home / persoonlijke ontwikkeling / hoogbegaafd coaching / puzzelen uitknobbelen

Waarom puzzelen hoogbegaafde mensen graag en knobbelen zij dingen uit?

Mag je graag puzzelen of nieuwe dingen uitknobbelen? Wil je begrijpen hoe iets precies in elkaar zit? Dit artikel maakt deel uit van mijn artikelserie over kenmerken van hoogbegaafdheid. Het gaat hier natuurlijk niet over het maken van een legpuzzel of het oplossen van een kruiswoordpuzzel. Het gaat over een ander soort puzzelen: het uitpuzzelen van vraagstukken, onderzoeken, doorgronden en dingen uitknobbelen. Je doet als het ware onderzoek, pluist abstracte vraagstukken uit en gaat net zolang door totdat je de oplossing hebt gevonden.

In dit artikel tref je een aantal kenmerken die horen bij puzzelen, onderzoeken, doorgronden en dingen uitknobbelen.

Kenmerken van puzzelen en uitknobbelen

Wat zijn de kenmerken wanneer je graag puzzelt, onderzoekt en dingen uitknobbelt?

• Je wilt begrijpen hoe iets in elkaar zit.
• Je neemt geen genoegen met een oppervlakkig antwoord.
• Je bekijkt een vraagstuk graag van meerdere kanten.
• Je onderzoekt een vraagstuk vanuit verschillende invalshoeken.
• Je ziet snel welke informatie belangrijk is en welke informatie minder relevant is.
• Je kunt hoofd- en bijzaken goed van elkaar onderscheiden.
• Je ziet snel de essentie van een vraagstuk.
• Je ontdekt verbanden die anderen niet direct opmerken.
• Je herkent patronen in grote hoeveelheden informatie.
• Je kunt complexe informatie ordenen en overzichtelijk maken.
• Je splitst een ingewikkeld vraagstuk op in kleinere onderdelen.
• Je stelt gerichte vragen om tot de kern te komen.
• Je vergelijkt verschillende mogelijkheden voordat je een conclusie trekt.
• Je ziet snel overeenkomsten, verschillen en tegenstrijdigheden.
• Je denkt logisch na over oorzaak en gevolg.
• Je wilt weten waarom iets werkt zoals het werkt.
• Je blijft zoeken totdat je een verklaring of oplossing hebt gevonden.
• Je kunt lang geconcentreerd bezig zijn met een interessant vraagstuk.
• Je geniet van opdrachten waarbij je moet nadenken, onderzoeken en redeneren.
• Je bedenkt vaak meerdere oplossingen voor hetzelfde probleem.
• Je kunt complexe vraagstukken verwerken, begrijpen en verwoorden.
• Je kunt jouw bevindingen helder samenvatten en onderbouwen.
• Je weet van geen ophouden wanneer iets jouw nieuwsgierigheid prikkelt en je gaat er helemaal op los.

 

Wat hebben intellectuele nieuwsgierigheid en intellectuele uitdaging met puzzelen te maken?

Puzzelen en dingen uitknobbelen hangen vaak samen met intellectuele nieuwsgierigheid. Je wilt niet alleen weten dát iets zo is, maar vooral waarom het zo is en hoe het precies werkt. Nieuwe informatie, onbekende vraagstukken en andere zienswijzen kunnen jou direct prikkelen. Je aandacht wordt gewekt door wat je nog niet weet.

Intellectuele nieuwsgierigheid gaat over jouw verlangen om nieuwe kennis op te doen, feiten te verkennen en ideeën te onderzoeken. Je klampt je niet zomaar vast aan wat je al weet. Je staat open voor nieuwe inzichten en je kunt een vraagstuk vanuit verschillende invalshoeken bekijken.

Die nieuwsgierigheid zorgt ervoor dat je intellectuele uitdaging nodig hebt. Je wilt worden aangezet tot denken. Een taak wordt voor jou interessant wanneer je moet onderzoeken, creëren, vergelijken, combineren of verbanden moet leggen. Je wilt niet alleen een bekende werkwijze uitvoeren, maar zelf nadenken over de vraag hoe iets beter, slimmer of anders kan.

De uitdaging zit voor jou niet alleen in het vinden van het juiste antwoord. Het denkproces zelf kan je veel plezier geven. Je geniet van het zoeken, twijfelen, onderzoeken, combineren en uiteindelijk begrijpen hoe de verschillende onderdelen met elkaar samenhangen.

Waarom weet je soms van geen ophouden?

Wanneer een onderwerp jouw aandacht grijpt, kan jouw innerlijke gedrevenheid volledig worden aangewakkerd. Je wilt verder zoeken, meer lezen, andere mogelijkheden onderzoeken en nieuwe verbanden leggen. Het ene antwoord roept meteen een volgende vraag op.

Je gaat er dan helemaal op los. Misschien open je steeds meer artikelen, verzamel je boeken, maak je schema’s of praat je met mensen die veel van het onderwerp weten. Voor jouw gevoel ben je nog lang niet klaar, ook al vinden anderen dat je inmiddels meer dan genoeg hebt uitgezocht.

Dat heeft te maken met de sterke innerlijke drang om een vraagstuk werkelijk te begrijpen. Je zoekt niet alleen naar losse informatie. Je wilt dat het geheel voor jou klopt. Zolang er nog een ontbrekend puzzelstukje is, kan het lastig zijn om het onderwerp los te laten. Die gedrevenheid heeft ook een keerzijde. Je kunt:

• De tijd volledig uit het oog verliezen.
• Vergeten om pauze te nemen.
• Langer doorgaan dan lichamelijk goed voor je is.
• Blijven zoeken terwijl je al genoeg informatie hebt.
• Moeite hebben om een voorlopig antwoord te accepteren.
• Andere taken laten liggen omdat het vraagstuk jou blijft bezighouden.
• Mentaal doorgaan terwijl je eigenlijk rust nodig hebt.

Het gaat er niet om dat je jouw nieuwsgierigheid moet afremmen. Het helpt wel wanneer je leert herkennen wanneer jouw zoektocht nog iets oplevert en wanneer je vooral blijft doorgaan omdat je moeilijk kunt stoppen.

Waarom kunnen anderen jouw denkproces moeilijk volgen?

Je ziet soms snel een verband, een tegenstrijdigheid of een mogelijke oplossing. Terwijl een ander nog bezig is met de eerste informatie, heb jij in jouw hoofd al verschillende stappen gezet en meerdere mogelijkheden met elkaar vergeleken.

Daardoor kan het lijken alsof je stappen overslaat. Voor jou is de conclusie logisch, maar voor de ander is niet zichtbaar hoe je daar bent gekomen. Misschien hoor je dan opmerkingen als:

• Hoe kom je daar nu bij?
• Je gaat wel erg snel.
• Kun je dat nog een keer uitleggen?
• Dat is veel te ingewikkeld.
• We zijn nog helemaal niet zover.
• Waarom haal je dat er nu bij?

Dat kan frustrerend zijn. Jij ziet immers hoe de verschillende onderdelen met elkaar samenhangen. Toch kan het nodig zijn om jouw denkproces te vertragen en de tussenstappen uit te spreken. Niet omdat jouw redenering niet klopt, maar omdat de ander tijd nodig heeft om jouw gedachtegang te kunnen volgen.

Het tegenovergestelde komt ook voor. Je hebt een ingewikkeld vraagstuk uitgebreid onderzocht, maar je vertelt alleen de conclusie. Anderen zien dan niet hoeveel denkwerk eraan voorafging. Daardoor kunnen zij jouw manier van denken en jouw bijdrage onderschatten.

Wanneer wordt puzzelen en uitknobbelen een valkuil?

Puzzelen, onderzoeken en uitknobbelen zijn kwaliteiten. Zoals iedere kwaliteit kunnen ze doorslaan. Dan helpt jouw denkvermogen je niet meer verder, maar raak je erin verstrikt. Je kunt bijvoorbeeld zo veel kanten van een vraagstuk zien dat kiezen steeds moeilijker wordt. Iedere oplossing heeft voordelen, nadelen en mogelijke gevolgen. Zodra je denkt dat je eruit bent, ontdek je weer een nieuwe invalshoek.

Je kunt ook langer blijven zoeken dan nodig is. Je wilt eerst alles begrijpen, alle informatie verzamelen en ieder risico onderzoeken voordat je een beslissing neemt. Ondertussen komt de uitvoering niet op gang. Andere valkuilen zijn:

• Je maakt een eenvoudig vraagstuk ingewikkelder dan nodig is.
• Je blijft zoeken naar de perfecte oplossing.
• Je neemt te veel mogelijkheden en uitzonderingen mee.
• Je verdwaalt in details.
• Je stelt een besluit uit omdat nog niet alles duidelijk is.
• Je vindt het moeilijk om genoegen te nemen met een werkbare oplossing.
• Je verliest uit het oog wat de oorspronkelijke vraag ook alweer was.
• Je lost problemen op waar niemand een oplossing voor heeft gevraagd.

De uitdaging is niet om minder diep na te denken. De uitdaging is om te bepalen hoeveel denkwerk een vraagstuk nodig heeft. Soms moet iets volledig worden uitgezocht. Soms is goed genoeg werkelijk goed genoeg.

Hoe kun je puzzelen en uitknobbelen inzetten in jouw werk?

Jouw kwaliteit komt het best tot haar recht in werk waarin je echt iets mag onderzoeken. Je hebt ruimte nodig om vragen te stellen, informatie te verzamelen, verbanden te leggen en tot eigen conclusies te komen. Dat betekent niet dat je per se wetenschappelijk onderzoek moet doen. Ook in andere functies kun je voortdurend bezig zijn met puzzelen en uitknobbelen. Denk aan het doorgronden van processen, het oplossen van technische problemen, het ontwikkelen van beleid, het onderzoeken van klantvragen of het verbeteren van bestaande werkwijzen. Werk kan goed bij jou passen wanneer je:

• Complexe vraagstukken mag onderzoeken.
• Zelfstandig mag nadenken.
• Verschillende mogelijkheden kunt verkennen.
• Oorzaken van problemen mag achterhalen.
• Grote hoeveelheden informatie mag ordenen.
• Nieuwe oplossingen mag bedenken.
• Verbeteringen kunt ontwikkelen.
• Niet alleen hoeft uit te voeren, maar ook mag meedenken.
• Voldoende autonomie krijgt bij jouw aanpak.
• Regelmatig met nieuwe en onbekende vraagstukken te maken krijgt.

De omgeving is daarbij belangrijk. Wanneer iedere stap al vastligt en er geen ruimte is voor vragen, onderzoek of een eigen aanpak, kun je jouw kwaliteit moeilijk inzetten. Het werk kan dan al snel voorspelbaar en geestdodend worden. Te weinig intellectuele uitdaging kan ervoor zorgen dat je afhaakt, gaat uitstellen of zelf ingewikkelde problemen gaat creëren om toch iets te hebben om over na te denken. Op de langere termijn kan een voortdurend gebrek aan uitdaging zelfs bijdragen aan onderprikkeling en bore-out. Het is daarom goed om niet alleen te kijken naar wat je kunt, maar ook naar wat jouw denkvermogen nodig heeft. In welk werk word je geprikkeld? Waar mag je jouw nieuwsgierigheid gebruiken? En waar krijg je de ruimte om vraagstukken werkelijk uit te knobbelen?

Veelgestelde vragen - FAQ

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over puzzelen, uitknobbelen en hoogbegaafdheid.

Is graag puzzelen een kenmerk van hoogbegaafdheid?

Graag puzzelen kan passen bij hoogbegaafdheid, vooral wanneer je sterk wordt aangetrokken door complexe vraagstukken, logische verbanden en intellectuele uitdaging. Het enkele feit dat je graag een puzzel maakt, betekent natuurlijk niet automatisch dat je hoogbegaafd bent. Het gaat om het bredere patroon van denken, onderzoeken en willen begrijpen.

Wat is het verschil tussen nieuwsgierigheid en intellectuele nieuwsgierigheid?

Nieuwsgierigheid kan over van alles gaan. Intellectuele nieuwsgierigheid richt zich vooral op het verwerven van kennis, het verkennen van nieuwe ideeën en het begrijpen van vraagstukken. Je wordt geprikkeld door wat je nog niet weet en wilt daar actief onderzoek naar doen.

Waarom blijf ik zo lang doorgaan met een interessant vraagstuk?

Een interessant vraagstuk kan jouw innerlijke gedrevenheid activeren. Je wilt niet alleen een antwoord vinden, maar ook begrijpen hoe alle onderdelen samenhangen. Zolang jouw nieuwsgierigheid nog niet verzadigd is, kan stoppen lastig zijn.

Waarom begrijpen anderen mijn redenering niet altijd?

Je kunt snel denken, meerdere denkstappen tegelijk zetten en verbanden zien die voor anderen nog niet zichtbaar zijn. Wanneer je alleen jouw conclusie deelt, missen anderen mogelijk de tussenstappen. Het helpt dan om jouw redenering stap voor stap te verwoorden.

Kan puzzelen en uitknobbelen ook doorslaan?

Ja. Je kunt te lang blijven zoeken, te veel mogelijkheden meenemen of blijven streven naar de perfecte oplossing. Dan raak je verstrikt in het vraagstuk en wordt het moeilijker om een beslissing te nemen of tot actie over te gaan.