home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / beschouwend

Beschouwend als kernkwaliteit

Ben je beschouwend? Dat is een persoonskenmerk of kwaliteit. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten zegt beschouwend zijn iets over jouw aard en karakter, maar ook over de manier waarop je communiceert en reageert op andere mensen. Je neemt graag waar, kijkt naar wat er gebeurt en probeert een situatie van meerdere kanten te bekijken voordat je tot een oordeel of reactie komt.

Waar ligt de kracht van beschouwend zijn?

Herken jij je in de kenmerken die ik hierboven beschreef? Weet je waar dan jouw kracht ligt? Heel eenvoudig: je staat niet meteen in de fik wanneer zich iets voordoet. Je blijft rustig in situaties waarin anderen al een beetje aan de kook raken. Jouw rust is van toegevoegde waarde omdat jij je niet meteen van de wijs laat brengen en je niet direct laat meesleuren in de emoties van andere mensen. Je kunt daardoor een consistente en constante factor zijn en betrouwbaarheid uitstralen. Een andere kracht van beschouwen is dat je mensen of ideeën met elkaar kunt verbinden doordat je een kwestie van verschillende kanten bekijkt. Wanneer je jouw beschouwingen uitspreekt, kun je diepgang en nuancering in een gesprek brengen door ook andere kanten van de kwestie te belichten.

Beschouwen geeft ruimte voor nuance

Wie beschouwend is, hoeft niet onmiddellijk te bepalen wie gelijk heeft of wat de juiste conclusie is. Je kunt verschillende gezichtspunten naast elkaar laten bestaan en onderzoeken wat ieder perspectief zichtbaar maakt. Daardoor zie je soms nuances die verdwijnen wanneer mensen snel tegenover elkaar komen te staan. Dat betekent niet dat je geen mening hebt. Beschouwen helpt je juist om jouw oordeel beter te vormen. Je kijkt eerst, luistert, denkt na en probeert te begrijpen wat er werkelijk speelt. Pas daarna bepaal je waar jij staat.

Afstand nemen is iets anders dan afstandelijk worden

De nodige afstand kunnen nemen is een kracht. Je hoeft niet in iedere emotie mee te gaan om te begrijpen wat er gebeurt. Maar er zit een grens tussen afstand nemen om beter te kunnen kijken en koel en afstandelijk overkomen. Wanneer anderen nauwelijks nog kunnen zien wat iets met jou doet, kan jouw rustige houding worden uitgelegd als gebrek aan gevoel of betrokkenheid. Beschouwend zijn betekent dus niet dat je jouw gevoelens moet uitschakelen. Je kunt rustig observeren en tegelijkertijd geraakt zijn. De kunst is dat jouw emotionele afstand jou helpt om helder te kijken zonder dat je daardoor uit contact raakt met jezelf of met de ander.

Wanneer slaat beschouwend gedrag door?

De valkuil van beschouwend zijn is dat jouw rustige en observerende houding te ver kan doorschieten. Je kunt te weinig van jouw gevoelens en emoties laten zien, waardoor anderen je moeilijk kunnen plaatsen. Je kunt dan gereserveerd en terughoudend overkomen of zo veel afstand bewaren dat anderen niet goed weten wat jij ergens van vindt.

Een andere valkuil is dat je te veel en te lang blijft beschouwen. Je bekijkt nog een mogelijkheid, denkt nog eens na, neemt nog een perspectief mee en stelt jouw besluit opnieuw uit. Dan helpt beschouwen je niet langer om beter tot een oordeel te komen, maar wordt het een manier om een keuze of actie voor je uit te schuiven.

Beschouwen moet uiteindelijk tot beweging leiden

Beschouwen heeft waarde wanneer het leidt tot inzicht, een standpunt, een besluit of een bewuste keuze om juist nog even niets te doen. Maar uiteindelijk moet denken ergens toe leiden. Je hoeft niet alles zeker te weten voordat je in beweging komt.

De uitdaging is dus om het moment te herkennen waarop je voldoende hebt gezien en overwogen. Dan mag je jouw positie innemen, jouw mening geven of daadwerkelijk handelen. Anders blijf je aan de zijlijn staan terwijl de situatie verdergaat.

Welke ontwikkeldoelen passen bij beschouwend zijn?

Het leerdoel is niet dat je jouw rust of vermogen tot beschouwen moet verliezen. De ontwikkeling zit erin dat je zichtbaar blijft en jouw waarnemingen uiteindelijk ook omzet in communicatie en handelen. Deze ontwikkeldoelen kunnen daarbij passen:

• Jouw gevoelens en emoties duidelijker laten zien wanneer dat helpt om voor anderen begrijpelijk te maken wat iets met jou doet.
• Jouw mening uitspreken en aanwezig blijven wanneer anderen feller of emotioneler reageren.
• Op tijd een besluit nemen of in actie komen wanneer je voldoende informatie en perspectieven hebt afgewogen.

Waar kun je je aan ergeren als je beschouwend bent?

Jouw irritatie kan liggen bij mensen die zich sterk laten meeslepen door gevoelens en emoties zonder de situatie eerst goed te bekijken. Sentimenteel gedrag kan jou bijvoorbeeld te weinig genuanceerd of te sterk door het gevoel gestuurd voorkomen. Ook impulsiviteit kan je irriteren: mensen die al in de actiestand schieten voordat ze doorhebben waar het werkelijk om draait.

Daar zit tegelijkertijd jouw eigen leerpunt. Waar jij eerst wilt kijken en begrijpen, komt een ander misschien juist door te doen tot inzicht. Niet iedere snelle reactie is ondoordacht en niet iedere emotionele reactie is onredelijk. Jouw beschouwende vermogen helpt het meest wanneer het nuance toevoegt zonder andere manieren van reageren bij voorbaat af te wijzen.

Vragen over beschouwend zijn

Over beschouwend zijn kunnen in de praktijk nog andere vragen ontstaan. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is beschouwend zijn hetzelfde als veel nadenken?

Nee. Veel nadenken kan onderdeel zijn van beschouwend gedrag, maar beschouwen gaat ook over waarnemen, afstand nemen en een situatie vanuit verschillende gezichtspunten bekijken. Het doel is niet alleen denken, maar tot een vollediger beeld komen.

Kan een beschouwend persoon ook daadkrachtig zijn?

Ja. Beschouwend en daadkrachtig sluiten elkaar niet uit. Je kunt eerst rustig onderzoeken wat er speelt en vervolgens juist heel duidelijk handelen wanneer je eenmaal tot een oordeel of besluit bent gekomen.

Waarom worden beschouwende mensen soms verkeerd begrepen?

Omdat hun reactie minder zichtbaar kan zijn. Waar de een onmiddellijk laat merken wat hij denkt of voelt, kijkt een beschouwend persoon soms eerst wat langer. Een ander kan die stilte ten onrechte uitleggen als desinteresse, onzekerheid of afstandelijkheid.

Is emotionele afstand altijd verkeerd?

Nee. Een zekere emotionele afstand kan juist helpen om helder te blijven wanneer een situatie spannend of beladen is. Het wordt pas lastig wanneer die afstand zo groot wordt dat je jouw eigen gevoelens niet meer meeneemt of voor anderen niet meer bereikbaar bent.

Wanneer heb je lang genoeg over iets nagedacht?

Dat moment is niet altijd precies aan te wijzen. Een bruikbaar signaal is dat nieuwe rondes van nadenken nauwelijks nog nieuwe informatie of inzichten opleveren. Dan kan het tijd zijn om jouw afweging af te ronden, een keuze te maken en te kijken wat die keuze in de praktijk oplevert.