Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin YouTube
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Emoties en gevoelens in het rouwproces

Vaak wordt bij rouw gedacht aan rouw na overlijden. Echter als we het over rouw hebben, dan bedoelen we rouw in de breedste zin van het woord. Er kunnen verliezen in iemands bestaan voorkomen die een soort van aardbeving te weeg brengen. Dat is nogal wat. Verlies heeft een grote impact op lichaam en geest. Van buitenaf is vaak moeilijk in te schatten wat het gevolg is van een verlies van een ander.

Emotie en gevoel bij rouwEmoties spelen bij een verlies een grote rol. Voor de een zijn die makkelijk te uiten. Deze mensen gooien alles er makkelijk uit. Worden boos, laten hun tranen makkelijk vloeien. Anderen voelen zich juist geïsoleerd, houden hun emoties voor hunzelf en hebben grote moeite hun gevoelens te uiten. Deze laatsten kroppen alles op, maar vanbinnen is het een vulkaan. Laten wij eens verschillende verliezen en hun mogelijke emoties en/of gevoelens op een rijtje zetten.

Verlies van een dierbare

Verlies van een dierbare grijpt enorm in op iemands leven. Die dierbaren kunnen partners, kind(eren), (groot)ouders, broers of zussen, vrienden, collega’s of zelfs huisdieren zijn. Emoties die aan de oppervlakte komen variëren van verdriet tot onmacht. Ook een gevoel van eenzaamheid kan u overvallen. Het gevoel dat u er alleen voor staat kan een enorm gevoel van verlatenheid oproepen. Ook kunnen er gevoelens van opstandigheid ontstaan. Waarom moest mij dit overkomen? Een gevoel van oneerlijkheid. Zeker als u om u heen kijkt. Waarom mogen zij wel gelukkig zijn en ik niet? Zelfs gevoelens van boosheid op de overledene kunnen optreden. Waarom heb jij mij dit aangedaan? Ook al weet u dat dit heel onredelijk is. Maar ook agressie of boosheid naar buiten toe kunnen ontstaan. Juist degenen die dicht bij u staan moeten het dan ontgelden. Ook kan bij verlies van een dierbare gevoelens van jaloezie aan de oppervlakte komen. Het kan lijken of alle mensen om uw heen of op straat wel gelukkig zijn. Waarom zij wel en u niet? Deze gevoelens kunnen heel heftig zijn en kunnen ervoor zorgen dat u zich gaat opsluiten.

Rationele benadering van rouw

Té vaak worden rouwgevoelens rationeel benaderd. We noemen dat dooddoeners. Voorbeelden: het leven gaat verder, je moet het maar nemen zoals het is, that's life, het is nu eenmaal niet anders. Meer weten?

Dooddoeners

Verlies van baan

Het verlies van een baan kan een gevoel van onzekerheid creëren (lees ook: rouwproces bij ontslag). Uw inkomen geeft u zekerheid en vastigheid. Als dit ineens wegvalt voelt u zich onzeker. Zelfs paniek kan zich laten zien. Want hoe moet het met ons gezin, kunnen we ons huis nog wel betalen? Allemaal aspecten die door onzekerheid worden getriggerd. Het verlies van uw werk kan ook een gebrek aan zelfvertrouwen geven. Vragen als: ik ben toch goed in mijn werk? Of de vraag: waarom krijg ik ontslag en niet mijn collega die nog maar kort bij het bedrijf werkt? kunnen uw zelfvertrouwen flink ondermijnen. Maar ook juist boosheid en agressie oproepen. U vindt het oneerlijk dat uw collega mag blijven en u niet. Ook angst kan een rol gaan spelen. Waar vind ik een baan en ben ik niet te oud? Hoe moet het allemaal in de toekomst? Emoties en gevoelens die een grote rol kunnen spelen in het rouwproces, want ook dat is het verlies van een baan. Een rouwproces!

Verlies van gezondheid

Verlies van gezondheid heeft een grote invloed op iemands leven. U kunt vaak niet meer doen wat u gewend was. U moet uw levensstijl aanpassen. Dat geldt zowel privé als voor uw werkzame leven. Soms is werken zelfs helemaal niet meer aan de orde.

Verlies van gezondheid kan komen door een ziekte of een ongeval. Ook verstaan we hier onder het rouwproces door het verlies van uw uiterlijk. U heeft het moeilijk met uw veranderde uiterlijk door het ouder worden of u hebt een lichaamsdeel verloren door amputatie. Ook hieronder valt de rouw die veroorzaakt wordt door minder vitaliteit door ouderdom. U kunt bijvoorbeeld moeilijk accepteren dat u huishoudelijke taken minder of minder snel kunt uitvoeren of het onderhoud van uw tuin, die altijd uw lust en leven was, zorgt nu voor een grote opgave. Het valt u steeds zwaarder maar dat vindt u moeilijk te accepteren. En ook het verlies van gezondheid door sportblessures horen in deze categorie. U bent gefixeerd geweest om een carrière in de sport te maken. Door blessures valt deze mogelijkheid weg. U wordt gedwongen na te denken welke richting u nu op wilt gaan. Vaak wordt hier niet of nauwelijks over nagedacht. Dat komt pas aan bod na uw sportcarrière. Maar helaas is het nu heel anders gelopen.

Gevoelens van verdriet, opstandigheid en boosheid spelen bij verlies van gezondheid vaak een grote rol. Ook boosheid naar uw omgeving kan meespelen. Soms is aan de buitenkant niets te zien. En wat niet te zien is, is er ook niet redeneert de buitenwacht vaak. Het is jammer dat er zo gedacht wordt. De buitenwereld ziet vaak niet wat er thuis binnen de vier muren afspeelt. Dat geeft vaak gevoelens van frustratie over het onbegrip dat u ervaart. Acceptatie van uw verlies is hier vaak erg moeilijk. Ook een gevoel van minderwaardigheid zie je veel in deze categorie. Zeker als er een afkeuringsprocedure bijkomt kunt u het gevoel krijgen niet meer mee te tellen. Ook hier doorloopt u een intens rouwproces. Ziekte en verlies van gezondheid overkomt je. Vaak zijn er klachten die horen bij een veel hogere leeftijdscategorie. Angst speelt ook vaak een grote rol bij verlies van gezondheid. Hoe gaat u weer een plekje vinden in onze maatschappij? Wat kan ik nog en wat zou ik nog willen zijn grote vragen in dit rouwproces. En hoe ga ik de weg vinden om dit doel te bereiken. Maar allereerst moet u de moed in uzelf vinden. De moed om ervoor te gaan en de angst los te laten.

Verlies door echtscheiding of beëindigen van een relatie

Een echtscheiding of het beëindigen van een relatie is zeker niet eenvoudig (echtscheiding is rouwproces). Dit heeft vaak nogal wat consequenties. Als er kinderen zijn worden ook zij erin betrokken. En ook al wordt het geen vechtscheiding, dan nog heeft dit enorm veel impact. Allereerst is er natuurlijk het verdriet. U bent met de allerbeste bedoelingen aan deze relatie begonnen. Als u dan, al dan niet in overleg, moet constateren dat de relatie niet of niet meer werkt dan geeft dit verdriet. Zelfs als u degene bent die de relatie beëindigt. Bent u altijd de zorgende partner geweest dan komt daar ook nog veel onzekerheid bij. Moet ik een baan zoeken? Kan ik dat wel? Wat zijn voor mij de financiële consequenties? Kan ik hier blijven wonen? Zo nee, waar vind ik mijn nieuwe stekje? Zijn er al meer relaties misgegaan, dan kunt u ook erg aan uzelf gaan twijfelen. Ben ik wel geschikt voor een relatie? Maar ook hier kunnen gevoelens van boosheid en agressie de kop op steken. Zeker als er sprake is van ontrouw of overspel is het moeilijk redelijk te blijven. Als u kinderen heeft, dan is het belangrijk altijd het belang van het kind voor op te stellen. Zorg dat uw kind(eren) nooit de dupe worden van het beëindigen van een relatie en gebruik ze zeker niet als inzet. Makkelijker gezegd dan gedaan weet ik. Zeker als uw gevoel van eigenwaarde is aangetast. Ook gevoelens van jaloezie kunnen hier een rol spelen. Zeker als de ex-partner al, of al snel, weer een nieuwe relatie heeft.

Verlies door overige omstandigheden

Hieronder versta ik het verlies van dierbare spullen door brand of diefstal. Of het verlies van uw vertrouwde omgeving door brand, (gedwongen)verhuizing, het gedwongen verlaten van uw land omdat het daar niet veilig is. Ook hier speelt de emotie verdriet een grote rol. Al dit verlies is onvervangbaar. Foto’s van uw overleden oma die verdwenen zijn, het eerste asbakje dat uw kind voor u gekleid heeft, de bruidsjurk van uw moeder, deze spullen krijgt u niet meer terug. Dit geldt ook als u huis en haard moet verlaten door een onveilige leefsituatie of als u door bijvoorbeeld schulden uw huis niet meer kunt betalen. U kunt echter ook gevoelens van boosheid, onmacht en opstandigheid ervaren. Boos op de veroorzakers van dit leed. Maar u kunt uw boosheid of agressie niet aan iemand kwijt.

Verlies en rouw

Als er iets dierbaars van u wegvalt, zult u dit verlies moeten verwerken. Dat is geen gemakkelijke opgaaf. Vaak hebt u het idee dat niemand u begrijpt of in ieder geval dat iemand u echt begrijpt. Dat heeft een isolerende werking: Het gevoel hebben dat u er alleen voorstaat. U voelt zich op een eilandje. Uw leven staat op de kop, want uw houvast is uit uw leven verdwenen. U zult door uw verlies uw toekomstperspectief moeten bijstellen. Door een verlies kan uw gevoel van eigenwaarde behoorlijk worden aangetast. Belangrijk is dat u blijft geloven in uzelf! Bij dit proces is het van wezenlijk belang dat u iemand hebt die u echt begrijpt zonder hier een waardeoordeel aan te geven. Alleen dan kunt u stappen vooruitzetten en werken aan uw veranderde toekomstbeeld.

Verwerking van verliesgebeurtenissen

Rouwcoaching en verliesbegeleiding kan u helpen tijdens het rouwproces. 

Rouwcoaching

Rouw en verliesverwerking

Lees onze artikelen over rouw en verliesverwerking.

Rouw- en verliesverwerking

Auteur

Dit artikel is geschreven door Gea van der Veen.

Gea van der Veen: presentatietrainer, spreekcoach, verliesexpert