Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin YouTube
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Afhankelijk zijn van anderen | jezelf afhankelijk maken

Afhankelijk zijn van anderen of afhankelijkheidsrelaties creëren en in stand houden ondermijnen een positief zelfbeeld, zelfvertrouwen. Maar hoe ontstaat afhankelijkheid en wat is eraan te doen?

Afhankelijk

Betekenis en definitie

Wanneer het over afhankelijkheid gaat, beginnen we met de gezonde en normale variant.  Iedereen is in zekere zin afhankelijk van omstandigheden of personen. De agrariër is afhankelijk van het weer tot op zekere hoogte en wanneer u het vliegtuig binnenstapt bent u afhankelijk van de stuurmanskunst van de piloot. Niets op tegen toch? U bent afhankelijk van uw inkomen en ook in relatie is er niet alleen aanhankelijkheid maar ook een zekere mate van afhankelijkheid. Wanneer wordt het ongezond?

Ongezonde afhankelijkheid

Gezonde afhankelijkheid is iemand of iets nodig hebben en ongezonde afhankelijkheid definiëren wij als ‘niet zonder iemand of iets kunnen’.  Uiteraard verschilt het van de omstandigheid waarin dit zich voordoet. De slechtziende kan een bril nodig hebben maar het kan ook een gradatie aannemen dat hij/zij niet meer zonder bril kan. Als dat het geval is, is de slechtziende afhankelijk van zijn/haar bril. Zodra u afhankelijk wordt van iets of iemand dan raakt u een deel van uzelf kwijt of raakt u een deel van uw vrijheid kwijt. U wordt hulpbehoevend, ondergeschikt aan anderen, onzelfstandig of in het ergste geval onderworpen aan anderen.

Jezelf ondergeschikt maken

Uzelf ondergeschikt maken is een vorm van afhankelijkheid.  Voorbeelden:

  • U maakt zichzelf kleiner dan de ander (terwijl dat niet nodig is)
  • U maakt de ander groter en belangrijk dan hij/zij in werkelijkheid is door bijvoorbeeld overmatig op te kijken tegen de ander of de ander op te hemelen of overmatig te bewonderen.

Uzelf ondergeschikt maken betekent dat u te weinig ruimte inneemt en uzelf wegcijfert.

De ander groter maken of uzelf kleiner maken

Uzelf afhankelijk opstellen betekent dat u uw gedrag en keuzes laat afhangen van wat de ander ervan vindt of nog erger: wat u denkt dat de ander ervan vindt. Een paar voorbeelden van leerdoelen die hiermee te maken hebben:

  • Kritiek teveel op uzelf betrekken
  • Voortdurend bevestiging nodig hebben van anderen (goedkeuring)
  • Bij voortduur waardering van anderen nodig hebben (bang voor afwijzing)
  • Pleasegedrag
  • Te loyaal zijn aan anderen
  • Te gericht zijn op anderen of op de behoeften van de ander
  • De regie van uw leven teveel aan anderen geven of overlaten
  • Geen keuzes maken op basis van eigen behoeften maar keuzes maken op basis van de behoeften van de ander

Een gevolg is dat de ander over uw grens heen gaat. U geeft anderen de kans om over uw grens te gaan doordat u te weinig ruimte inneemt. Uw zelfvertrouwen slinkt, u voelt zich steeds onzekerder, uw eigenwaarde daalt en u komt in een negatieve vicieuze cirkel.

Afhankelijkheidsrelaties

Afhankelijkheidsrelatie

Een afhankelijkheidsrelatie is een relatie waarbij u een ondergeschikte en ongezond afhankelijke positie inneemt jegens de ander. In feite zijn afhankelijkheidsrelaties zijn funest. Toch komen ze veel voor. Een afhankelijkheidsrelatie kan aanwezig zijn tussen ouders, kinderen, partner maar ook met uw baas of werkgever. In een afhankelijkheidsrelatie kunt u uzelf geheel en al kwijtraken. Wat uzelf wilt, weet u vaak niet meer omdat u zo gericht op de ander bent dat u zich als het ware identificeert van de ander. U cijfert uzelf weg, u haalt uzelf onderuit, u hebt geen oog meer voor uw eigen behoeften en gevoelens.

Reddingsdriehoek en dramadriehoek

Een voorbeeld van een afhankelijkheidsrelatie is de reddingsdriehoek of de dramadriehoek.

Reddingsdriehoek of dramadriehoek

Emotionele afhankelijkheid: wat is dat?

Wat is emotionele afhankelijkheid? In feite is het een vorm van verslaving. Het verschil tussen verslaving en voorzien in eigen behoeften is eenvoudig. Een behoefte duidt op datgene wat u nodig hebt terwijl een verslaving duidt op datgene waar u niet meer zonder kunt terwijl u het niet nodig hebt.

Emotionele afhankelijkheid

  • De knipoog en waardering van de ander

    Een vorm van emotionele afhankelijkheid is er wanneer u afhankelijk bent van de goedkeuring, bevestiging, liefde, aandacht en waardering van de ander. Dat wil zeggen dat uw goede gevoel afhangt van de knipoog en schouderklop die u van de ander ontvangt. Uw geluk, uw welbevinden hangt dus af van wat de ander doet of nalaat.

    Zolang u de aandacht maar krijgt, voelt u zich goed. U bent zelfs bereid om u in alle bochten te wringen om die aandacht te krijgen. Vaak wordt dit als pleasegedrag aangeduid of als sociaal wenselijk gedrag.

  • Afhankelijk zijn van bewondering

    Een heftiger en intenser vorm van afhankelijkheid is er wanneer u voortdurend bewondering van naderen nodig hebt. In feite bent u zo afhankelijk van de kick die deze bewondering en adoratie teweeg brengt dat u er niet meer zonder kunt. En dat is tevens uw drijfveer. Het zorgt ervoor dat u altijd de beste wilt zijn of dat u altijd wilt winnen. Maar het kan ook andere vormen aannemen zoals  altijd wat nieuws nodig hebt om onder de aandacht te komen. Soms is het zelfs waardering halen over de rug van een ander.

  • Voorbeelden

    • u stuurt iemand een SMSje of een APP en u krijgt geen bericht terug: u voelt zich meteen afgewezen
    • u stuurt iemand een kaart rond de kerstdagen en omdat u geen kaart terug krijgt, bent u bang dat de relatie is geschaad
    • iemand verwijdert u als vriend op facebook en u voelt u meteen aan de kant gezet
    • u wringt zich in alle bochten om iedereen te vriend te houden
    • u doet tegen uw zin in waarbij u uzelf geheel wegcijfert
  • Verslaving

    Een ander voorbeeld van emotionele afhankelijkheid is verslaving.  U kunt emotioneel afhankelijk zijn van een  sigaret, alcohol, eten, facebook, gokken, geld uitgeven, kleren kopen etc. Het kenmerk van verslaving is:  u kunt er niet zonder terwijl u het niet nodig hebt.  Om het verschil wat te duiden:  zuurstof kunt u ook niet zonder maar u hebt het nodig om te leven. Dus is zuurstof een behoefte en geen verslaving. Een sigaret hebt u niet nodig en wanneer u daar niet meer zonder kunt is het verslaving. Toch heeft verslaving vaak wel met uw behoeften te maken. Daarover is nogal wat misverstand. We duiden het opnieuw met een voorbeeld. De roker is dan wellicht verslaafd aan de sigaret maar de vraag is waarom dat zo is. Gaat het om de behoefte aan nicotine die vervuld moet worden? Wij denken van niet. Roken is een vorm van ontspanning en elimineert stress (tenminste dat ervaart de roker zo). Dus wil de roker van zijn/haar verslaving af komen dan moet de behoefte aan rust en ontspanning op een andere manier vervuld worden.

Hooggevoelig of HSP

Hooggevoelige mensen zijn doorgaans meer dan andere mensen gevoelig voor afhankelijkheidsrelaties en emotionele afhankelijkheid. Hun behoefte aan liefde, aan warmte en geborgenheid en hun sterk ontwikkelde antenne voor afwijzing of kritiek (die daardoor nog veel harder binnenkomt) dan bij een ander mens kan ervoor zorgen dat zij sneller in dergelijke situaties of relaties terechtkomen. 

Leerdoelen voor HSP-ers

Oorzaken

Hoe ontstaat emotionele afhankelijkheid? We noemen er een paar:

  • Wellicht bent u onvoldoende weerbaar en voelt u zich niet opgewassen tegen bepaalde situaties. Misschien durft u de stap niet te maken om te stoppen met bepaalde afhankelijkheidsrelaties. U ziet er tegenop om alleen verder te gaan.
  • Onvervulde behoeften zijn reden en oorzaak voor afhankelijkheid. U hebt een leeg gevoel van binnen. Uw behoefte aan waardering is onvervuld. Daarom haalt u waardering bij de ander en zonder de instemming, goedkeuring van de ander kunt u niet leven.
  • Gebrek aan autonomie en persoonlijk leiderschap.

Kies voor eigen behoeften

Ons advies: maak de definitieve keuze voor uzelf en kies onvoorwaardelijk voor de invulling van uw behoeften. Laat uw gevoelens spreken en luister naar uw eigen behoeften. Wanneer u geen keuzes maakt om te breken met de afhankelijkheidsrelatie blijft u in een vicieuze cirkel hangen en houdt u de bestaande situatie in stand. Wilt u leren om uw eigen weg te gaan en u minder afhankelijk op te stellen van anderen? De Steven is specialist in persoonlijke ontwikkeling! We stellen voor u een maatwerktraining samen die precies bij u aansluit.

Leerdoelen

Dit artikel is geschreven in de serie over leerdoelen voor de training autonomie.

Leerdoelen training Autonomie

Training en coaching

Bekijk onze trainingen gericht op:

Auteur

Dit artikel is geschreven door Jan Stevens.

Coach Jan Stevens