home / persoonlijke ontwikkeling / feedbackvaardigheden / feedback ontvangen

Feedback ontvangen: hoe doe je dat?

Feedback ontvangen vraagt meer dan alleen luisteren. Het heeft alles te maken met bewustwording, inzicht en persoonlijke ontwikkeling. Het is een belangrijk onderdeel van feedback geven en ontvangen. In een ander artikel leg ik uit wat feedback is. Daarbij maak ik onderscheid tussen feedback op een product of proces en feedback op houding en gedrag. Dat laatste noem ik voeding geven aan ontwikkeling.

Wat kun je zeggen als iemand jou feedback geeft?

Je hoeft niet meteen een uitgebreid antwoord te geven. Een korte vraag of reactie helpt vaak om eerst helder te krijgen wat de ander bedoelt.

• ‘Kun je een concreet voorbeeld geven?’
• ‘Als ik je goed begrijp, bedoel je dat...’
• ‘Wat was volgens jou het effect daarvan?’
• ‘Ik merk dat dit me raakt. Ik wil er graag even over nadenken.’
• ‘Dank je. Ik neem dit mee en kom er later op terug.’

Door eerst te luisteren en door te vragen, voorkom je dat je reageert op iets wat de ander misschien helemaal niet zo heeft bedoeld.

Hoe moet je feedback juist niet ontvangen?

Wat je niet moet doen, is terugslaan, in de tegenaanval gaan, ontwijken, ontkennen of meteen in de verdediging schieten.

• Niet zo: ‘Tsjaa, dat kun je nu wel zeggen, maar kijk ook eens naar jezelf.’ Wel zo: ‘Hoe bedoel je dat precies?’
• Niet zo: ‘Prima als jij dat vindt, maar dat zegt toch genoeg over jezelf?’ Wel zo: ‘Ik hoor wat je zegt. Kun je uitleggen welk gedrag je bedoelt?’
• Niet zo: ‘Ja maar, dat kwam doordat...’ Wel zo: ‘Ik merk dat ik mezelf meteen wil uitleggen. Kun je eerst vertellen wat je precies hebt waargenomen?’
• Niet zo: ‘Dit is nu net een opmerking voor jou.’ Wel zo: ‘Ik merk dat ik de neiging heb om de bal terug te kaatsen. Ik wil eerst begrijpen wat je bedoelt.’
• Niet zo: ‘Jij irriteert me enorm als je dit zo tegen mij zegt.’ Wel zo: ‘Ik merk dat ik geïrriteerd raak door de manier waarop dit wordt gezegd. Kunnen we het concreet houden?’

Welke reacties maken een feedbackgesprek moeilijk?

Een feedbackgesprek loopt vaak vast wanneer je direct probeert jouw gelijk te halen of de boodschap van de ander onschadelijk te maken. Denk aan:

• Terugslaan of een verwijt teruggeven.
• Ontkennen zonder eerst te luisteren.
• Jezelf meteen uitgebreid verdedigen.
• De ander analyseren of de psycholoog uithangen.
• Invullen wat de ander bedoelt.
• Dichtklappen en niets meer zeggen.
• Alles persoonlijk opvatten.
• Koste wat het kost gelijk willen krijgen.

Goed feedback ontvangen vraagt dat je jouw eerste reactie even uitstelt. Dat betekent niet dat je het met de ander eens moet zijn. Het betekent alleen dat je eerst probeert te begrijpen wat er wordt gezegd.

Hoe reageer je op feedback die eigenlijk verkapte kritiek is?

Soms noemt iemand iets feedback, terwijl het vooral een oordeel, verwijt of persoonlijke aanval is. Dan hoef je de boodschap niet kritiekloos te slikken. Het helpt om eerst te benoemen wat je hoort en vervolgens om een concreet voorbeeld te vragen. Op de pagina over het verschil tussen feedback, kritiek en advies leg ik dat onderscheid verder uit.

De ander zegt bijvoorbeeld: ‘Ik geef je gewoon feedback: jij bent altijd zo ongemotiveerd en ongeïnteresseerd.’

Dit is geen bruikbare feedback. Het is een oordeel over jou als persoon, met woorden als ‘altijd’ en een interpretatie van jouw motivatie.

Een sterke reactie is: ‘Ik hoor dat je mij ongemotiveerd noemt. Kun je concreet aangeven welk gedrag je hebt gezien en in welke situatie?’

Wanneer de ander blijft oordelen, kun je zeggen: ‘Op deze manier kan ik weinig met jouw boodschap. Ik wil er best naar luisteren, maar dan graag met een concreet voorbeeld en zonder oordeel over mij als persoon.’

Goed feedback ontvangen betekent dus niet dat je passief alles aanneemt. Je luistert, vraagt om verduidelijking en bewaakt tegelijk jouw grens.

Hoe reageer je als feedback je raakt?

Feedback kan je raken. Misschien voel je je aangevallen, afgewezen, onzeker of boos. Dat hoeft niet meteen te betekenen dat de feedback onjuist is, maar ook niet dat je de boodschap zonder meer moet accepteren.

Je kunt benoemen wat er gebeurt: ‘Ik merk dat dit me raakt. Ik wil graag begrijpen wat je bedoelt, maar ik heb even tijd nodig.’

Vraag om verduidelijking, neem zo nodig afstand en kom later op het gesprek terug. Wanneer de feedback respectloos of persoonlijk wordt, mag je een grens stellen. De regels voor feedback geven en ontvangen helpen om te beoordelen wanneer een gesprek veilig en bruikbaar blijft.

Kun je feedback goed ontvangen zonder een veilige sfeer?

Een veilige omgeving helpt om feedback goed te kunnen ontvangen. Ik vind dat je daar recht op hebt. Wanneer er veel onvrede, wantrouwen of spanning is, kan feedback al snel voelen als een afrekening. Belangrijk is:

• Dat er een open sfeer is.
• Dat je vertrouwen ervaart.
• Dat je kwetsbaar mag zijn.
• Dat je weet dat de feedback echt en oprecht is.
• Dat je niet publiekelijk wordt terechtgewezen.

Een veilige sfeer betekent niet dat alles zacht of prettig moet worden gezegd. Het betekent wel dat er respect is en dat de bedoeling niet is om de ander af te breken.

Wat doe je nadat je feedback hebt ontvangen?

Je hoeft niet direct te beslissen wat je met feedback doet. Denk erover na en stel jezelf een paar vragen:

• Herken ik iets in wat de ander zegt?
• Is het voorbeeld concreet en bruikbaar?
• Hoor ik dit vaker van anderen?
• Wat wil ik ermee doen?
• Wil ik later nog iets terugvragen?

Feedback is informatie. Jij bepaalt zelf wat je ermee doet. Soms helpt de boodschap je om iets te veranderen. Soms bevestigt zij iets wat je al wist. En soms besluit je dat de feedback vooral iets zegt over de ander en dat je haar naast je neerlegt.

Veelgestelde vragen over feedback ontvangen

Hierna tref je vijf aanvullende vragen over situaties die kunnen ontstaan nadat je feedback hebt gekregen.

Moet je altijd iets doen met ontvangen feedback?

Nee. Feedback is informatie en geen opdracht. Luister naar de boodschap, beoordeel wat bruikbaar is en bepaal zelf of je iets wilt veranderen.

Wat doe je als twee mensen tegengestelde feedback geven?

Vraag beide personen om concrete voorbeelden en kijk naar de context. Gedrag kan in de ene situatie anders overkomen dan in de andere. Zoek niet direct naar wie gelijk heeft, maar naar wat je uit beide reacties kunt leren.

Hoe reageer je op feedback waar je het niet mee eens bent?

Je kunt zeggen dat je de boodschap hebt gehoord, maar dat je de situatie anders ziet. Vraag om voorbeelden en leg daarna rustig jouw zienswijze uit. Je hoeft niet in te stemmen om de ander serieus te nemen.

Mag je tijd vragen voordat je reageert?

Ja. Zeker wanneer feedback je raakt, is het verstandig om tijd te nemen. Je kunt aangeven dat je erover wilt nadenken en later op het gesprek terugkomt.

Wanneer mag je feedback naast je neerleggen?

Je mag feedback naast je neerleggen wanneer zij vaag, respectloos, manipulatief of uitsluitend persoonlijk veroordelend is. Ook dan kan het nuttig zijn om eerst te onderzoeken of er toch een bruikbaar deel in de boodschap zit.