home / leiderschapsontwikkeling / modern leiderschap / visionair / missie organisatie

Missie van jouw organisatie of bedrijf formuleren

Wil je de missie van jouw organisatie of bedrijf formuleren? Dan kom je al snel bij een fundamentele vraag: waaraan ontleent jouw organisatie eigenlijk bestaansrecht? Binnen visionair leiderschap vormt de missie voor mij het vertrekpunt. Niet omdat je eerst een mooie tekst nodig hebt voordat je beleid mag maken, maar omdat je moet weten waarvoor je er bent voordat je kunt bepalen waar je naartoe wilt. De missie raakt bestemming, identiteit, waarden en betekenis.

Waaraan ontleent jouw organisatie bestaansrecht?

Dat is voor mij de kernvraag bij het formuleren van een missie. Waartoe is dit bedrijf op aarde? Wat voegt het toe? Welk probleem lost het op of in welke behoefte voorziet het? In welke marktbehoefte, klantbehoefte of maatschappelijke behoefte voorziet jouw organisatie?

Daarmee gaat missie verder dan beschrijven wat je verkoopt. Een accountant verkoopt geen uren. Een zorgorganisatie verkoopt geen behandelingen. Een gemeente verkoopt geen formulieren. De interessantere vraag is welke betekenis jouw organisatie voor klanten, patiënten, inwoners of andere betrokkenen heeft. Daar ligt het bestaansrecht.

De markt of klantbehoefte is bepalend

Het bestaansrecht van jouw organisatie ligt uiteindelijk niet uitsluitend binnen de organisatie zelf. Als dat zo zou zijn, zou het al snel gaan over zelfbevrediging op organisatieniveau. De buitenwereld bepaalt uiteindelijk of jouw organisatie waarde toevoegt. Klanten kopen iets, patiënten zoeken zorg, inwoners verwachten dienstverlening en organisaties bestaan omdat ze ergens in voorzien.

Dat betekent niet dat je slaafs achter iedere klantvraag aan moet lopen. Wel moet duidelijk zijn voor wie je er bent en welke behoefte je wilt vervullen. Een missie die alleen iets zegt over hoe geweldig je zelf bent, vertelt nog weinig over waarom iemand buiten jouw organisatie daar iets aan heeft.

Missie gaat over waarom je doet wat je doet

Bij het formuleren van de missie komen voor mij drie vragen steeds terug: voor wie zijn we er, waarom doen we wat we doen en wat onderscheidt ons in de manier waarop we dat doen? De producten of diensten die je aanbiedt zijn natuurlijk relevant, maar uiteindelijk zegt de reden erachter vaak meer over jouw identiteit.

• Voor wie zijn we er?
• Welke behoefte vervullen we?
• Waarom doen we dit?
• Wat willen we betekenen?
• Wat onderscheidt ons in de manier waarop we werken?

Die laatste vraag raakt direct aan waarden en normen. Twee organisaties kunnen hetzelfde product leveren en toch een compleet andere identiteit hebben. De één kiest voor snelheid en eenvoud, de ander voor ambacht en persoonlijke aandacht. De missie moet iets laten zien van die eigen aard.

Een goede missie is kort en herkenbaar

Een missie hoeft geen afstudeerscriptie van 250 pagina's te zijn die volgens academische maatstaven volledig klopt. Sterker nog, hoe langer de tekst wordt, hoe groter de kans dat niemand hem nog kent. Een missie moet kernachtig genoeg zijn om te onthouden en specifiek genoeg om werkelijk iets over jouw organisatie te zeggen.

Dat gaat in de praktijk nogal eens mis. Missies lijken soms alsof ze uit de Wikipedia van de consultant zijn gekopieerd of uit het lesmateriaal van een managementtraining komen. "Wij zijn gedreven, klantgericht, innovatief, duurzaam en werken samen aan hoogwaardige totaaloplossingen." Dat klinkt keurig. Het probleem is dat je het boven ongeveer ieder bedrijfslogo kunt zetten.

Wat hoort wel en niet in een missie?

Een missie gaat wat mij betreft altijd over betekenis voor klanten, patiënten, burgers of andere doelgroepen. Ze zegt waarom de organisatie doet wat zij doet en welke waarden daarin zichtbaar zijn. Ze is herkenbaar, onderscheidend en bij voorkeur kort.

Een missie gaat niet primair over geld of winst. Natuurlijk moet een commerciële organisatie geld verdienen. Zonder geld gaat het niet. Maar winst is niet hetzelfde als bestaansrecht. Geld is nodig voor continuïteit. De missie vertelt waarom de organisatie überhaupt de moeite waard is om voort te bestaan.

Een missie hoeft bovendien niet volledig concreet te zijn. Jammer voor ondernemers en managers die zo graag van concreet houden. Concretisering komt later bij de organisatievisie, strategie en doelstellingen. De missie geeft eerst het fundament.

Missie, visie en strategie horen bij elkaar

De begrippen missie, visie en strategie worden nogal eens door elkaar gehaald. Ik houd het graag eenvoudig. De missie gaat over waar je voor staat en waarom je bestaat. De visie gaat over waar je naartoe wilt. De strategie gaat over hoe je daar wilt komen.

Missie: waar staan we voor? Visie: waar gaan we voor? Strategie: hoe gaan we dat bereiken? Wie die volgorde vasthoudt, maakt het zichzelf een stuk gemakkelijker. Als de missie vaag is, wordt de visie vaak ook vaag. En als visie en missie door elkaar lopen, krijg je uiteindelijk een strategie die vooral uit activiteiten bestaat zonder duidelijke richting.

Kernwaarden en identiteit raken het hart

Een missie moet intern betekenis hebben

De missie is niet alleen bedoeld voor klanten, de website of het jaarverslag. Medewerkers moeten begrijpen waarvoor de organisatie bestaat en welke bijdrage hun werk daaraan levert. Daar ontstaat verbinding. Een medewerker hoeft de mission statement misschien niet letterlijk op te kunnen zeggen, maar hij moet wel begrijpen waar de organisatie voor staat.

Dat maakt de missie ook een basis voor interne communicatie en leiderschap. Waarom maken we deze keuze? Waarom investeren we hierin? Waarom doen we iets juist niet? Als de missie werkelijk leeft, kan ze helpen om antwoorden te geven. Als ze alleen op papier staat, heb je vooral een tekst.

Een voorbeeld van een nietszeggende missie

Neem deze formulering: "Wij zijn gedreven en gemotiveerd en werken aan een stevige marktpositie door het realiseren van hoogwaardige totaaloplossingen waarbij de klant centraal staat en wij innoveren in nieuwe producten en technieken. Onze organisatie voert een sociaal beleid en investeert in opleiding en trainingen voor onze medewerkers. Ook streven wij naar een langdurige relatie met onze klanten."

Er staat bijna niets verkeerd in. Dat is precies het probleem. Alles is keurig, alles klinkt positief en vrijwel iedere organisatie kan het overnemen. Waar ben je voor? Voor wie? Waarom besta je? Wat maakt jou herkenbaar? Dat blijft onduidelijk.

Een eenvoudige formulering als "we willen techniek eenvoudig maken" laat beter zien wat ik bedoel. Kort, begrijpelijk en je krijgt direct een beeld van de bedoeling. Dat betekent niet dat iedere missie uit vijf woorden moet bestaan, maar eenvoud helpt.

Hoe formuleer je de missie van jouw organisatie?

Begin niet met mooie woorden maar met fundamentele vragen. Waarom zouden klanten of andere betrokkenen jouw organisatie missen wanneer zij morgen verdwenen is? Welke behoefte vervul je? Wat wil je betekenen? Welke waarden zijn daarin zichtbaar? En hoe verschilt dat werkelijk van anderen?

• Bepaal voor wie jouw organisatie bestaat.
• Benoem welke behoefte je vervult.
• Onderzoek waarom je dat belangrijk vindt.
• Maak duidelijk wat jouw organisatie wil betekenen.
• Verbind de missie aan identiteit en kernwaarden.
• Schrap algemene managementtaal.
• Houd de formulering kort en begrijpelijk.
• Controleer of medewerkers zich erin herkennen.
• Gebruik de missie als fundament voor visie en strategie.

Dan wordt de missie geen tekst voor de website, maar een antwoord op de vraag waartoe jouw organisatie er eigenlijk is. En dat lijkt mij precies waar een missie voor bedoeld is.

Veelgestelde vragen over de missie van een organisatie

Een missie wordt vaak ingewikkelder gemaakt dan nodig. Uiteindelijk moet zij vooral duidelijk maken waarom jouw organisatie bestaat en welke betekenis zij wil hebben.

Wat is het verschil tussen missie en visie?

De missie gaat over waarom jouw organisatie bestaat en waar zij voor staat. De visie gaat over waar je naartoe wilt. De visie hoort dus voort te komen uit de missie.

Moet een missie over klanten gaan?

Een missie moet duidelijk maken voor wie je betekenis wilt hebben. Dat kunnen klanten zijn, maar ook patiënten, inwoners, leerlingen, leden of andere doelgroepen. Het gaat steeds om de buitenwereld waarvoor jouw organisatie iets toevoegt.

Mag winst onderdeel zijn van de missie?

Winst is voor commerciële organisaties noodzakelijk om te kunnen voortbestaan, maar vormt wat mij betreft niet de kern van de missie. De missie beschrijft vooral welke waarde of betekenis je creëert. Geld maakt continuïteit mogelijk.

Hoe lang moet een missie zijn?

Er bestaat geen vast aantal woorden. Kort helpt wel. Een goede missie moet begrijpelijk en herkenbaar zijn zonder uitgebreide toelichting. Wanneer niemand hem kan onthouden of uitleggen, is hij waarschijnlijk te ingewikkeld.

Wie moet de missie formuleren?

De eindverantwoordelijkheid ligt doorgaans bij ondernemer, directie of bestuur. Maar een missie die geen herkenning oproept bij medewerkers verdient nader onderzoek. De missie moet iets zeggen over de werkelijke identiteit van de organisatie en niet alleen over wat de directie graag op papier zou willen zien.