home / persoonlijke ontwikkeling / veranderingen / rouwcoaching / assertief rouwen

Assertief rouwen: wat is dat?

Assertief rouwen: bestaat dat? Of anders gevraagd: speelt assertiviteit een rol in het rouwproces? Is het een voordeel wanneer je assertief bent terwijl je in een rouwproces bent gedompeld? Deze vraag ga ik verder uitdiepen in dit artikel.

Wat is het verschil tussen assertief, subassertief en agressief gedrag?

Assertiviteit betekent dat je opkomt voor jezelf en tegelijk rekening houdt met de ander. Dat klinkt eenvoudig, maar in een rouwproces kan dat behoorlijk ingewikkeld zijn. Verdriet, verwarring en vermoeidheid maken dat mensen anders reageren dan ze normaal zouden doen.

Wanneer we kijken naar gedrag in een rouwproces dan zie ik vaak drie vormen: subassertief gedrag, assertief gedrag en agressief gedrag.

Subassertief gedrag

Wanneer iemand subassertief reageert, zet hij of zij zichzelf op de tweede plaats. In een rouwproces kan dat betekenen dat je jouw verdriet niet wilt laten zien omdat je anderen niet wilt belasten. Je zegt bijvoorbeeld dat het "wel gaat", terwijl dat van binnen helemaal niet zo is. Je kunt ook merken dat je vooral rekening houdt met de behoeften van anderen. Je gaat bijvoorbeeld op bezoek terwijl je eigenlijk rust nodig hebt. Of je laat mensen beslissen wat goed voor jou zou zijn.

Subassertief gedrag kan ook een passieve vorm aannemen. Iemand kan als het ware bij de pakken neer gaan zitten. Dat kan er bijvoorbeeld zo uitzien:

• Initiatief verdwijnt en iemand komt moeilijk tot actie.
• Keuzes worden uitgesteld of aan anderen overgelaten.
• Het gevoel ontstaat dat alles je overkomt.
• Iemand trekt zich terug uit contact met anderen.
• Eigen behoeften worden niet uitgesproken en soms zelfs niet meer gevoeld.

In deze passieve houding kan het rouwproces zwaarder worden, omdat iemand minder richting geeft aan wat hij of zij nodig heeft.

Agressief gedrag

Soms kan verdriet zich uiten in boosheid of irritatie. Wanneer iemand agressief reageert, worden gevoelens vaak op een harde manier naar buiten gebracht. De ander krijgt dan verwijten of scherpe opmerkingen. In een rouwproces kan dat bijvoorbeeld gebeuren wanneer mensen zich onbegrepen voelen. De frustratie en pijn worden dan niet rustig uitgesproken, maar komen er fel uit. Wat is het verschil tussen Assertief, sub-assertief of agressief?

Waarom veranderen je behoeften tijdens een rouwproces?

Een groot verlies zet je leven vaak volledig op zijn kop. Wat vroeger vanzelfsprekend was, voelt ineens anders. De structuur van je leven verandert en ook jouw behoeften kunnen veranderen. Sommige mensen merken dat ze meer behoefte krijgen aan rust en stilte. Anderen hebben juist meer behoefte aan gesprekken of nabijheid. Het kan ook zijn dat je tijdelijk minder prikkels verdraagt of dat je bepaalde sociale situaties vermijdt.

Rouw vraagt namelijk veel energie. Je hoofd en je emoties zijn bezig met het verwerken van het verlies. Daardoor kan het zijn dat je minder ruimte hebt voor dingen die vroeger normaal waren.

Juist daarom is het zo belangrijk dat je leert luisteren naar jouw eigen behoeften. Wat heb jij nodig om met dit verlies om te gaan? 

Wat gebeurt er in het rouwproces wanneer je niet assertief bent??

Wat doet iemand die niet assertief is tijdens het rouwproces? Ik noem een paar voorbeelden:

• Vindt het moeilijk om in aanraking met eigen gevoelens te komen en kan deze gaan vermijden, wegmoffelen, afwimpelen of ontwijken.
• Gaat de confrontatie met eigen verdriet en rouw uit de weg.
• Heeft onvoldoende oog voor eigen (gewijzigde) behoeften.
• Stelt zich afhankelijk op van anderen (bijvoorbeeld mensen die troost bieden).
• Durft eigen behoeften niet echt in te vullen of ervaart dit als egoïstisch.
• Vindt het moeilijk om te begrenzen (vooral ook richting de omgeving).
• Houdt bij het maken van keuzes sterk rekening met anderen.

Veelgestelde vragen over assertief rouwen

Voordat ik afrond, wil ik nog een paar vragen beantwoorden die ik vaak hoor van mensen die met rouw te maken krijgen. Misschien herken je jezelf in één van deze vragen.

Wat betekent assertief rouwen?

Assertief rouwen betekent dat je jouw gevoelens, grenzen en behoeften serieus neemt tijdens het rouwproces. Je probeert je verdriet niet weg te drukken en je geeft richting aan wat jij nodig hebt om met het verlies om te gaan.

Is het egoïstisch om je behoeften uit te spreken tijdens rouw?

Veel mensen denken dat dit egoïstisch is, maar dat is meestal niet zo. Rouw kost veel energie. Wanneer je duidelijk maakt wat je nodig hebt – bijvoorbeeld rust, ruimte of juist gesprek – help je jezelf om het verlies beter te verwerken.

Waarom trek ik mij soms terug van anderen tijdens rouw?

Tijdens rouw verandert vaak je behoefte aan contact. Soms heb je behoefte aan stilte of rust om gevoelens te verwerken. Dat betekent niet dat je anderen afwijst, maar dat je tijdelijk meer ruimte voor jezelf nodig hebt.

Hoe ga je om met goedbedoelde adviezen van anderen?

Mensen willen vaak helpen, maar weten niet altijd wat je nodig hebt. Assertief zijn betekent dat je kunt aangeven wat wel en niet helpt. Soms helpt een gesprek, soms is luisteren genoeg.

Wanneer kan professionele hulp bij rouw zinvol zijn?

Wanneer je merkt dat je vastloopt, dat je voortdurend uitgeput bent of dat je het gevoel hebt dat je er alleen niet uitkomt, kan het helpend zijn om met een coach of begeleider te praten. Kijk bijvoorbeeld eens naar de mogelijkheden voor rouw- en verliesverwerking die eerder in dit artikel genoemd worden.