home / persoonlijke ontwikkeling / hoogbegaafd coaching / hb eigenzinnig

Zijn hoogbegaafde mensen vaak eigenzinnig?

Zijn hoogbegaafde mensen vaak eigenzinnig of eigengereid, in die zin dat ze menen dat het precies zo moet gaan als zij willen? Dat is een hardnekkig misverstand. Wat soms als eigenzinnig gedrag wordt gezien, heeft vaak te maken met een sterke behoefte aan autonomie. Hoogbegaafde mensen functioneren vaak het beste wanneer zij ruimte en vrijheid krijgen om hun taken op hun eigen manier uit te voeren. Soms werken zij liever alleen dan samen. Dat komt niet doordat HB-ers sociaal onhandig zijn, maar doordat zij graag invloed hebben op hun taken en vooral op de manier waarop die taken worden uitgevoerd. Ze kunnen doorgaans heel goed zelfstandig werken en handelen.

Daarom hoort dit artikel bij de serie over hoogbegaafdheid en autonomie. In dit artikel lees je wat eigenzinnigheid betekent, waarom hoogbegaafde mensen zo kunnen overkomen en hoe je autonoom kunt handelen zonder in eigengereid gedrag terecht te komen.

Waarom werkt aansturen op instructieniveau niet bij HB-ers?

HB-ers moeten aangestuurd worden binnen bepaalde kaders en doelstellingen. Maak duidelijk wat het speelveld is en ze functioneren opperbest. Soms worden hun gedachten ook niet begrepen door anderen en is het belangrijk dat ze hun eigen gang kunnen gaan. Even sparren is beter dan voorschrijven hoe het allemaal precies moet.

Hoe voorkom je dat autonomie omslaat in eigengereidheid?

Belangrijk is dat de HB-er leert om autonoom te handelen en de valkuil van eigengereidheid te vermijden. Een persoonlijk ontwikkeldoel kan zijn om afwisselend te kunnen leiden en te volgen in een samenwerking. Wat er ook bij hoort, is:

• Erkennen dat anderen ook goede ideeën hebben of eerlijk toegeven dat die ideeën soms zelfs nog beter zijn.
• Gedrag vermijden om de eigen zin door te zetten of aan anderen op te leggen, omdat het eigen idee als het beste wordt gezien.
• In een eerder stadium anderen meenemen in je gedachtegang.
• Flexibiliteit behouden in je aanpak.

Waarom worden hoogbegaafde mensen soms als eigenzinnig gezien?

Hoogbegaafde mensen denken vaak zelfstandig en vormen snel een eigen oordeel. Ze nemen een werkwijze, besluit of mening niet altijd zonder meer over. Eerst willen ze begrijpen waarom iets op een bepaalde manier gebeurt en of die aanpak logisch is. Voor anderen kan dat overkomen als eigenzinnig gedrag. Misschien stel jij kritische vragen op een moment waarop de rest al verder wil. Misschien zie je een andere mogelijkheid en wil je weten waarom die niet wordt onderzocht. Of je hebt moeite met een besluit waarvan de onderbouwing voor jou niet klopt.

Dat betekent niet automatisch dat je tegen samenwerking bent. Het betekent ook niet dat je altijd jouw zin wilt krijgen. Je wilt kunnen meedenken en je hebt behoefte aan een reden die voor jou begrijpelijk en overtuigend is. Wanneer je niet vanzelf meegaat met de mening of aanpak van de groep, kan dat ook raken aan non-conformisme bij hoogbegaafdheid. Dat onderwerp werk ik daar verder uit. Hier gaat het vooral om de vraag hoe zelfstandig denken door anderen als eigenzinnigheid kan worden ervaren.

Wanneer wordt eigenzinnigheid een valkuil?

Eigenzinnigheid wordt een valkuil wanneer je niet alleen een eigen mening hebt, maar ook steeds minder ruimte laat voor de mening van een ander. Je bent dan zo overtuigd van jouw eigen redenering dat je andere ideeën te snel afwijst. Misschien heb je een situatie snel door en zie je al vroeg wat er volgens jou moet gebeuren. Toch kan iemand anders informatie hebben die jij nog niet kent. Wanneer je daar niet meer naar vraagt, wordt jouw zelfstandigheid starheid.

Een andere valkuil ontstaat wanneer je jouw eigen manier van werken als de enige goede manier gaat zien. Wat voor jou logisch, snel en efficiënt is, hoeft niet voor iedereen de beste aanpak te zijn. Samenwerken vraagt soms dat je niet alleen kijkt naar de kwaliteit van een idee, maar ook naar wat andere mensen nodig hebben om mee te kunnen doen. Eigenzinnigheid wordt ook lastig wanneer je jouw behoefte aan vrijheid gebruikt om iedere afspraak of begrenzing af te wijzen. Autonomie betekent niet dat je nergens rekening mee hoeft te houden. Je blijft verantwoordelijk voor jouw keuzes en voor de gevolgen daarvan voor andere mensen.

Hoe blijf je zelfstandig zonder anderen buiten te sluiten?

Je hoeft jouw zelfstandigheid niet op te geven om anderen ruimte te geven. Je kunt jouw eigen oordeel behouden en tegelijkertijd nieuwsgierig blijven naar wat een ander ziet, weet of nodig heeft.

Dat begint met het delen van jouw gedachtegang. Hoogbegaafde mensen maken soms snel verschillende denkstappen, waardoor de conclusie voor henzelf logisch is. De ander heeft die stappen echter niet gezien. Wanneer jij alleen de uitkomst deelt, kan jouw besluit dwingend of abrupt overkomen. Leg daarom uit hoe je tot jouw idee bent gekomen. Vertel wat je hebt waargenomen, welke mogelijkheden je hebt onderzocht en waarom je tot een bepaalde conclusie komt. Daarmee nodig je de ander uit om inhoudelijk mee te denken.

Je kunt ook bewust vragen stellen. Wat zie jij wat ik misschien nog niet zie? Welke bezwaren heb je? Wat zou volgens jou een betere aanpak zijn? Zulke vragen betekenen niet dat je twijfelt aan jezelf. Ze helpen je om jouw beeld completer te maken. Daarbij hoort ook dat je soms erkent dat een ander een beter idee heeft. Dat doet niets af aan jouw zelfstandigheid. Juist wanneer je vrij kunt denken, kun je ook vrij beoordelen welk idee het meest bruikbaar is.

Hoe kun je samenwerken zonder jouw eigenheid te verliezen?

Samenwerken betekent niet dat jij je volledig moet aanpassen aan de groep. Wanneer je voortdurend jouw ideeën inslikt of doet alsof je geen andere visie hebt, raak je gefrustreerd en blijft een belangrijk deel van jouw inbreng onbenut. Tegelijkertijd betekent samenwerken ook niet dat anderen zich steeds aan jouw tempo of werkwijze moeten aanpassen. Het vraagt om beweging van beide kanten. Jij hebt ruimte nodig om zelfstandig te denken, terwijl de ander ruimte nodig heeft om een eigen bijdrage te leveren.

Het helpt wanneer vooraf duidelijk is wat het gezamenlijke doel is, welke ruimte je hebt en waar de grenzen liggen. Binnen die kaders kun jij jouw eigen aanpak kiezen zonder dat er onduidelijkheid ontstaat over verantwoordelijkheden of verwachtingen. Ook kun je afspraken maken over de manier waarop besluiten worden genomen. Mag jij zelfstandig beslissen, wordt een besluit samen genomen of heeft iemand anders de eindverantwoordelijkheid? Duidelijkheid daarover voorkomt dat jouw initiatief later als eigengereid gedrag wordt uitgelegd.

Soms ontstaat spanning doordat jij je niet zomaar iets laat voorschrijven. Daarover lees je verder in het artikel over je de wet niet zomaar laten voorschrijven. Op deze pagina gaat het vooral om de manier waarop je jouw eigenheid kunt behouden en toch onderdeel blijft van de samenwerking.

Veelgestelde vragen - FAQ

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over hoogbegaafdheid en eigenzinnigheid.

Zijn hoogbegaafde mensen vaker eigenzinnig?

Niet iedere hoogbegaafde persoon is eigenzinnig. Veel hoogbegaafde mensen hebben wel behoefte aan zelfstandigheid en willen begrijpen waarom iets op een bepaalde manier moet. Dat kan door anderen als eigenzinnig worden ervaren.

Is eigenzinnig hetzelfde als koppig?

Nee. Iemand die eigenzinnig is, heeft een duidelijke eigen mening of aanpak. Koppigheid ontstaat wanneer iemand aan die mening vasthoudt, ook wanneer er goede redenen zijn om die te herzien.

Wanneer wordt eigenzinnigheid lastig in samenwerking?

Eigenzinnigheid wordt lastig wanneer je weinig ruimte laat voor andere ideeën, beslissingen alleen neemt of jouw manier van werken aan anderen oplegt. Het probleem zit dan niet in jouw eigen mening, maar in de manier waarop je ermee omgaat.

Hoe kun je ruimte geven aan andere ideeën?

Vraag anderen hoe zij naar de situatie kijken en geef hun tijd om hun gedachtegang toe te lichten. Onderzoek hun argumenten voordat je een oordeel vormt en wees bereid om jouw idee aan te passen wanneer een ander voorstel beter blijkt te zijn.

Kun je autonoom zijn zonder eigengereid te worden?

Ja. Autonoom handelen betekent dat je zelfstandig denkt, keuzes maakt en verantwoordelijkheid neemt. Eigengereidheid ontstaat wanneer je daarbij onvoldoende rekening houdt met andere mensen, afspraken of relevante informatie.