home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / diepzinnigheid

Diepzinnigheid als kernkwaliteit

Ben je diepzinnig? Ben je vaak bezig met diepzinnige vragen en denk je graag na over de zin van het leven, zingeving en wat werkelijk van betekenis is? Misschien vinden anderen jou weleens te diepgravend of te serieus. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten is diepzinnigheid een kwaliteit. Je neemt niet altijd genoegen met wat aan de oppervlakte zichtbaar is, maar wilt doordringen tot wat wezenlijk is.

Diepzinnigheid zoekt naar wat wezenlijk is

De kracht van diepzinnigheid zit voor mij niet alleen in veel nadenken. Je wilt vooral begrijpen wat er werkelijk toe doet. Waar gaat dit ten diepste over? Waarom raakt mij dit? Wat zegt deze ervaring over mijn leven, mijn keuzes of wat ik belangrijk vind? Daardoor kijk je vaak verder dan de eerste indruk en kun je betekenis zien waar een ander vooral een gebeurtenis ziet.

Dat kan ook maken dat gesprekken voor jou pas interessant worden wanneer ze ergens over gaan. De nieuwste aanbieding in de supermarkt kan best handig zijn, maar daar hoef je waarschijnlijk geen hele avond over te praten. Je zoekt eerder naar een gesprek waarin iets van betekenis, inzicht of echte belangstelling zit.

Zingeving is voor jou belangrijk

Wanneer zingeving belangrijk voor je is, merk je vaak ook wat er gebeurt wanneer die zin ontbreekt. Je kunt je dan doelloos, futloos of leeg voelen en jezelf afvragen waar je het eigenlijk voor doet. Misschien daal je graag af in de diepte van het bestaan en denk je na over vragen waarop niet altijd een eenvoudig antwoord bestaat. In de bestaande artikelen over hoogbegaafdheid komt die belangstelling voor existentiële levensvragen eveneens terug. Je hoeft natuurlijk niet hoogbegaafd of hoogsensitief te zijn om diepzinnig te zijn. De kwaliteit staat op zichzelf.

Wanneer wordt diepzinnigheid een valkuil?

Bij iedere kwaliteit hoort een valkuil. Wat gebeurt er wanneer je doorslaat in diepzinnigheid? Misschien neem je het mysterie van het leven dan te serieus en probeer je overal een diepere betekenis achter te vinden. Je kunt blijven graven in vragen waarop misschien helemaal geen antwoord bestaat. Uiteindelijk kan het leven daardoor steeds zwaarder voelen.

Ik kan het ook anders zeggen: doorslaan in diepzinnigheid is soms de onzin van het leven niet meer kunnen verdragen. Want niet alles in dit leven heeft diepe zin. Er bestaat ook onzin. Blijkbaar hoort dat er eveneens bij. Het leven bestaat uit diepe zin, uit fijne zin, maar soms ook gewoon uit onzinnigheid. Wanneer je overal een diepere bedoeling achter zoekt, kun je vastlopen in vragen als: waarom gebeurt dit, waarom ben ik hier en wat heeft dit allemaal voor betekenis?

Niet alles in het leven hoeft diepe betekenis te hebben

Dat is misschien precies de relativering die je nodig hebt wanneer diepzinnigheid sterk bij je past. Niet iedere gebeurtenis hoeft iets te betekenen. Niet ieder gesprek hoeft tot een levensles te leiden. Niet iedere toevalligheid is een teken dat je verder moet ontcijferen. Soms is iets gewoon zoals het is.

Diep afsteken is prima en kan bijzonder waardevol zijn. Maar wanneer je voortdurend in de existentiële werkelijkheid blijft kijken, vergeet je misschien dat het gewone leven ondertussen gewoon doorgaat. De boodschappen moeten ook gedaan worden. En ja inderdaad: de vuilcontainer moet aan de straat. Deze week, over veertien dagen alweer en zo het hele jaar door.

Oppervlakkigheid kan je behoorlijk irriteren

Wanneer jij behoefte hebt aan diepgang, kan oppervlakkigheid in gesprekken en gedrag je behoorlijk tegenstaan. Mensen die alleen maar praten over koetjes en kalfjes, uiterlijkheden of de nieuwe winkelwagens van de supermarkt vinden misschien niet snel aansluiting bij jou. Je wilt ergens naartoe in een gesprek en zoekt naar inhoud.

Tegelijk zit daar ook jouw spiegel. Wat jij oppervlakkig noemt, kan voor een ander juist ontspanning zijn. Niet ieder gesprek hoeft diepgaand te zijn en niet ieder contactmoment vraagt om een gesprek over de zin van het bestaan. Soms is lichtheid precies wat nodig is.

Is diepzinnigheid voor jou een uitdaging?

Blijf je liever aan de oppervlakte? Haak je af zodra een gesprek over zingeving, levensvragen, emoties of betekenis gaat? Vind je dat al snel zwaar, ingewikkeld of onnodig? Dan kan diepzinnigheid voor jou juist een uitdaging zijn. Misschien helpt het om af en toe niet meteen door te gaan naar het volgende praktische onderwerp, maar jezelf eens af te vragen: wat betekent dit eigenlijk voor mij? Waar word ik werkelijk door geraakt? Waar doe ik het voor? Je hoeft niet overal diep in te graven, maar soms ontdek je pas iets wezenlijks wanneer je bereid bent om een laag dieper te kijken.

Welke ontwikkeldoelen passen bij diepzinnigheid?

Wanneer diepzinnigheid sterk bij jou past, hoef je jouw behoefte aan betekenis niet kwijt te raken. De ontwikkeling zit vooral in voldoende verbinding houden met het gewone, lichte en praktische leven.

• Accepteren dat niet iedere gebeurtenis een diepere betekenis of verklaring hoeft te hebben.
• Ruimte maken voor luchtigheid en alledaagse gesprekken zonder ze meteen als oppervlakkig af te wijzen.
• Jouw behoefte aan zingeving combineren met aandacht voor wat vandaag praktisch gedaan moet worden.

Vragen over diepzinnigheid

Over diepzinnigheid, zingeving en de behoefte aan betekenis kunnen nog andere vragen ontstaan. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is diepzinnig zijn hetzelfde als veel nadenken?

Nee. Je kunt veel nadenken over praktische problemen zonder dat dit diepzinnig is. Bij diepzinnigheid gaat het vooral om vragen die raken aan betekenis, bestaan, waarden, levensvragen en wat iets wezenlijk voor jou betekent.

Is diepzinnigheid hetzelfde als filosofisch zijn?

De twee kunnen dicht bij elkaar liggen. Filosofisch denken kan betekenen dat je fundamentele vragen onderzoekt en bestaande aannames bevraagt. Diepzinnigheid is breder en kan ook heel persoonlijk zijn, bijvoorbeeld wanneer je nadenkt over de betekenis van een ervaring of over de richting van jouw leven.

Waarom voelen oppervlakkige gesprekken soms vermoeiend?

Wanneer je sterk behoefte hebt aan inhoud en betekenis, kan een gesprek dat lang aan de oppervlakte blijft weinig voeding geven. Dat betekent niet dat zo'n gesprek verkeerd is. Het sluit alleen minder aan bij waar jij van nature belangstelling voor hebt.

Kan diepzinnigheid ook licht zijn?

Jazeker. Diepzinnigheid hoeft niet altijd zwaar, somber of ernstig te zijn. Je kunt ook met verwondering, humor of nieuwsgierigheid naar grote levensvragen kijken. Diepgang en lichtheid sluiten elkaar niet uit.

Wanneer denk je te diep over iets na?

Wanneer jouw denken je niet meer helpt om iets te begrijpen of te aanvaarden, maar je steeds verder vastzet in dezelfde vragen, kan het tijd zijn om afstand te nemen. Zeker wanneer je merkt dat je het gewone leven uit het oog verliest, kan enige relativering gezond zijn.