nog tevreden kunt zijn over jouw eigen prestatie en voortdurend bevestiging van anderen nodig hebt om je goed genoeg te voelen.

Waarom legt een prestatiegericht persoon de lat vaak hoog?

Omdat een makkelijke prestatie weinig uitdaging biedt. Je wilt ervaren dat je ergens moeite voor hebt gedaan en iets hebt bereikt wat niet vanzelf kwam. Dat kan enorm motiveren, zolang de lat niet zo hoog komt te liggen dat vrijwel ieder resultaat als onvoldoende voelt.

Kun je prestatiegericht zijn en toch goed ontspannen?

Zeker. Gezonde prestatiemotivatie betekent niet dat je voortdurend aan moet staan. Rust en herstel kunnen juist noodzakelijk zijn om duurzaam te blijven presteren. Het probleem ontstaat wanneer rust als tijdverspilling voelt of wanneer je alleen tevreden kunt zijn met jezelf zolang je iets produceert.

Wanneer is stoppen geen opgeven?

Wanneer doorgaan meer kost dan het doel nog waard is of wanneer blijkt dat omstandigheden wezenlijk veranderd zijn. Volharding is een kwaliteit, maar blijven doorgaan alleen omdat stoppen als falen voelt kan onnodig veel energie kosten. Soms getuigt bijstellen of stoppen juist van realiteitszin.

'