home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / helper

Helper: is dat een kwaliteit van jou?

Helper: is dat jouw kwaliteit en talent? Doe je graag iets voor anderen? Geniet je ervan wanneer zij uitblinken, schitteren, blij zijn of genieten? Dan heb jij waarschijnlijk veel oog voor de ander. Je voelt snel aan wat de ander wil, ook als het niet gezegd wordt. Jij begrijpt de bedoeling. Het is echt een kwaliteit in hoe je met mensen omgaat. Je ondersteunt graag en kunt oprecht genieten wanneer een ander door jouw bijdrage verder komt. Op de pagina over persoonlijke kernkwaliteiten lees je meer over kwaliteiten die te maken hebben met hoe je met mensen omgaat. In dit artikel behandel ik de kracht en de valkuil van de helper.

Ben jij een helper?

Is helper een kwaliteit die bij jou past? Dan haal je vaak voldoening uit wat jouw bijdrage voor een ander betekent. Je hoeft daarbij niet zelf op de voorgrond te staan. Misschien werk je zelfs het liefst achter de schermen en geniet je ervan wanneer een ander door jouw ondersteuning verder komt, zich zekerder voelt of goed kan presteren.

Het is wel belangrijk dat je deze kwaliteit kwijt kunt in jouw werk en omgeving. Heeft jouw leidinggevende al opgemerkt dat dit bij je past? Kun je jouw ondersteunende kwaliteiten kwijt in jouw functie? Een helper past doorgaans minder goed in een oppervlakkige, snelle of vluchtige cultuur waarin weinig aandacht is voor mensen en onderlinge relaties. Diepgaande en duurzame contacten zijn vaak belangrijk voor je. Ook waardering speelt een rol. Je hoeft niet uitgebreid in het zonnetje gezet te worden, maar je wilt wel merken dat jouw bijdrage wordt gezien en niet als vanzelfsprekend wordt beschouwd.

Waar ligt de kracht van een helper?

De kracht van een helper zit in het vermogen om een ander te ondersteunen zonder zelf voortdurend de eerste viool te hoeven spelen. Je hebt oog voor wat iemand nodig heeft, voelt mensen vaak goed aan en kunt oprecht genieten wanneer een ander groeit of schittert. Je kunt dienend zijn zonder jezelf belangrijker te maken dan degene die je helpt.

• Je hebt oog voor de ander.
• Je kunt dienend en ondersteunend zijn.
• Je hebt niet een groot ego, maar bent bescheiden.
• Je hoeft niet op de voorgrond te staan of de eerste viool te spelen.
• Je bent loyaal en trouw.
• Je bent begripvol en invoelend.
• Je bent verbindend.
• Je bent zachtaardig.
• Je bent zorgzaam.

Juist doordat je niet voortdurend zelf in de schijnwerpers hoeft te staan, kun je ruimte maken voor de ander. Dat is iets anders dan jezelf wegcijferen. In jouw kracht help je iemand verder zonder zijn plek over te nemen en zonder jouw eigen waarde afhankelijk te maken van hoeveel jij voor een ander kunt doen.

Een goede helper neemt het probleem van de ander niet over

Helpen betekent niet automatisch dat jij het probleem van de ander moet oplossen. Je kunt luisteren, ondersteunen, meedenken, aanmoedigen of tijdelijk iets overnemen, maar de verantwoordelijkheid hoort waar mogelijk bij degene die geholpen wordt te blijven. Anders belandt de aap van de ander uiteindelijk op jouw schouder.

Daar zit voor mij een belangrijk verschil tussen helpen en overnemen. Een goede helper draagt eraan bij dat de ander zelf weer verder kan. Wanneer jij steeds alles oplost, bestaat het risico dat de ander juist afhankelijker van jouw hulp wordt. Je helpt iemand dus niet per definitie meer naarmate jij meer voor hem doet. Soms help je juist door iets terug te geven wat de ander zelf kan dragen.

Hulp geven zonder hulpvraag vraagt extra terughoudendheid

Als helper voel je vaak snel aan wat een ander nodig zou kunnen hebben, ook wanneer er niets gevraagd wordt. Dat is een prachtige antenne, maar daarin zit ook een risico. Dat jij denkt te zien wat iemand nodig heeft, betekent nog niet automatisch dat de ander jouw hulp wil of dat jouw inschatting klopt.

Soms is de beste eerste stap daarom niet helpen, maar vragen: ‘Kan ik iets voor je doen?’ Daarmee geef je de ander ruimte om zelf te vertellen wat nodig is en of hulp überhaupt gewenst is. Je voorkomt dat jouw hulpvaardigheid verandert in bemoeien, bemoederen of ongevraagd oplossen.

Wat zijn de valkuilen van een helper?

Ja hoor, valkuilen heb je ook. De kracht van de helper is dat je snel ziet waar je iets voor een ander kunt betekenen. Maar wanneer je daarin doorschiet, krijgt de ander zoveel aandacht dat jijzelf uit beeld raakt. Je gaat helpen waar geen hulpvraag ligt, neemt verantwoordelijkheden over of voelt je verantwoordelijk voor het welzijn van de ander. Dan kan behulpzaamheid veranderen in overbehulpzaam gedrag.

• Je hebt te veel oog voor de ander en te weinig voor jezelf.
• Je bent te behulpzaam: hulpaardig in plaats van hulpvaardig.
• Je hebt te vaak de aap van de ander op jouw schouder en verliest het verschil tussen klantgericht en klantgezwicht uit het oog.
• Je bent te reactief ingesteld.
• Je staat voor iedereen klaar.
• Je bent soms overzorgzaam of te bezorgd. Dat zijn twee verschillende dingen.
• Je bent soms te loyaal.
• Je bent soms zo begaan met de ander dat je niet meer kunt loslaten.
• Je wordt soms onzichtbaar en te bescheiden.
• Je bent gevoelig voor afhankelijkheidsrelaties, zeker wanneer de hulprelatie lang duurt.
• Je wordt soms een beetje bemoeizuchtig of betuttelend, ook al bedoel je het goed.
• Je wordt soms wat mopperig omdat je niet gezien wordt.

Daar zit een belangrijk signaal in. Wanneer jij voortdurend geeft, ondersteunt en klaarstaat, maar ondertussen verwacht dat anderen vanzelf zien wat jij nodig hebt, kan teleurstelling ontstaan. Je voelt je misschien miskend of denkt: ik sta altijd voor iedereen klaar, maar waar is iedereen wanneer ik iets nodig heb? Dan wordt het tijd om niet alleen naar de ander te kijken, maar ook jouw eigen behoeften en grenzen serieus te nemen.

Is helpen voor jou een uitdaging?

Ben je sterk op jezelf gericht? Vind je het lastig om te zien wanneer iemand ondersteuning kan gebruiken of denk je snel: iedereen moet zijn eigen problemen maar oplossen? Dan kan de helperkwaliteit voor jou juist een uitdaging zijn. Het gaat er niet om dat je verantwoordelijk moet worden voor andere mensen. De ontwikkeling zit erin dat je iets vaker kijkt waar jouw aandacht, tijd of ondersteuning voor een ander werkelijk verschil kan maken.

Misschien hoef je het probleem helemaal niet op te lossen. Luisteren, meedenken, iemand een zetje geven of gewoon vragen wat iemand nodig heeft kan al voldoende zijn. Helpen is niet hetzelfde als redden. Soms is een kleine bijdrage precies genoeg om iemand zelf weer verder te laten gaan.

Welke ontwikkeldoelen passen bij een helper?

Wanneer helpen sterk bij jou past, hoef je jouw ondersteunende aard niet kwijt te raken. De ontwikkeling zit vooral in onderscheid maken tussen helpen en overnemen, tussen betrokken zijn en verantwoordelijk worden voor de ander. Je mag er voor iemand zijn en tegelijkertijd jouw eigen koers, planning en grenzen bewaken.

• Op tijd afstand nemen en vanuit jouw eigen visie en verantwoordelijkheid blijven handelen.
• Zelf bepalen wat belangrijk is in plaats van jouw dag volledig te laten sturen door wat er om je heen gebeurt.
• Eerst onderzoeken of hulp gewenst is en ondersteunen zonder verantwoordelijkheden van de ander over te nemen.

Weet daarbij het verschil tussen hulpvaardig zijn en een steunpilaar worden waar iedereen voortdurend op leunt. Goede hulp maakt de ander waar mogelijk sterker en zelfstandiger. Dat is iets anders dan zorgen dat jij onmisbaar wordt.

Veelgestelde vragen over de helper als kernkwaliteit

Helper zijn wordt gemakkelijk verward met altijd klaarstaan, alles oplossen of jezelf wegcijferen. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is helper zijn een kernkwaliteit?

Ja. Wanneer je van nature oog hebt voor de behoeften van anderen, graag ondersteunt en voldoening haalt uit het feit dat een ander verder komt, kun je helper zijn als persoonlijke kwaliteit zien.

Wat is het verschil tussen helpen en overnemen?

Bij helpen blijft de verantwoordelijkheid zoveel mogelijk bij de ander. Bij overnemen ga jij dragen, beslissen of oplossen wat eigenlijk door de ander zelf gedragen kan worden. Daardoor kan afhankelijkheid ontstaan.

Moet je altijd helpen wanneer je ziet dat iemand iets nodig heeft?

Nee. Je kunt iets waarnemen zonder dat de ander jouw hulp wil. Zeker wanneer er geen hulpvraag is, kan het verstandig zijn eerst te vragen of je iets kunt betekenen.

Waarom wordt een helper soms onzichtbaar?

Omdat de aandacht gemakkelijk naar de ander gaat. Je helpt achter de schermen, hoeft niet in de schijnwerpers te staan en vraagt misschien weinig aandacht voor jouw eigen bijdrage. Dat kan een kracht zijn, maar niet wanneer jouw inzet daardoor structureel als vanzelfsprekend wordt gezien.

Wanneer wordt helpen overbehulpzaam?

Wanneer je te veel verantwoordelijkheid naar je toe trekt, ongevraagd helpt, jouw eigen grenzen onvoldoende bewaakt of moeilijk kunt loslaten wat eigenlijk bij de ander hoort. Dan ondersteunt jouw hulp de zelfstandigheid van de ander niet meer.