home / leiderschapsontwikkeling / basiscursus leidinggeven / natuurlijk overwicht

Overwicht ontwikkelen in een leidinggevende functie

Overwicht op een natuurlijke wijze ontwikkelen is voor de beginnend leidinggevende nog weleens een vraagstuk. Het is in feite op een natuurlijke manier gezag verkrijgen of geaccepteerd worden als een persoon die zeggingskracht en autoriteit heeft verworven. In dit artikel ga ik nader in op de vraag hoe je op een natuurlijke wijze overwicht creëert in jouw team.

Wat moet je als leidinggevende doen om overwicht te krijgen?

Hoe verwerf je wel overwicht? Door:

• Jouw leiderschapskwaliteiten te ontwikkelen en in te zetten.
• Vertrouwen te winnen bij jouw teamleden.
• Respect te geven aan jouw medewerkers.
• Open en transparant te communiceren.
• Jezelf te zijn en te blijven.
• Overtuigend over te komen in jouw communicatie.
• Duidelijk te zijn wat je van jouw medewerkers verwacht.
• Eerlijk te zijn over wat medewerkers van jou kunnen verwachten.
• Door medewerkers te motiveren, stimuleren en bij te dragen aan hun persoonlijke ontwikkeling.
• Een voorbeeldfunctie te vervullen binnen jouw team.

Wat gebeurt er als je als leidinggevende geen overwicht hebt?

Wanneer er gebrek is aan overwicht, is er gebrek aan leiderschap. Een direct gevolg is dat er onduidelijkheden ontstaan binnen het team waaruit tal van wantoestanden kunnen voortkomen zoals:

• Onderlinge competitie en strijd.
• Groepsvorming binnen het team.
• Teamproblemen.

Overwicht begint bij innerlijke stevigheid

Ik ben ervan overtuigd dat overwicht van binnen begint. Het gaat niet alleen over wat je kunt, maar vooral over wie je bent. Wanneer jij innerlijk stevig staat, hoef je niet groter te doen dan je bent en ook niet kleiner.

Overwicht vraagt dat jouw kunnen, willen en zijn met elkaar in lijn zijn. Zeg je iets wat je niet voelt of neem je besluiten waar je niet achter staat, dan raak je gezag kwijt. Mensen voelen incongruentie meteen.

Ik zie leidinggevenden zoeken naar technieken, terwijl de kern elders ligt. Overwicht groeit wanneer jij jezelf serieus neemt, jouw waarden kent en durft te staan voor wat jij belangrijk vindt. Dat zendt vertrouwen uit. En vertrouwen is de voedingsbodem van natuurlijk gezag.

Wat moet je als leidinggevende juist niet doen om overwicht te krijgen?

Laat ik benoemen wat je niet moet doen om overwicht te verkrijgen binnen jouw team. De volgende zaken moet je nalaten:

• Jezelf overschreeuwen of groter voordoen dan je bent, opscheppen of dikdoenerij.
• Refereren aan jouw functie: laten merken dat je een machtspositie hebt als leidinggevende.
• Baasje spelen over jouw teamleden.
• Dreigen met sancties als men niet naar jou luistert.

Waarom moet je deze strategieën nalaten? Omdat je hiermee geen natuurlijk overwicht creëert, hooguit angst of hilariteit bij jouw teamleden.

Waarom overwicht voor startende leidinggevenden vaak lastig voelt

Ik merk in mijn praktijk dat veel startende leidinggevenden zoeken naar hun plek. Je bent ineens verantwoordelijk, terwijl je gisteren misschien nog collega was. Je wilt het goed doen, draagvlak houden en geen afstand creëren. Tegelijkertijd verwacht de omgeving richting. Juist daar wringt het.

Ik zie dat beginnend leidinggevenden vaak harder gaan werken, meer uitleggen en hopen dat inzet vanzelf gezag oplevert. Maar overwicht ontstaat niet door harder lopen. Het ontstaat doordat jij innerlijk je positie inneemt. Zolang jij zelf twijfelt of je er mag staan, voelt een team dat feilloos aan.

Overwicht is niet te forceren. Het groeit wanneer jij helder bent over jouw rol, jouw verantwoordelijkheid en jouw grenzen. Pas dan kan een team zich ontspannen en jou volgen.

Wat is het verschil tussen overwicht en macht?

Ik maak altijd scherp onderscheid tussen macht en overwicht. Macht krijg je door een functie, een titel of een hiërarchische positie. Overwicht ontstaat door hoe jij aanwezig bent.

Wie leunt op macht, gaat duwen. Verwijzen naar regels, procedures of positie werkt soms op korte termijn, maar kost vertrouwen. Overwicht werkt anders. Je hoeft niets te bewijzen. Je staat. Je spreekt. Je handelt consequent.

Teams voelen feilloos aan wanneer macht wordt ingezet uit onzekerheid. Dat roept weerstand op. Natuurlijk overwicht brengt rust. Mensen weten waar ze aan toe zijn. Dat is geen truc, maar een houding.

Veelgestelde vragen over overwicht in leidinggeven

In mijn gesprekken met leidinggevenden merk ik dat dezelfde vragen steeds terugkomen. Vragen die gaan over twijfel, positie innemen en jezelf blijven. Hieronder beantwoord ik de meest gehoorde vragen, niet met snelle tips, maar met duiding en herkenning uit de praktijk.

Hoe ontwikkel je overwicht zonder autoritair te worden?

Ik merk dat veel leidinggevenden bang zijn om streng of hard over te komen. Die angst is begrijpelijk, maar onnodig. Overwicht vraagt geen autoritair gedrag. Het vraagt helderheid. Wanneer jij duidelijk bent over verwachtingen, besluiten en grenzen, ontstaat er rust. Autoritair gedrag ontstaat juist vaak uit onzekerheid. Natuurlijk overwicht komt voort uit innerlijke stevigheid en consequent handelen.

Kun je overwicht hebben zonder leidinggevende functie?

Ja, dat zie ik regelmatig. Overwicht heeft niet primair met functie te maken, maar met houding en gedrag. Medewerkers met ervaring, rust en overzicht worden vaak vanzelf geraadpleegd. Zij stralen betrouwbaarheid uit. Als leidinggevende is het belangrijk dit te herkennen en hier bewust mee om te gaan, zodat gezag elkaar versterkt en niet ondermijnt.

Waarom accepteert mijn team mij niet als leidinggevende?

Deze vraag raakt vaak aan iets pijnlijks. Ik zie dat acceptatieproblemen zelden gaan over competenties alleen. Meestal speelt onduidelijkheid een rol: over jouw positie, jouw koers of jouw grenzen. Zolang jij zelf zoekt naar je plek, blijft een team ook zoeken. In het artikel over volwassen leiderschap ga ik dieper in op dit spanningsveld.

Hoe lang duurt het voordat je overwicht opbouwt in een nieuw team?

Overwicht ontwikkelt zich niet in weken, maar in gedrag over tijd. Teams kijken niet naar wat je zegt, maar naar wat je doet. Ben je consequent? Sta je voor besluiten? Corrigeer je gedrag dat niet past? Wanneer woorden en daden samenvallen, groeit vertrouwen. Dat proces kun je niet versnellen, wel vertragen door inconsequentie.

Wat als ik mezelf verlies in mijn rol als leidinggevende?

Dit is een belangrijk signaal. Wanneer je jezelf verliest, ben je meestal te veel aan het aanpassen. Overwicht vraagt niet dat je iemand anders wordt. Het vraagt dat je meer jezelf durft te zijn. In het artikel over authentiek communiceren leg ik uit waarom wie je bent altijd meezendt in leiderschap en waarom dat cruciaal is voor natuurlijk gezag.