home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / origineel

Origineel is een kwaliteit

Ben jij origineel? Dat noem ik een kernkwaliteit. Het duidt erop dat je authentiek bent, zuiver, oorspronkelijk, vindingrijk, vernuftig en wellicht zelfs eigenaardig. Wanneer je origineel bent, dan heb je vaak tal van ideeën. Je bent fantasierijk. En die ideeën zijn niet ontstaan in navolging van iets of iemand en ook niet omdat je iets of iemand imiteert. Juist niet! Het is echt een kwaliteit in hoe je denkt en voelt. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten gaat originaliteit vooral over een eigen invalshoek, iets eigens bedenken en niet automatisch reproduceren wat er al is.

Wat is het verschil tussen origineel, creatief en innovatief?

Origineel, creatief zijn en innovatief zijn liggen dicht bij elkaar, maar het accent verschilt. Bij originaliteit gaat het vooral om het eigene en oorspronkelijke van een idee, vorm of benadering. Je komt met iets wat niet simpelweg een kopie is van wat een ander al heeft gedaan.

Creativiteit gaat breder over bedenken, maken, combineren en creëren. Je kunt heel creatief zijn binnen bestaande kaders. Innovatief gaat sterker over vernieuwing: een nieuw idee, een andere werkwijze of een nieuwe toepassing daadwerkelijk introduceren. Een origineel idee hoeft dus nog geen innovatie te zijn. Het kan eerst simpelweg iets eigens en verrassends zijn.

Waarom vraagt originaliteit om durf?

Originaliteit vraagt lef. Er is durf voor nodig om jezelf te zijn, anders te denken dan heel veel andere mensen en je op jouw eigen manier uit te drukken. Dat zorgt ervoor dat je onderscheidend bent. Het begint soms al op school. We hebben allemaal geleerd om binnen de lijntjes te kleuren. Juf zei: "Goed zo, dat is netjes!" Maar stiekem kleurde jij buiten de lijntjes. Waarom? Omdat jij een onafhankelijke geest had die niet binnen de kaders bleef denken. En dat bedoel ik: je moet wel durf ontwikkelen om origineel te zijn.

Want met een origineel idee loop je altijd het risico dat een ander het eerst vreemd vindt. Het is immers nog niet vertrouwd. Wanneer iedereen onmiddellijk zegt dat jouw idee precies lijkt op alles wat er al bestaat, is de vraag hoe origineel het eigenlijk was.

Waarom hebben originele mensen vaak scheppingsdrang?

Originele mensen hebben vaak scheppingsdrang. Dat komt van binnenuit. Een intrinsieke drang om iets te maken, te bedenken. Vaak hebben ze ook een sterke verbeeldingskracht. Ze zien het hele concept al voor zich. Scheppen is: iets uit het niets maken. Dat is in de termen van Belbin de plant: origineel, fantasierijk en soms bijzonder eigenwijs ook!

Die scheppingsdrang kan zich op allerlei manieren uiten. De een bedenkt nieuwe oplossingen, de ander schrijft, ontwerpt, ontwikkelt een concept of ziet een combinatie die anderen nog niet zagen. De vorm verschilt, maar de behoefte om iets eigens voort te brengen is herkenbaar.

Moet iets volledig nieuw zijn om origineel te zijn?

Nee, zo absoluut zou ik het niet maken. Originaliteit kan ook zitten in een onverwachte combinatie, een eigen toepassing, een bijzondere invalshoek of een manier van uitwerken die duidelijk van jou is. Soms denk je dat je iets volstrekt nieuws hebt bedacht en ontdek je later dat iemand anders ooit iets vergelijkbaars heeft gedaan.

Daar past enige bescheidenheid bij. Ik had vroeger een spreuk op mijn kamer. Een originele spreuk. Zelf bedacht. Er stond: "Zo origineel zijn we niet; zelfs het woord papa en mama leerden we van onze ouders." Ik heb nogal eens ondervonden dat ik iets bedacht had wat heel origineel leek te zijn, terwijl ik later een vergelijkbaar idee tegenkwam. Ik vraag me dan altijd af: heb je toch ergens iets gelezen of gehoord wat je aanzet tot een idee? Dus: wees origineel, maar blijf bescheiden.

Je hoeft originaliteit daarom niet te bewijzen door te beweren dat nog nooit iemand ter wereld iets vergelijkbaars heeft bedacht. Het eigene kan ook zitten in wat jij met bestaande indrukken, kennis en ervaringen doet.

Wanneer wordt originaliteit een valkuil?

Past originaliteit bij jou? Ontwikkel dat creatieve talent. Maar blijf weg bij de valkuil. Hoort daar dan een valkuil bij? Jazeker! Wanneer je doorschiet, sluit het niet meer aan bij de rest, waardoor je de ander maar moeilijk kunt meenemen in jouw ideeën. Deze valkuil noem ik excentriek. Je krijgt dan onbegrip of weerstand en je verliest het contact met anderen.

Een andere valkuil is dat je te weinig pragmatisch wordt waardoor ideeën niet meer uitvoerbaar zijn. Het idee kan schitterend, onverwacht en origineel zijn, maar wanneer niemand begrijpt wat je bedoelt of wanneer het praktisch niet uitvoerbaar is, komt het moeilijk tot zijn recht.

Het leerdoel is daarom: hou contact met jouw omgeving. Originaliteit gaat gepaard met balans en communicatie, zodat de vernieuwende ideeën draagvlak krijgen en ook echt tot hun recht komen. Het gaat er niet om dat je jouw originaliteit afzwakt. Het gaat erom dat je zorgt dat anderen er nog bij kunnen.

Waar erger je je aan als je origineel bent?

De allergie is middelmatigheid, gezapigheid en grijze muizen. Je kunt moeite hebben met omgevingen waarin alles altijd moet zoals het gisteren ook ging, waarin eigen ideeën nauwelijks ruimte krijgen of waarin reproductie belangrijker lijkt dan verbeeldingskracht.

En weet je waarom je niet geschikt bent voor alleen maar reproductieve taken? Je bent geen kopie: je bent origineel!

Toch is niet alles wat bekend of gebruikelijk is automatisch middelmatig. Soms bestaat een werkwijze al jaren omdat zij gewoon goed functioneert. Originaliteit wordt sterker wanneer je niet anders doet om het anders doen, maar iets eigens toevoegt waar dat werkelijk waarde heeft.

Is originaliteit voor jou een uitdaging?

Misschien herken je jezelf juist aan de andere kant. Je kijkt eerst hoe anderen het doen, zoekt naar een voorbeeld dat je kunt volgen en voelt je veiliger binnen bekende patronen. Je hebt misschien best ideeën, maar spreekt ze niet snel uit omdat je eerst wilt weten of anderen ze goed vinden. Dan kan originaliteit voor jou een uitdaging zijn.

Dat betekent niet dat je voortaan overal tegenin moet gaan. Onorthodox denken en origineel zijn raken elkaar, maar zijn niet hetzelfde. Onorthodox betekent dat je je niet automatisch aan de gebruikelijke methode of conventie bindt. Originaliteit gaat over het eigene dat jij bedenkt of voortbrengt. Je kunt dus heel origineel zijn zonder van iedere bestaande regel afscheid te nemen.

De ontwikkeling kan klein beginnen. Geef jouw eigen invalshoek eens ruimte voordat je kijkt wat anderen hebben bedacht. Spreek een idee uit dat nog niet helemaal af is. Maak iets op jouw manier. Niet omdat anders altijd beter is, maar omdat jouw eigen denken anders nauwelijks zichtbaar wordt.

Welke ontwikkeldoelen passen bij originaliteit?

Wanneer originaliteit sterk bij jou past, hoef je jouw eigenheid, fantasie en scheppingsdrang niet kleiner te maken. De ontwikkeling zit vooral in zorgen dat jouw ideeën niet alleen bijzonder zijn, maar ook verbinding houden met mensen en werkelijkheid.

• Jouw originele ideeën zo communiceren dat anderen ze kunnen begrijpen en volgen.
• Vernieuwende invalshoeken verbinden met praktische uitvoerbaarheid en draagvlak.
• Eigenheid behouden zonder anders te willen zijn alleen om het anders zijn.

Veelgestelde vragen over originaliteit

Originaliteit gaat niet alleen over spectaculaire of volledig nieuwe ideeën. Het gaat ook over de ruimte die je geeft aan jouw eigen manier van denken, maken en kijken. Daarom nog vijf vragen die bij deze kwaliteit passen.

Kun je origineel zijn zonder creatief beroep?

Zeker. Originaliteit kan in ieder beroep zichtbaar worden. Je kunt een andere oplossing bedenken voor een praktisch probleem, een gesprek op een verrassende manier voeren, een proces eenvoudiger maken of informatie op jouw eigen manier presenteren. Je hoeft geen kunstenaar of ontwerper te zijn om iets eigens toe te voegen.

Kun je originaliteit leren?

Je kunt in ieder geval leren om jouw eigen ideeën meer ruimte te geven. Wanneer je voortdurend eerst naar voorbeelden, voorschriften of de mening van anderen kijkt, krijgt jouw eigen denken weinig kans. Door nieuwsgierig te onderzoeken wat jij zelf ziet en bedenkt, kun je jouw originaliteit meer gebruiken.

Waarom begrijpen anderen een origineel idee soms niet meteen?

Omdat iets nieuws nog geen vertrouwd referentiekader heeft. Jij hebt het idee misschien al helemaal voor je, terwijl de ander pas de eerste contouren hoort. Dat betekent niet automatisch dat jouw idee slecht is. Het kan wel betekenen dat je meer moet uitleggen, concretiseren of aansluiten bij wat de ander al kent.

Is eigenaardig zijn hetzelfde als origineel zijn?

Nee. Iets kan eigenaardig of afwijkend zijn zonder dat het oorspronkelijk, bruikbaar of verrassend is. Originaliteit heeft voor mij meer te maken met iets eigens voortbrengen. Alleen afwijken van de norm maakt iets nog niet origineel.

Wanneer is een origineel idee ook een goed idee?

Dat hangt af van het doel. Originaliteit zegt in de eerste plaats iets over het eigene of oorspronkelijke karakter van een idee. Of het ook goed werkt, vraagt daarnaast om uitvoerbaarheid, aansluiting en resultaat. Juist daar ligt voor originele mensen soms de uitdaging: niet alleen iets bijzonders bedenken, maar zorgen dat het ook tot zijn recht komt.