home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / enthousiast / onstuimig

Onstuimig: ben jij dat?

Ben jij onstuimig? Of zeggen anderen dat jij onstuimig bent? In dit artikel ga ik in op onstuimigheid, in de wetenschap dat het bij sommige mensen nogal een negatieve klank heeft. Onstuimigheid kan de doorgeslagen variant zijn van de kernkwaliteit enthousiast zijn. Enthousiasme geeft energie en levendigheid, maar wanneer je daarin doorschiet kan jouw reactie moeilijker te bedwingen of te doseren zijn.

Overigens is het ook een raar woord. Want stuimig betekent eigenlijk dat je niet rustig bent. Onstuimig zou dan moeten betekenen dat je niet stuimig bent. Maar zo is het niet. Onstuimig komt van het Duitse woord 'ungestüm' en dat duidt op: niet rustig.

Wanneer wordt enthousiasme onstuimig?

Enthousiast zijn betekent niet automatisch dat je onstuimig bent. Je kunt veel energie hebben, snel ergens warm voor lopen en spontaan reageren zonder dat daar iets mis mee is. De valkuil ontstaat wanneer jouw energie zo sterk wordt dat je moeilijk kunt vertragen, jezelf lastig kunt bedwingen of nauwelijks nog merkt wat de situatie van je vraagt. Je bent dan misschien al volop in beweging terwijl de ander nog moet schakelen.

Het verschil zit daarom vooral in dosering en afstemming. Kun je enthousiast zijn en toch even wachten? Kun je jouw eerste impuls voelen zonder die onmiddellijk te volgen? En merk je nog hoe jouw reactie bij anderen binnenkomt? Wanneer dat steeds moeilijker wordt, kan enthousiasme richting onstuimigheid doorschieten.

Pas op voor labels

Mijn kleinzoon van 1 jaar werd pas door iemand als onstuimig gelabeld. En onze reactie was: hoezo? Wij hebben daar een heel ander gevoel bij. Hij is:

• Ondernemend.
• Avontuurlijk.
• Onderzoekend.
• Verkennend.
• Actief.

Maar anderen ervaren dat dus als wild, woest of ongeremd en dus als onstuimig. Dat laat meteen zien waarom je voorzichtig moet zijn met zo'n label. Het woord zegt niet alleen iets over het gedrag dat iemand laat zien, maar ook over de manier waarop de ander dat gedrag ervaart.

Wat je ziet is: hoe je kijkt!

Het geldt met al deze woorden zo: wat je ziet is hoe je kijkt. Alles wat je van iemand vindt, zegt iets over jezelf. Jij bent het vertrekpunt van jouw waarneming. Wanneer je 50 kilometer per uur op de autoweg rijdt, vind jij dat ze allemaal erg jakkeren. Maar wanneer je met 120 door de bebouwde kom rijdt, vind jij dat het allemaal niet opschiet.

Wanneer je zelf bijzonder bedaard en ingetogen bent, kun je een ander snel als onstuimig ervaren. Maar wanneer je flamboyant bent en erg opgetogen of enthousiast, dan heb je daar niet snel last van. Feedback dat je onstuimig bent hoeft dus niet onmiddellijk te betekenen dat er iets mis is met jouw gedrag. Het is wel een aanleiding om te onderzoeken wat de ander precies ervaart.

Wat doet onstuimigheid met anderen?

Jouw energie kan voor anderen aantrekkelijk en aanstekelijk zijn, maar wanneer die energie moeilijk te begrenzen wordt, kan dezelfde kracht ook onrust veroorzaken. Misschien reageer je snel, kom je krachtig binnen, verander je plotseling van richting of ga je direct over tot actie. Voor iemand die zelf meer tijd nodig heeft om te kijken, voelen of nadenken kan dat veel zijn.

Daarmee is niet gezegd dat jij je kleiner moet maken. Het gaat erom dat je merkt of jouw tempo en intensiteit nog aansluiten bij het contact. Onstuimigheid werkt vooral tegen je wanneer anderen niet meer worden meegenomen maar moeten bijbenen, wanneer jouw spontaniteit als onvoorspelbaar wordt ervaren of wanneer jouw eerste reactie zoveel ruimte inneemt dat er weinig plek overblijft voor de reactie van de ander.

Onstuimig is een valkuil

Onstuimigheid noem ik een valkuil. Het is de doorgeslagen variant van enthousiasme. Het zit in de buurt van overenthousiast of overweldigend overkomen. Het verschil zit vooral in het accent. Bij overenthousiasme ligt de nadruk op de hoeveelheid energie die je uitstraalt, terwijl bij onstuimigheid ook de moeilijk te bedwingen, snelle of onbeheerste reactie zichtbaar kan worden.

Belangrijk is om er met wijsheid mee om te gaan. Als iemand die in de valkuil van onstuimigheid zit daar erg op wordt aangesproken, kan diegene daar een tik van krijgen. Vaak zie ik dat mensen dan juist gereserveerd worden en hun natuurlijke enthousiasme verliezen of bevriezen. Dat is niet het doel. Je wilt de kwaliteit behouden en leren voorkomen dat die kwaliteit doorschiet.

Leerdoel

Bij jezelf blijven. Wees blij en spontaan, maar verlies de beheersing niet. Spontaan zijn hoeft helemaal niet te betekenen dat je iedere impuls meteen volgt. Juist wanneer je jouw spontaniteit kunt combineren met een beetje rust en afstemming, blijft jouw energie natuurlijk zonder dat deze jou of de ander gaat overheersen.

Hoe doseer je jouw energie zonder jezelf in te houden?

Doseren is niet hetzelfde als jezelf onderdrukken. Wanneer je jezelf voortdurend inhoudt omdat anderen jou ooit te druk, wild of uitbundig vonden, kun je juist vervreemden van een kwaliteit die bij je hoort. De bedoeling is dat je jouw enthousiasme en spontaniteit behoudt, maar leert herkennen wanneer de situatie vraagt om iets meer rust.

Dat kan heel praktisch zijn. Wacht een paar seconden voordat je direct reageert, luister eerst hoe de ander ergens in staat of maak één stap af voordat je alweer naar de volgende springt. Vraag jezelf af of jouw energie op dit moment helpt of dat je vooral door jouw eigen enthousiasme wordt voortgestuwd. Zo blijft jouw levendigheid bestaan, maar krijg jij er meer regie over.

Ontwikkeldoelen bij onstuimigheid

Wanneer jouw enthousiasme of spontaniteit regelmatig onstuimig wordt, kunnen deze drie ontwikkeldoelen helpen om meer balans aan te brengen:

• Jouw eerste impuls leren herkennen zonder deze altijd onmiddellijk te volgen.
• Jouw tempo en energie beter leren afstemmen op de situatie en op andere mensen.
• Enthousiast en spontaan blijven terwijl je meer rust en zelfbeheersing ontwikkelt.

Veelgestelde vragen over onstuimig zijn

Onstuimigheid wordt gemakkelijk verward met levendigheid, spontaniteit, enthousiasme of gewoon veel energie hebben. Het verschil zit vooral in de vraag of jij jouw energie nog kunt sturen en afstemmen op wat de situatie vraagt. Hieronder beantwoord ik vijf vragen die daarbij vaak spelen.

Is onstuimig zijn hetzelfde als enthousiast zijn?

Nee. Enthousiasme is een kwaliteit waarmee je energie, betrokkenheid en plezier kunt laten zien. Onstuimigheid ontstaat wanneer die energie moeilijker te bedwingen wordt en je reactie meer intensiteit of snelheid krijgt dan de situatie vraagt.

Is onstuimig zijn altijd negatief?

Nee. Het woord wordt vaak negatief gebruikt, maar het gedrag erachter kan ook voortkomen uit positieve eigenschappen zoals enthousiasme, ondernemingszin en spontaniteit. De vraag is vooral of jouw manier van reageren jou of anderen werkelijk belemmert.

Waarom ervaren rustige mensen mij sneller als onstuimig?

Omdat mensen gedrag mede beoordelen vanuit hun eigen tempo en voorkeur. Iemand die zelf bedachtzaam en rustig reageert kan jouw snelheid en energie eerder als heftig ervaren dan iemand die zelf ook uitbundig of spontaan is.

Wat is het verschil tussen onstuimig en overenthousiast?

De begrippen liggen dicht bij elkaar. Bij overenthousiasme ligt de nadruk vooral op een overvloed aan enthousiasme en uitbundigheid. Bij onstuimigheid speelt daarnaast het moeilijk te bedwingen of onbeheerste karakter van de reactie een grotere rol.

Moet je rustiger worden wanneer anderen je onstuimig vinden?

Niet automatisch. Vraag eerst wat de ander precies bedoelt en wanneer jouw gedrag lastig wordt. Misschien hoef je jouw energie helemaal niet te verminderen, maar alleen beter te doseren op momenten waarop de situatie of het contact daarom vraagt.