home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / overtuigingskracht / waarheid pacht

De waarheid of de wijsheid in pacht hebben

Heb jij de waarheid of de wijsheid in pacht? Of zeggen ze dat jij overkomt als iemand die de wijsheid in pacht heeft? Wat is dat en wat zijn de kenmerken? Binnen overtuigingskracht ontwikkelen ligt een belangrijk verschil tussen overtuigd zijn van jouw boodschap en doen alsof jouw zienswijze de enige geldige waarheid is.

Wat is het verschil tussen een feit, mening en overtuiging?

Een feit is controleerbaar. Een mening is jouw beoordeling of zienswijze. Een overtuiging is een dieper geloof dat richting geeft aan hoe jij situaties, mensen en gebeurtenissen beoordeelt. Waarheidsdenken ontstaat wanneer je een mening of overtuiging behandelt alsof die objectief vaststaat en voor iedereen moet gelden.

Wat zijn kenmerken van waarheidsdenken?

Pas zei iemand: ‘Ik kan rustig zeggen dat wij de waarheid in pacht hadden. Zoals wij geloofden, zo was het! Buiten de groep waarin ik opgroeide had iedereen het mis. Maar wij zagen het wel goed. Zoals wij het zagen, zo was het en zo is het.’ Jij bent anders dan ik. Ik ben anders dan jij. Je voelt de dingen anders aan dan ik. Je beleeft en ervaart het leven anders. Je hebt andere normen en waarden. Jouw overtuigingen zijn anders. Waarheidsdenken herken je vaak aan de volgende signalen:

• Je luistert vooral om te reageren.
• Je verdraagt twijfel slecht.
• Je maakt van verschil een tegenstelling.
• Je ziet tegenspraak als afwijzing.
• Je stelt jouw normen boven die van de ander.
• Je sluit mensen uit die anders denken.

Wanneer wordt acceptatie voorwaardelijk?

Maar als jij anders bent dan ik, ontstaat er vaak moeite. We weten dan niet hoe we met elkaar moeten omgaan. Voel je al wat eraan komt? Dat zijn de woorden ‘voorwaardelijke liefde’. Jij moet net zo zijn als ik. Jij moet de dingen hetzelfde ervaren en beleven als ik doe. Je moet geloven wat ik geloof en je moet dezelfde normen en waarden hebben als ik. Acceptatie wordt voorwaardelijk wanneer de ander alleen welkom is zolang hij hetzelfde denkt, voelt of gelooft. En als je het niet zo voelt en ervaart, dan wijs ik je af: ik negeer je, ik zwijg je dood. Of ik molesteer je.

Wat zijn de gevolgen van waarheidsdenken?

Waarheidsdenken kan leiden tot polarisatie, afwijzing en verstarring. Mensen durven zich minder uit te spreken, vertrouwen neemt af en gesprekken veranderen in een strijd om wie gelijk heeft. Verschillen worden dan niet meer onderzocht, maar veroordeeld.

• Er ontstaat minder openheid.
• Tegenspraak wordt vermeden.
• Relaties verharden.
• Groepen sluiten andersdenkenden buiten.
• Vertrouwen en gelijkwaardigheid nemen af.

Kun je overtuigd zijn zonder de waarheid te claimen?

Overtuigend overkomen begint bij overtuigd zijn. Een innerlijke overtuiging hebben betekent dat je ergens voor gaat en voor staat. Je staat erachter. Het is dus iets wat bij jou past en bij wie je bent. Maar innerlijk overtuigd zijn is iets anders dan doen alsof jij als enige gelijk hebt. Daarna is het ook loslaten. Degene die je wilt overtuigen, beslist wat hij met jouw standpunten doet. Je hoeft niet door te drammen. Je hoeft niet te proberen om iemands gedachten, mening of zienswijze te beheersen. Sterker nog: het doet alleen maar afbreuk aan vertrouwen.

Gaat het om gelijk krijgen of gelijkwaardig zijn?

In communicatie gaat het niet alleen om gelijk hebben of gelijk krijgen. Gelijk hebben is heel wat anders dan gelijk krijgen. En dus wordt soms een training invloedvaardigheden gevolgd om te leren alsnog gelijk te krijgen. Wat mij betreft gaat het om gelijk zijn, om gelijkwaardig te zijn en om gelijke waarde te hebben. Onvoorwaardelijk. Ongeacht hoe de ander denkt, de dingen ervaart en wat zijn of haar afkomst is. Gelijkwaardigheid betekent niet dat iedereen gelijk heeft. Het betekent dat ieders stem, ervaring en menswaardigheid serieus worden genomen. Op de pagina over gelijk hebben, gelijk krijgen en gelijkwaardig zijn werk ik dat verschil verder uit. Daar ligt de sleutel. Als er gelijkheid is, ontstaat er vertrouwen en leren we luisteren naar elkaar. Wanneer we leren luisteren naar elkaar en we leren elkaar verstaan, dan ontstaan er nieuwe woorden en ontstaat er nieuwe taal. Er komen nieuwe zinnen en het geeft ons bestaan zin.

Hoe voer je een gesprek zonder de waarheid te claimen?

Je hoeft jouw overtuiging niet kleiner te maken. Je kunt duidelijk zeggen hoe jij ergens naar kijkt en tegelijk ruimte laten voor de ander.

• Spreek vanuit jouw eigen ervaring.
• Gebruik woorden als ‘ik denk’ en ‘ik zie’.
• Vraag hoe de ander het ervaart.
• Verdraag verschil zonder direct te corrigeren.
• Onderzoek jouw eigen aannames.
• Laat los dat de ander jou moet volgen.

Een gesprek wordt gelijkwaardiger wanneer je niet zegt: ‘Zo is het’, maar bijvoorbeeld: ‘Zo kijk ik ernaar en ik ben benieuwd hoe jij het ziet.’ Daarmee verzwak je jouw overtuiging niet. Je maakt ruimte voor dialoog.

Veelgestelde vragen over de waarheid in pacht hebben

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over waarheidsdenken, overtuiging en gelijkwaardigheid.

Wat betekent de waarheid in pacht hebben?

Dat betekent dat je jouw eigen mening of overtuiging presenteert als de enige juiste waarheid en weinig ruimte laat voor andere zienswijzen.

Is overtuigd zijn hetzelfde als de waarheid claimen?

Nee. Je kunt sterk overtuigd zijn van jouw boodschap en tegelijk erkennen dat een ander iets anders denkt, voelt of ervaart.

Waarom is waarheidsdenken schadelijk?

Omdat het tegenspraak, nuance en openheid beperkt. Daardoor kunnen polarisatie, uitsluiting en verlies van vertrouwen ontstaan.

Wat betekent gelijkwaardigheid in een gesprek?

Gelijkwaardigheid betekent dat beide gesprekspartners serieus worden genomen, ook wanneer zij verschillen van mening, waarden of overtuiging.

Hoe voorkom je dat je belerend overkomt?

Spreek vanuit jouw eigen perspectief, stel vragen, onderzoek jouw aannames en laat ruimte voor de keuze en zienswijze van de ander.