home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / gul

Gul en vrijgevig als kernkwaliteit

Ben jij gul en vrijgevig? Weet je dat dit een kernkwaliteit is? Het is echt een kwaliteit in hoe je met mensen omgaat. Je hebt oog voor wat een ander nodig heeft, je gunt iemand iets en bent bereid om vanuit jouw hart te delen. Op de pagina over persoonlijke kernkwaliteiten lees je meer over kwaliteiten die te maken hebben met hoe je met mensen omgaat. In dit artikel ga ik in op de betekenis van gulheid en vrijgevigheid, maar ook op de valkuil en het leerdoel.

Waarin kun je gul zijn?

Je kunt gul zijn op tal van manieren. Dat kan zijn wanneer je een gulle gever bent als iemand met de collectebus langskomt voor een bepaald doel. Je kunt vrijgevig zijn wanneer iemand in financiële nood verkeert door de persoon in kwestie een gift te geven. Je kunt gul zijn wanneer je een ander spullen geeft. Stel dat iemand zelfstandig gaat wonen en jij geeft hem of haar wat spullen voor de inrichting van de woning. Je kunt ook gul of vrijgevig zijn in het toezeggen van jouw hulp. Dat wil zeggen dat je niet afgeknepen bent.

Gulheid betekent ook dat je een ander iets kunt gunnen

Gulheid gaat niet alleen over geld, spullen of praktische hulp. Je kunt een ander ook iets gunnen. Een kans, succes, aandacht, waardering of gewoon iets moois. Je hoeft daarbij niet zelf in het middelpunt te staan en je hoeft er niet minder van te worden wanneer de ander iets ontvangt of bereikt. Daar raakt gulheid aan de gunfactor en iemand iets gunnen. Vrijgevigheid zit dan niet alleen in wat je weggeeft, maar ook in de ruimte die je een ander van harte geeft.

De kracht van gulheid en vrijgevigheid

Een vriend van mij die helaas overleden is, kenschets ik als zeer gul. Zijn buurvrouw en buurman leefden door ziekte van een bijstandsuitkering. Een week voordat hij gestorven is, zei hij tegen zijn vrouw en kinderen: ‘Vinden jullie het goed dat zij onze auto krijgen als ik er straks niet meer ben?’ Ze stemden daar allen mee in. Zijn vrouw had immers geen rijbewijs en de kinderen hadden een auto. En zo werden de buurvrouw en buurman gevraagd of ze afscheid van hem kwamen nemen. Toen vertelde hij dat zij de auto zouden krijgen. Ik denk dat ik ze tien jaar later weer sprak. Maar dit konden ze met droge ogen niet vertellen.

Zie je hoeveel kracht erin zit wanneer je deelt met anderen? En dat wist die vriend van mij. Hij zei altijd: ‘Als ik een gulden weggeef, krijg ik er altijd twee terug en ik heb nooit tekort gehad.’

Echte gulheid vraagt niet om een tegenprestatie

Wanneer je werkelijk gul bent, geef je niet omdat de ander daardoor bij jou in het krijt komt te staan. Je geeft omdat je iets wilt delen of omdat je de ander iets gunt. Natuurlijk kan iemand dankbaar zijn en daar mag je ook van genieten. Maar zodra jouw gift vooral bedoeld is om waardering, invloed of een tegenprestatie te krijgen, verandert de betekenis van het geven.

Daarom hoort belangeloosheid bij echte gulheid. Je hoeft geen boekhouding bij te houden waarin staat wat jij voor de ander hebt gedaan en wat je daarvoor nog terug moet krijgen. Een gift met een verborgen rekening is eigenlijk geen gift meer.

Wat is de valkuil van gulheid?

Wat is dan de valkuil van gulheid? Kun je erin doorslaan? Kun je te gul zijn? Jazeker. De kracht van gulheid is dat je vanuit jouw hart iets met een ander kunt delen. Maar wanneer je doorschiet, ga je over jouw eigen grenzen heen en geef je meer dan verstandig of verantwoord is. Je geeft dan niet meer vanuit wat je kunt missen, maar misschien zelfs ten koste van jezelf.

• Je wordt verkwistend met wat je hebt.
• Je wordt verspillend.
• Je wordt onbezonnen en ondoordacht.
• Je wordt grenzeloos in wat je geeft.

Oftewel: je geeft meer dan jij je werkelijk kunt permitteren om weg te geven. Dan schiet vrijgevigheid haar doel voorbij. Het is mooi om een ander iets te gunnen, maar niet wanneer je daardoor zelf in de problemen komt. Je hart laten spreken is prachtig, maar jouw hart hoeft jouw verstand niet buiten de deur te zetten.

Geven met een bijbedoeling is geen gulheid

Ik gebruik even een woord dat niet bestaat. Maar omdat hebzucht wel bestaat, dacht ik dat er ook geefzucht kan zijn. Ik duid daarmee op iets anders. Je kunt namelijk ook gul zijn met een bijbedoeling. Dan ben je zogenaamd vrijgevig, maar je hebt er iets mee voor of je verwacht er iets voor terug. Kijk, dat noem ik geen gulheid.

Wanneer je geeft om invloed te krijgen, om waardering af te dwingen of omdat je later iets terug wilt hebben, geef je uiteindelijk ook om jezelf te verrijken. Echte vrijgevigheid heeft die verborgen rekening niet nodig. Je mag natuurlijk blij zijn met waardering, maar de waardering is niet de prijs die de ander voor jouw gulheid moet betalen.

Is gulheid voor jou een uitdaging?

Vind je het moeilijk om iets weg te geven terwijl je het best kunt missen? Houd je sterk vast aan geld, spullen, tijd of aandacht? Vind je het lastig om een ander iets te gunnen zonder onmiddellijk te bekijken wat het jou oplevert? Dan kan gulheid voor jou juist een uitdaging zijn. Niet om voortaan grenzeloos te gaan geven, maar om te ontdekken dat delen niet automatisch betekent dat jij tekortkomt.

Misschien zit de ontwikkeling voor jou niet eens in grote gebaren. Iemand iets gunnen, tijd beschikbaar stellen, iets delen wat je hebt of spontaan iets voor een ander doen kan al genoeg zijn. Gulheid hoeft niet spectaculair te zijn om oprecht te zijn.

Waar ligt jouw allergie als je gul bent?

Wanneer gulheid sterk bij jou past, kun je moeite hebben met hebzucht, benepenheid en gierigheid. Je begrijpt misschien moeilijk waarom iemand krampachtig vasthoudt aan iets waarvan volgens jou gemakkelijk gedeeld kan worden. Zeker wanneer iemand voldoende heeft maar een ander niets gunt, kan dat behoorlijk tegen jouw gevoel ingaan.

Toch zit ook daar een nuttig onderscheid. Niet iedereen die zorgvuldig met geld, spullen of tijd omgaat is gierig. Begrenzen is iets anders dan benepen zijn. Juist dat verschil heb je zelf ook nodig om jouw gulheid in balans te houden.

Welke ontwikkeldoelen passen bij gulheid?

Wat is het leerdoel dat bij gulheid hoort? Voor mij blijft de kern: je hart laten spreken, maar niet vergeten om je verstand te gebruiken. Je hoeft jouw gulheid niet af te leren. Je moet vooral voorkomen dat jouw vrijgevigheid grenzeloos of onverstandig wordt.

• Grenzen stellen aan wat je geeft zonder jouw vrijgevigheid kwijt te raken.
• Zakelijk genoeg blijven kijken naar wat je werkelijk kunt missen.
• Vanuit jouw hart geven en tegelijkertijd jouw verstand blijven gebruiken.

Veelgestelde vragen over gulheid en vrijgevigheid

Gulheid gaat over veel meer dan geld weggeven. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen over deze kwaliteit en de grens tussen vrijgevigheid en te veel geven.

Is gulheid een kernkwaliteit?

Ja. Wanneer goedgeefs, ruimhartig en gunnend zijn van nature bij jou passen, kun je gulheid als kernkwaliteit zien. Je hebt oog voor een ander en deelt gemakkelijker vanuit wat je hebt.

Kun je ook gul zijn zonder geld te geven?

Jazeker. Je kunt gul zijn met jouw tijd, aandacht, hulp, kennis, spullen, waardering of kansen. Ook een ander iets van harte gunnen is een vorm van vrijgevigheid.

Wanneer wordt gulheid verkwistend?

Wanneer je meer weggeeft dan je verantwoord kunt missen en onvoldoende rekening houdt met jouw eigen grenzen of financiële situatie. Dan slaat vrijgevigheid door in verkwisting.

Is iets geven en iets terugverwachten nog steeds gul?

Niet wanneer de tegenprestatie eigenlijk onderdeel van de gift is. Je kunt natuurlijk hopen dat iemand jouw gebaar waardeert, maar wanneer je geeft om iets af te dwingen of later iets terug te krijgen, zit er een bijbedoeling achter.

Kan begrenzen samengaan met vrijgevigheid?

Jazeker. Grenzen maken jouw gulheid niet minder oprecht. Je kunt een warm en vrijgevig mens zijn en tegelijkertijd bepalen wat je wel en niet kunt missen. Juist daardoor blijft geven gezond.