home / persoonlijke ontwikkeling / stress / bore out coaching / ziek verveling

Ziek worden van verveling op je werk

Je kunt ziek worden van verveling. Wist je dat al? Of zit je in zo’n situatie? Je verveelt je mateloos op je werk. Je hebt te weinig te doen of je hebt wel wat te doen, maar het is allemaal zinloos wat je doet.

Als het zo doorgaat, dan ben je aan de beurt. Dat weet je diep in jouw hart. Wat dreigt, is langdurige onderbelasting en uiteindelijk mogelijk een bore-out. In dit artikel gaat het vooral over ziek worden door verveling, te weinig uitdaging en gebrek aan betekenis. Voor de bredere uitleg en begeleiding lees je meer over bore-outcoaching.

Wanneer wordt verveling op het werk ongezond?

Verveling wordt ongezond wanneer zij niet meer af en toe voorkomt, maar onderdeel wordt van jouw werkdag. Je hebt onvoldoende taken, te weinig verantwoordelijkheid of werkzaamheden die nauwelijks betekenis hebben.

Je kunt dan merken dat:

• De tijd op jouw werk nauwelijks vooruitgaat.
• Je eenvoudige taken steeds verder uitrekt.
• Je weinig voldoening ervaart.
• Je vermoeid thuiskomt zonder veel gedaan te hebben.
• Je steeds minder initiatief neemt.
• Je twijfelt aan het nut van jouw functie.
• Je het gevoel hebt dat jouw bijdrage niets uitmaakt.

De vermoeidheid ontstaat dan niet door te veel inspanning, maar door te weinig passende inspanning.

Mirjam: ‘We hebben veel schommelstoelgesprekken’

Ik sprak met Mirjam. Ze is universitair opgeleid en werkt ergens bij de Rijksoverheid. Ze heeft een goed salaris en de schoorsteen van Mirjam rookt supergoed. Financieel is er geen centje pijn. Dat geeft ook zekerheid, zei ze.

Maar op het werk heeft ze veel schommelstoelgesprekken. Wat zijn dat voor gesprekken? Dat zijn gesprekken waarbij er wel beweging is, maar geen vooruitgang. Dat is het kenmerk van schommelen. Je schiet geen meter op.

We vergaderen om te vergaderen, iedereen doet overal zijn plasje over, maar van enige slagvaardigheid of besluitvaardigheid is niets te merken.

Karin: ‘Ik ben papierverlegger’

Karin is ook universitair opgeleid en ze is gepromoveerd. Een jonge vrouw van 28 jaar. Ze begon vol ambitie aan haar baan bij een gemeente. Goed gekwalificeerd, een talentvolle vrouw, maar ze kwam met vermoeidheidsklachten thuis te zitten.

De leidinggevende vroeg belangstellend of ze het werk wel aankon. Hij was bezorgd of ze het niet te druk had. Maar Karin zei tegen mij: ‘Druk? Ik heb niks te doen! Ik ben papierverlegger.’

Wat betekent dat? ‘Nou, bij ons lopen mensen heel interessant te doen met hun laptop en hun stapeltjes papier, maar het enige wat ze doen is het papier van A naar B brengen en weer terug.’

Karin had dus geen gebrek aan werkuren. Ze had gebrek aan inhoud, uitdaging en betekenis.

Henk: ‘Ze deden een plas, namen een glas en alles bleef zoals het was’

Henk is projectleider. Hij werkt in een organisatie waar tal van projecten worden opgestart. Dit keer was het project ‘zaakgericht werken’ een nieuw onderwerp. Onduidelijk was wat het management er nu precies mee voorhad. Henk wist het niet en de projectleden ook niet. Dus Henk begon maar ergens. Wanneer hij om duidelijkheid vroeg, erkende men wel dat het onduidelijk was en daarna gebeurde er niets.

Henk zei: ‘Zo gaat het bij ons altijd. Ze deden een plas, namen een glas en alles bleef zoals het was.’ Of anders gezegd: ‘De honden blaften, maar de karavaan trok rustig verder.’ Je kunt veel energie verliezen wanneer je wel verantwoordelijkheid krijgt, maar geen richting, mandaat of werkelijke invloed. Hoe herken je dat er te weinig van je wordt gevraagd? Te weinig gevraagd worden klinkt misschien comfortabel. Toch kan het je langzaam ondermijnen. Je herkent het bijvoorbeeld wanneer:

• Je werk ruim binnen de beschikbare tijd af is.
• Je taken weinig concentratie of denkwerk vragen.
• Je nauwelijks nieuwe kennis of vaardigheden gebruikt.
• Je jouw werk bewust vertraagt om de dag te vullen.
• Je ideeën aandraagt waar niets mee gebeurt.
• Je verantwoordelijkheden mist.
• Je steeds minder betrokken raakt.
• Je je schaamt omdat je eigenlijk weinig te doen hebt.

De vraag is dus niet alleen of je werk hebt. De vraag is ook of het werk voldoende van jouw kwaliteiten, aandacht en mogelijkheden vraagt.

Wat is mentale onderbelasting?

Mentale onderbelasting ontstaat wanneer jouw werk structureel te weinig uitdaging, complexiteit of betekenis biedt. Je hoeft niet letterlijk niets te doen. Je kunt een volle werkdag hebben en toch onderbelast zijn, bijvoorbeeld doordat jouw taken steeds hetzelfde zijn, ver onder jouw niveau liggen of nauwelijks invloed hebben op een zichtbaar resultaat. Onderbelasting kan leiden tot verveling, dromerigheid, passiviteit, concentratieproblemen en vermoeidheid. Je brein krijgt te weinig passende prikkels en betrokkenheid.

Waarom maakt zinloos werk toch moe?

Zinloos werk kan veel mentale energie kosten. Je moet jezelf iedere dag opnieuw aanzetten om taken uit te voeren waarvan je het nut niet ziet. Je denkt misschien:

• Waarom doe ik dit eigenlijk?
• Wie heeft hier iets aan?
• Als ik morgen stop, merkt iemand het dan?
• Waarom vergaderen we hierover als er toch niets verandert?

Die machteloosheid en leegte kosten energie. Je bent wel aanwezig en moet jezelf wel beschikbaar houden, maar je ervaart geen voortgang, resultaat of betrokkenheid. Daarom kun je vermoeid thuiskomen zonder dat je het gevoel hebt werkelijk te hebben gewerkt.

Waarom heb je ook gezonde druk en betekenis nodig?

Druk is gezond. Denk maar aan jouw bloeddruk. Die moet niet te hoog zijn, maar ook niet te laag. Dat geldt ook voor mentale druk. Een gezonde hoeveelheid druk helpt je om in beweging te komen, aandacht te richten en jouw kwaliteiten in te zetten. Je ervaart uitdaging zonder dat je structureel wordt overvraagd. Betekenis is minstens zo belangrijk. Zoals Sanne pas tegen mij zei: ‘Als je mijn functie opheft, loopt het gewoon door. En als je onze afdeling wegsaneert, zal niemand ons missen.’ Nou zeg je: dat is wel erg stellig gezegd. Dat klopt. Maar stel dat Sanne voor vijftig procent gelijk heeft. Dan heb je hier een mogelijke oorzaak van uitval en verzuim te pakken.

Welke gevolgen heeft langdurige verveling?

Langdurige verveling en onderbelasting kunnen verschillende gevolgen hebben:

• Je raakt lusteloos en passief.
• Je motivatie neemt af.
• Je concentratie wordt slechter.
• Je stelt eenvoudige taken uit.
• Je gaat twijfelen aan jezelf en jouw capaciteiten.
• Je voelt je nutteloos of overbodig.
• Je ervaart frustratie en irritatie.
• Je slaapt minder goed.
• Je wordt lichamelijk en mentaal moe.
• Je trekt je terug van collega’s.
• Je kunt uiteindelijk uitvallen.

Het moeilijke is dat jouw klachten van buitenaf soms verkeerd worden begrepen. Mensen denken misschien dat je het werk niet aankunt, terwijl er juist te weinig passend werk is.

Waarom blijf je toch zitten in werk dat je leegtrekt?

Mirjam zei het al: ‘Ik verdien goed en daarom blijf ik zitten waar ik zit.’ Waarom? Heel eenvoudig: de schoorsteen moet ook roken. Dat is een worsteling voor veel mensen in deze situatie. Als papierverlegger of schommelaar verdien je soms ook nog goed. Iemand zei: ‘Dat ze me hiervoor betalen!’ Je kunt blijven vanwege:

• Een goed salaris.
• Financiële zekerheid.
• Pensioen en arbeidsvoorwaarden.
• Angst om iets nieuws te beginnen.
• Het idee dat je niet ondankbaar mag zijn.
• Twijfel of het ergens anders werkelijk beter is.
• Weinig vertrouwen in jouw mogelijkheden.

Maar weet je wat zeker is? Wanneer je structureel blijft zitten in werk dat jou leegtrekt, kunnen jouw klachten verder toenemen.

Kunnen hoogbegaafdheid en HSP onderprikkeling versterken?

Je hoeft niet hoogbegaafd of hoogsensitief te zijn om ziek te worden van verveling. Iedereen kan klachten ontwikkelen wanneer er structureel te weinig wordt gevraagd of wanneer werk geen betekenis heeft. Bij hoogbegaafdheid kan onderprikkeling wel sneller optreden wanneer het werk onvoldoende complex, vernieuwend of intellectueel uitdagend is. Lees daar meer over bij hoogbegaafdheid en onderprikkeling. Ook hoogsensitieve mensen kunnen naast overprikkeling last hebben van onderprikkeling. Dan ontbreekt niet per se activiteit, maar vooral passende diepgang, betekenis of betrokkenheid. Lees meer over HSP en onderprikkeling.

Wanneer kan verveling overgaan in een bore-out?

Niet iedere periode van verveling leidt tot een bore-out. Het risico neemt toe wanneer onderbelasting, gebrek aan betekenis en machteloosheid langdurig aanhouden. Signalen dat de situatie ernstiger wordt zijn:

• Je bent bijna dagelijks vermoeid of lusteloos.
• Je motivatie is vrijwel verdwenen.
• Je ervaart schaamte over jouw werk of functioneren.
• Je gaat steeds meer twijfelen aan jouw waarde.
• Je krijgt lichamelijke of psychische klachten.
• Je ziet geen mogelijkheid meer om de situatie te veranderen.
• Je valt uiteindelijk uit.

Deze pagina gaat over de weg naar ziek worden door verveling. De hoofdpagina over bore-out blijft de plek voor de bredere kenmerken, oorzaken en begeleiding.

Wat kun je doen als je ziek wordt van verveling?

Begin met eerlijk benoemen wat er ontbreekt. Heb je te weinig werk, te weinig uitdaging, geen invloed of onvoldoende betekenis? Je kunt bijvoorbeeld:

• Bespreken welke taken je meer verantwoordelijkheid geven.
• Onderzoeken waar jouw kwaliteiten onvoldoende worden benut.
• Vragen om complexer of afwisselender werk.
• Duidelijk maken dat weinig werk ook klachten kan geven.
• Onderzoeken of jouw functie nog bij je past.
• Jouw financiële zekerheid en gezondheid eerlijk tegen elkaar afwegen.
• Niet wachten totdat je volledig bent vastgelopen.

Wanneer de organisatie weinig ruimte biedt voor verandering, moet je misschien onderzoeken of je elders meer uitdaging, invloed en betekenis kunt vinden.

Veelgestelde vragen over ziek worden van verveling

Langdurige verveling op het werk is iets anders dan een rustige dag. Hieronder beantwoorden we enkele aanvullende vragen over onderbelasting, klachten en bore-out.

Kun je moe worden van nietsdoen?

Ja. Jezelf voortdurend beschikbaar houden zonder voldoende uitdaging, voortgang of betekenis kan veel mentale energie kosten. Je kunt daardoor moe en lusteloos worden.

Is verveling hetzelfde als een bore-out?

Nee. Verveling kan tijdelijk zijn. Bij een bore-out zijn onderbelasting, verveling en gebrek aan betekenis langdurig geworden en leiden ze tot serieuze klachten en uitval.

Kun je een bore-out krijgen terwijl je agenda vol is?

Ja. Je kunt veel taken hebben die te eenvoudig, herhalend of betekenisloos zijn. Het gaat dus niet alleen om de hoeveelheid werk, maar ook om de inhoud en uitdaging.

Moet je hoogbegaafd zijn om onderprikkeld te raken?

Nee. Iedereen kan onderprikkeld raken wanneer er langdurig te weinig wordt gevraagd. Hoogbegaafdheid kan de kans vergroten wanneer werk onvoldoende complexiteit of uitdaging biedt.

Wanneer is hulp verstandig?

Ondersteuning kan zinvol zijn wanneer jouw motivatie, gezondheid of zelfvertrouwen sterk achteruitgaat en je zelf geen verandering meer kunt aanbrengen. Bij ernstige of aanhoudende klachten is overleg met jouw huisarts verstandig.