home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / aangevallen

Voel jij je snel persoonlijk aangevallen?

Voel jij je snel persoonlijk aangevallen wanneer je bijvoorbeeld kritiek krijgt? Merk je dat een opmerking, kritische vraag of negatieve reactie van een ander direct hard bij je binnenkomt? Misschien schiet je meteen in de verdediging, word je boos, klap je dicht of blijf je nog lang nadenken over wat er is gezegd.

De vraag is niet alleen wat de ander zegt, maar ook waarom jij die woorden zo snel als een aanval ervaart. Word je werkelijk aangevallen of raakt de opmerking een gevoelig punt bij jou? En hoe kun je daarop reageren zonder jezelf te verliezen, terug te slaan of alles persoonlijk op te vatten?

Op deze pagina lees je waarom je je snel persoonlijk aangevallen kunt voelen, wat er op zo’n moment bij jou gebeurt en wat je kunt leren om rustiger en assertiever te reageren. Deze pagina hoort bij het bredere thema assertief omgaan met kritiek en conflict.

 

Wat raakt jou wanneer je je aangevallen voelt?

De vraag is waarom je je zo snel aangevallen voelt. Wat is er dan wat jou zo raakt? Waar raken ze jou? Waar ben je zo kwetsbaar? Waarom vat je bepaalde opmerkingen of kritische noten meteen zo persoonlijk op? Waarom ben je er niet tegen opgewassen? Allemaal vragen waarop jij het antwoord zou moeten weten. Om tot de oplossing te komen.

Waarom werkt een opmerking als een triggerpoint?

Je aangevallen voelen werkt vaak als een triggerpoint. De opmerking van de ander drukt op iets wat bij jou nog heel gevoelig ligt, wat je geen plek hebt gegeven of wat je niet hebt verwerkt. Voel je je aangevallen op een stuk dat bij jou nog niet verwerkt is? Wat je zelf moeilijk vindt om te aanvaarden?

Waarom voelde Christine zich aangevallen vanwege haar gewicht?

Christine vertelde: ‘Eigenlijk ben ik 17 kilo te zwaar. Ik heb overgewicht en dat komt omdat ik een emotie-eter ben. Wanneer ik me niet goed voel of wanneer ik me onzeker voel, ga ik extra eten. Daardoor is het ontstaan. Maar eigenlijk vind ik het verschrikkelijk en de volgende dag heb ik er alweer spijt van. Maar zodra er iemand in mijn familie is die bijvoorbeeld zegt: “Goh, jij ziet er ook goed uit” of “Die kleren passen jou zeker niet”, dan voel ik me enorm aangesproken.’

Word je werkelijk aangevallen of voelt dat alleen zo?

De kernvraag is: valt men jou aan of heb je het gevoel dat men jou aanvalt? In het voorbeeld van Christine is het wel duidelijk. Zelf vond zij het verschrikkelijk om overgewicht te hebben en dus hoefde er maar één opmerking die kant op te gaan en dan werd ze bevestigd in haar gevoel. Dus in principe werd zij niet zozeer aangevallen, hoewel sommige mensen ook erg ongenuanceerd over kunnen komen, maar de opmerkingen kwamen precies binnen op haar eigen pijnpunt.

Waarom maakt kwetsbaarheid je gevoeliger voor opmerkingen?

Merk je dat je het moeilijk vindt om te leven met jouw kwetsbaarheid? Heb je een beeld van jezelf gecreëerd dat een ideaalbeeld is waaraan je wilt voldoen? En wee degene die daar iets van durft te zeggen of ook maar een vingerwijzing durft te doen op imperfectie. Het zijn allemaal vragen. Ik ken jou niet en bij iedereen is dit punt anders. Daarom is een individuele aanpak het beste.

Waarom raakte kritiek Mary zo diep?

Mary is aan het woord. Ze vertelt: ‘Bij ons thuis was het beste niet goed genoeg. Het kon altijd beter, perfecter, meer en als kind krijg je daar een tik van mee. Nooit was het goed genoeg! Altijd was er commentaar! Niet alleen op mijn rapport, maar ook op hoe ik eruitzag, hoe ik reageerde op dingen, hoe ik zaken voelde en beleefde. En nu hoeft iemand maar een vingerwijzing te doen of ik heb weer datzelfde gevoel.’

Wat zijn oorzaken van je snel persoonlijk aangevallen voelen?

Ik noem wat oorzaken als voorbeeld. Welke heeft betrekking op jou?

• Je voelt je onzeker over jezelf en wanneer iemand daar een opmerking over maakt, betrek je het op jezelf.
• Je vindt het moeilijk om met kritiek om te gaan. Wanneer vooral kritiek hard bij jou binnenkomt, lees dan verder over omgaan met kritiek.
• Je hebt een negatief zelfbeeld op bepaalde punten.
• Je zou zeven theelepels meer zelfvertrouwen kunnen gebruiken.
• Bepaalde zaken kun je moeilijk accepteren van jezelf.
• Je bent hoogsensitief en commentaar op jou komt harder binnen dan bij anderen.
• Je bent hoogsensitief en je voelt de lading achter de woorden die gezegd worden.

Hoe reageer je wanneer je je aangevallen voelt?

Hoe reageer je wanneer je je aangevallen voelt? Vaak zie ik een aantal reacties:

• Je slaat meteen terug: er ontstaat een clash en je bent te direct, te confronterend in jouw communicatie.
• Je vlucht en je zegt niets meer: je klapt dicht en je weet niet meer wat je moet zeggen of je gaat op bed liggen en je doet een kussen over je hoofd.
• Je bevriest en je doet alsof het je niet raakt: je geeft een cynische, sarcastische opmerking terug of je negeert het gewoon door stoïcijns voor je uit te kijken.
• Je schiet meteen in de verdediging en je gaat tot in detail uitleggen hoe het werkelijk zit en waarom het onterecht is dat dit tegen jou wordt gezegd.

Hoe reageer je assertief wanneer je je aangevallen voelt?

Wanneer je je aangevallen voelt, wil je vaak direct reageren. Je verdedigt jezelf, slaat terug of trekt je terug. Toch helpt het om eerst even te vertragen. Vraag jezelf af wat de ander precies heeft gezegd en welke betekenis jij daaraan geeft. Gaat het om kritiek op jouw gedrag of voelt het alsof jij als persoon wordt afgewezen? Je kunt bijvoorbeeld zeggen:

• ‘Wat bedoel je precies?’
• ‘Kun je een concreet voorbeeld geven?’
• ‘De manier waarop je dit zegt, komt bij mij aanvallend over.’
• ‘Ik wil naar je luisteren, maar niet wanneer je mij persoonlijk aanvalt.’

Op die manier blijf je bij jezelf zonder de ander direct terug aan te vallen.

Hoe vertraag je jouw eerste reactie?

Je hoeft niet meteen antwoord te geven. Wanneer je merkt dat je boos wordt, dichtklapt of in de verdediging schiet, kun je eerst een korte pauze nemen. Je kunt zeggen: ‘Ik wil hier even over nadenken voordat ik reageer.’ Dat geeft je de ruimte om te bepalen wat er werkelijk gebeurt en hoe je wilt antwoorden.

Hoe vraag je wat de ander precies bedoelt?

Een opmerking kan harder bij jou binnenkomen dan de ander heeft bedoeld. Door door te vragen, voorkom je dat je jouw eigen invulling als waarheid behandelt. Vraag bijvoorbeeld:

• ‘Wat wil je precies tegen mij zeggen?’
• ‘Gaat dit over iets wat ik heb gedaan?’
• ‘Waar baseer je deze opmerking op?’

Zo breng je het gesprek terug naar de feiten.

Hoe stel je een grens bij een echte aanval?

Soms is een opmerking niet alleen onhandig, maar werkelijk kleinerend, beledigend of intimiderend. Dan hoef je niet alleen naar jezelf te kijken. Je mag ook een duidelijke grens stellen. Je kunt zeggen:

• ‘Ik wil dit gesprek voeren, maar niet op deze toon.’
• ‘Je mag kritiek hebben op mijn gedrag, maar ik accepteer niet dat je mij beledigt.’
• ‘Wanneer je zo tegen mij blijft praten, beëindig ik het gesprek.’

Heb je vaker te maken met iemand die dominant, intimiderend of grensoverschrijdend reageert? Lees dan verder over weerbaar zijn tegen dominante personen.

Wanneer is er werkelijk sprake van een persoonlijke aanval?

Niet iedere kritische opmerking is een persoonlijke aanval. Iemand kan iets zeggen over jouw gedrag, een fout benoemen of een andere mening hebben zonder jou als persoon af te wijzen. Bij een persoonlijke aanval gaat het niet meer alleen over wat je doet. De ander kleineert jou, beledigt je, zet je bewust onder druk of maakt jou als persoon belachelijk.

Het verschil zit bijvoorbeeld tussen:

‘Ik vind dat je deze afspraak niet bent nagekomen.’

en:

‘Jij bent ook altijd onbetrouwbaar.’

De eerste uitspraak gaat over gedrag. De tweede uitspraak maakt er een oordeel over jou als persoon van.

Dat verschil herkennen helpt je om te bepalen wat nodig is. Bij kritiek kun je luisteren en reageren. Bij een persoonlijke aanval mag je een grens stellen.

Voel je je aangevallen of vooral aangesproken?

Je aangevallen voelen is niet hetzelfde als je snel aangesproken voelen. Wanneer je je aangevallen voelt, ervaar je dreiging, afwijzing of vijandigheid. Je wilt jezelf beschermen, terugvechten, vluchten of verdedigen. Wanneer je je snel aangesproken voelt, denk je eerder dat jij iets verkeerd hebt gedaan, tekortgeschoten bent of iets had moeten voorkomen. Je voelt je dan snel verantwoordelijk of schuldig, ook wanneer een opmerking niet rechtstreeks over jou gaat. Herken jij vooral dat tweede patroon? Lees dan verder over waarom je je zo snel aangesproken voelt.

Wat kun je leren als je je snel aangevallen voelt?

Je zou ook kunnen leren om:

• Het te objectiveren en wat minder te betrekken op jou als persoon.
• Wat meer afstand te houden van wat er gezegd wordt.
• Meer zelfvertrouwen te ontwikkelen.
• Anders met kritiek om te gaan.
• Te begrijpen dat het vooral ook iets zegt over degene die ‘zulke dingen zegt over jou’.

Veelgestelde vragen - FAQ

Hieronder beantwoord ik enkele veelgestelde vragen over je snel persoonlijk aangevallen voelen.

Waarom voel ik mij zo snel persoonlijk aangevallen?

Een opmerking raakt vaak een gevoelig punt, een onzekerheid of een eerdere ervaring. Daardoor reageer je niet alleen op wat er nu wordt gezegd, maar ook op wat de woorden bij jou oproepen.

Hoe weet ik of iemand mij werkelijk aanvalt?

Kijk of de ander iets zegt over jouw gedrag of jou als persoon kleineert, beledigt of intimideert. Kritiek op gedrag is niet automatisch een persoonlijke aanval.

Waarom schiet ik meteen in de verdediging?

Je verdediging is een manier om jezelf te beschermen tegen afwijzing, schaamte of het gevoel dat je niet goed genoeg bent. Je reageert daardoor soms al voordat je precies weet wat de ander bedoelt.

Wat kan ik zeggen wanneer een opmerking aanvallend overkomt?

Je kunt rustig zeggen: ‘De manier waarop je dit zegt, komt bij mij aanvallend over. Wat bedoel je precies?’ Daarmee stel je een grens en vraag je tegelijk om duidelijkheid.

Hoe kan ik leren om opmerkingen minder persoonlijk op te vatten?

Vertraag jouw reactie, controleer wat er feitelijk is gezegd en onderzoek welk gevoelig punt wordt geraakt. Zo leer je onderscheid maken tussen de woorden van de ander en de betekenis die jij eraan geeft.