home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / helicopterview

Helicopterview als kwaliteit en competentie

Helicopterview is een kwaliteit, maar wordt ook vaak als competentie gezien. En eerlijk gezegd vind ik dat logisch. In tal van functies wordt van je gevraagd dat je overzicht houdt, afstand kunt nemen en de grote lijn blijft zien. Tegelijk zit er ook een persoonlijke aanleg onder. Sommige mensen hebben van nature gemakkelijker overzicht dan anderen. Het is echt een kwaliteit in de manier waarop je denkt en informatie overziet. Op de pagina over persoonlijke kernkwaliteiten lees je meer over kwaliteiten die te maken hebben met hoe je informatie overziet, analyseert en ordent.

Helicopterview: competentie of kwaliteit?

Helicopterview wordt in competentieprofielen vaak als competentie benoemd. Daar kan ik prima mee leven. Je kunt namelijk leren om vaker afstand te nemen, hoofd- en bijzaken te onderscheiden en informatie in een groter geheel te plaatsen. Toch vind ik dat er ook een persoonlijke eigenschap onder zit. De een doet dit van nature gemakkelijker dan de ander. Sommige mensen zien onmiddellijk de grote lijn, terwijl anderen eerst alle afzonderlijke details willen begrijpen.

En dan dat woord helicopterview. Wie dat ooit bedacht heeft, weet ik niet. Waarom een helikopter? We hadden het net zo goed vliegtuigview of straaljagerview kunnen noemen. Kennelijk hebben we ooit besloten dat je vanuit een helikopter naar de zaak moet kijken. Maar goed, waar het werkelijk om gaat is natuurlijk dat je overzicht hebt. Of, als je het liever in het Engels zegt: overview. Je kunt boven de materie uitstijgen zonder het contact met de werkelijkheid kwijt te raken.

Wanneer je helicopterview hebt:

• Kun je op afstand naar zaken, feiten en cijfers kijken.
• Kun je het grote geheel en de grote lijnen blijven zien en toch oog houden voor relevante details.
• Kun je overzicht bewaren zonder in details te verzanden.
• Kun je hoofd- en bijzaken goed van elkaar scheiden.
• Kun je trends en ontwikkelingen onderscheiden en duiden.
• Kun je afstand nemen van de waan van de dag en waarnemingen in een bredere context plaatsen.
• Laat je je niet onmiddellijk meeslepen door emoties en gevoelens, maar probeer je de situatie eerst goed te overzien.

Zie je wat de kernwoorden zijn? Overzien, overzicht houden en vervolgens inzoomen op die momenten waarop jij denkt dat het moet gebeuren.

Helicopterview betekent kunnen uitzoomen en weer inzoomen

Dat laatste vind ik belangrijk. Helicopterview betekent niet dat je voortdurend zo hoog boven de materie blijft hangen dat je niet meer weet wat er beneden gebeurt. De kwaliteit zit juist in het schakelen. Je kunt uitzoomen om het geheel te zien en daarna weer inzoomen op het onderdeel dat op dat moment aandacht nodig heeft.

Je ziet bijvoorbeeld dat tien afzonderlijke problemen eigenlijk allemaal met hetzelfde onderliggende proces te maken hebben. Dan heeft het weinig zin om alleen die tien incidenten afzonderlijk op te lossen. Maar wanneer je eenmaal begrijpt waar het grotere probleem zit, moet je soms juist heel concreet naar één detail kijken om daadwerkelijk iets te veranderen. Helicopterview is daarom niet alleen afstand nemen. Het is weten wanneer afstand helpt en wanneer je dichterbij moet komen.

Afstand nemen helpt je de waan van de dag te relativeren

Een belangrijk voordeel van helicopterview is dat je minder gemakkelijk wordt opgeslokt door wat vandaag toevallig het meeste lawaai maakt. Een incident, klacht of onverwacht probleem kan op het moment zelf enorm belangrijk lijken. Maar de vraag is: is het werkelijk structureel? Past het binnen een bredere ontwikkeling? Of krijgt één gebeurtenis nu meer gewicht dan zij verdient?

Door afstand te nemen kun je beter bepalen wat hoofdzaak en wat bijzaak is. Dat raakt aan genuanceerd kunnen kijken en aan analytisch kunnen denken. Je verzamelt informatie, maar probeert vervolgens ook te begrijpen wat al die afzonderlijke gegevens gezamenlijk betekenen.

Op welke niveaus gebruik je helicopterview?

Helicopterview kun je op verschillende niveaus toepassen. Het gaat daarbij steeds om hetzelfde vermogen om overzicht te houden, maar de vragen waarnaar je kijkt verschillen per niveau.

• Strategisch niveau. Je kijkt naar de langere termijn, ontwikkelingen, richting en de vraag waar een organisatie of onderdeel naartoe moet.
• Tactisch niveau. Je vertaalt de gekozen richting naar plannen, prioriteiten, mensen, middelen en een werkbare aanpak.
• Operationeel niveau. Je kijkt naar wat er daadwerkelijk in de uitvoering gebeurt en bepaalt waar je moet ingrijpen, bijsturen of juist even afstand moet houden.

Helicopterview is dus niet alleen iets voor mensen die zich met strategie bezighouden. Ook midden in de dagelijkse praktijk kan het belangrijk zijn om af en toe uit te zoomen en jezelf af te vragen waar je eigenlijk mee bezig bent en waarom.

Waar kun je helicopterview gebruiken?

De kwaliteit helicopterview is goed bruikbaar bij de ontwikkeling van visie en strategie van een bedrijf, maar zeker niet alleen daar. Je kunt haar benutten wanneer je complexe informatie moet ordenen, verschillende belangen moet overzien of een probleem niet alleen op incidentniveau wilt oplossen.

Denk aan projectmanagers die meerdere werkstromen tegelijk moeten volgen, bedrijfsleiders die overzicht moeten houden over mensen en processen, managers die keuzes moeten maken tussen korte en langere termijn en salesprofessionals die individuele klantvragen in een bredere commerciële ontwikkeling moeten kunnen plaatsen. Ook voor ondernemers is helicopterview vaak bijzonder waardevol. Wanneer je voortdurend volledig in de dagelijkse operatie zit, bestaat immers het risico dat je onvoldoende ziet waar jouw bedrijf als geheel naartoe beweegt.

Het is daarom een gewild vermogen. Niet omdat details onbelangrijk zijn, maar omdat iemand ook moet kunnen zien hoe al die details met elkaar samenhangen.

Wat is de valkuil van helicopterview?

Jazeker, ook bij helicopterview hoort een valkuil. De kracht is dat je kunt uitzoomen, overzicht bewaart en de grote lijn ziet. Maar wanneer je daarin doorschiet, vlieg je als het ware zo hoog dat je niet meer goed ziet wat er beneden gebeurt. In de ogen van anderen kun je dan te globaal zijn of belangrijke praktische details onvoldoende serieus nemen.

Je kunt bijvoorbeeld een prima plan op hoofdlijnen hebben terwijl de uitvoering vastloopt op iets wat jij als detail had afgedaan. Misschien begrijp jij uitstekend waar het geheel naartoe moet, maar weten de mensen die het moeten uitvoeren niet wat morgen concreet van hen verwacht wordt. Of je ziet een patroon en denkt daardoor te snel dat je alle afzonderlijke situaties voldoende begrijpt.

Daarmee kan precies de kracht van helicopterview tegen je gaan werken. Overzicht hoort je te helpen om betere keuzes te maken. Wanneer je te globaal wordt, verlies je juist informatie die noodzakelijk is om die keuzes goed uit te voeren.

Welke ontwikkeldoelen passen bij helicopterview?

Ook al zie je de grote lijn, vergeet niet dat details soms heel belangrijk kunnen zijn. Jouw leerdoel is dus niet om jouw overzicht kwijt te raken. Het gaat erom dat je leert herkennen wanneer een detail werkelijk relevant is en wanneer je moet afdalen van jouw helikopter om te kijken wat er precies gebeurt.

• Bewust inzoomen wanneer een detail bepalend is voor de uitvoering of het resultaat.
• Controleren of jouw overzicht op hoofdlijnen ook aansluit bij wat er in de praktijk werkelijk gebeurt.
• De grote lijn helder vertalen naar concrete stappen zodat anderen weten wat er van hen wordt verwacht.

Is helicopterview voor jou een uitdaging?

Verlies je jezelf gemakkelijk in details? Kun je lang met één onderdeel bezig zijn terwijl je ondertussen het grotere doel uit het oog verliest? Reageer je vooral op wat vandaag urgent lijkt en vind je het lastig om enige afstand te nemen? Dan kan helicopterview voor jou juist een ontwikkelpunt zijn.

Een eenvoudige oefening is om jezelf regelmatig drie vragen te stellen: wat is hier de hoofdzaak, wat is bijzaak en wat probeer ik uiteindelijk te bereiken? Daarmee dwing je jezelf om even uit de details te stappen en opnieuw naar het geheel te kijken. Dat betekent niet dat je detailgerichtheid verkeerd is. Misschien is dat juist jouw kracht. Maar soms helpt het om eerst te weten naar welk bos je kijkt voordat je iedere boom afzonderlijk gaat bestuderen.

Is helicopterview te ontwikkelen?

Ja, tot op zekere hoogte. Omdat helicopterview vaak als competentie wordt gezien, kun je jezelf trainen om vaker afstand te nemen, hoofd- en bijzaken te onderscheiden en minder automatisch mee te gaan in de waan van de dag. Je kunt leren om informatie te ordenen, patronen te herkennen en bewust van perspectief te wisselen.

Toch blijft de persoonlijke aanleg een rol spelen. Wanneer helicopterview van nature bij jou past, kost uitzoomen je meestal relatief weinig moeite. Ben je juist sterk detailgericht, dan vraagt het waarschijnlijk meer bewuste inspanning om op afstand naar de materie te kijken. Dat wil niet zeggen dat je het niet kunt ontwikkelen. Je hoeft alleen niet van een detailmens een totaal ander mens te maken. Ontwikkeling betekent hier vooral dat je jouw bestaande manier van denken uitbreidt met het vermogen om af en toe boven de materie uit te stijgen.

Veelgestelde vragen over helicopterview

Helicopterview wordt vaak gebruikt in vacatures en competentieprofielen, maar het begrip blijft soms behoorlijk vaag. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Wat betekent helicopterview?

Helicopterview betekent dat je afstand kunt nemen van afzonderlijke details en het grotere geheel blijft zien. Je kunt hoofd- en bijzaken onderscheiden, verbanden herkennen en informatie in een bredere context plaatsen.

Is helicopterview een kwaliteit of competentie?

Het kan allebei zijn. In functies en competentieprofielen wordt helicopterview vaak als competentie benoemd. Tegelijk hebben sommige mensen van nature gemakkelijker overzicht en afstand dan anderen. Daarom kun je er ook een persoonlijke kwaliteit of aanleg in herkennen.

Betekent helicopterview dat details niet belangrijk zijn?

Nee. Goede helicopterview betekent juist dat je weet welke details belangrijk zijn en welke niet. Je kunt uitzoomen om het geheel te zien en vervolgens gericht inzoomen waar dat nodig is.

Waarom is helicopterview belangrijk voor leidinggevenden en ondernemers?

Omdat zij gemakkelijk volledig opgeslokt kunnen worden door dagelijkse problemen. Wanneer je alleen nog bezig bent met incidenten, verlies je zicht op richting, samenhang en langere termijn. Helicopterview helpt om de dagelijkse praktijk in dat grotere geheel te blijven plaatsen.

Kun je helicopterview leren?

Je kunt het vermogen zeker verder ontwikkelen door bewust afstand te nemen, informatie te ordenen en jezelf vaker af te vragen wat hoofdzaak en bijzaak is. Hoe gemakkelijk dat gaat, hangt mede af van jouw natuurlijke manier van denken.