home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / discreet

Discreet als kernkwaliteit

Discreet zijn schaar ik onder de persoonlijke kernkwaliteiten. Maar discretie heeft ook alles te maken met jouw waarden en normen. Het zegt iets over de manier waarop je met mensen en informatie omgaat. Je bent bedachtzaam, voorzichtig en zorgvuldig. Je weet dat niet alles wat je weet ook doorverteld hoeft te worden en dat vertrouwelijkheid soms vraagt dat je zwijgt. Tegelijk betekent discreet zijn niet dat je altijd jouw mond houdt. Soms moet je juist spreken.

Discreet zijn is weten wanneer je spreekt en wanneer je zwijgt

De kunst van discretie zit niet in altijd zwijgen. Dat zou te gemakkelijk zijn. Soms is zwijgen zorgvuldig en soms kan zwijgen juist onverantwoord zijn. Je moet dus kunnen onderscheiden welke informatie vertrouwelijk is, wie ergens recht op heeft, wie door informatie geschaad kan worden en wanneer het noodzakelijk is om iets toch bespreekbaar te maken. Discretie vraagt daarmee niet alleen terughoudendheid maar ook beoordelingsvermogen.

Je kunt jezelf bijvoorbeeld afvragen: is deze informatie van mij om te delen? Waarom wil ik dit vertellen? Aan wie vertel ik het? En wat kan het gevolg zijn wanneer ik het vertel? Alleen al die vragen voorkomen veel indiscretie.

Vertrouwelijkheid is iets anders dan stiekem doen

Wanneer je discreet bent, kun je omgaan met vertrouwelijkheid en geheimhouding. Dat heeft niets met stiekem doen te maken. Vertrouwelijkheid betekent dat je begrijpt dat informatie soms binnen een bepaalde relatie of context moet blijven. Je weet wat je zegt over een persoon of zaak, waar je dat zegt en tegen wie. Maar je weet ook wanneer je van zwijgen moet weten omdat er geheimhouding rust op datgene waarvan jij kennis hebt.

Daar hoort wel onderscheid bij. Niet ieder verzoek om iets geheim te houden is automatisch redelijk. Je kunt informatie krijgen waarbij jouw verantwoordelijkheid tegenover anderen zwaarder weegt dan de wens van iemand om alles binnenskamers te houden. Juist daarom is discretie meer dan alleen een geheim kunnen bewaren.

Neem niet ieder geheim zomaar in ontvangst

De grens tussen discreet en te discreet kan flinterdun zijn. Daarom is het belangrijk om soms al vooraf een grens te trekken. Wanneer iemand aan mij vraagt: ‘Mag ik je iets in vertrouwen vertellen?’, antwoord ik steevast: ‘Dat ligt er maar aan waar het over gaat.’ Dat klinkt misschien voorzichtig, maar het is heel verstandig. De ander kan jou namelijk iets vertellen waardoor je belast wordt met informatie die je liever niet had willen weten.

Misschien verlies je daardoor jouw onbevangenheid tegenover iemand anders. Misschien kom je in een loyaliteitsconflict terecht of wordt van jou verwacht dat je zwijgt over iets waar je helemaal niet over wilt zwijgen. Discretie begint daarom soms voordat iemand zijn verhaal heeft verteld. Je mag eerst bepalen of jij die vertrouwelijke informatie wel wilt ontvangen.

Discretie als kwaliteit en kernwaarde

Discretie is voor mij een kwaliteit of eigenschap, maar ik leg ook nadrukkelijk de verbinding met kernwaarden en overtuigingen. Misschien vind jij betrouwbaarheid, respect, zorgvuldigheid en integriteit belangrijk. Dan is de kans groot dat discretie daar vanzelf uit voortvloeit. Je gaat niet voorzichtig met informatie om omdat ergens een regeltje staat, maar omdat je vindt dat dit hoort bij een respectvolle omgang met andere mensen.

Discretie is belangrijk in veel functies

In tal van functies wordt discretie gevraagd. Denk aan een medewerker op de administratie die financiële gegevens van collega’s onder ogen krijgt, iemand die bij HR werkt of een leidinggevende die op de hoogte is van persoonlijke omstandigheden van medewerkers. Ik denk zelfs dat leidinggevenden een voorbeeldfunctie hebben wanneer het over discretie gaat. Maar eigenlijk is discretie niet aan een functie gebonden. Iedereen krijgt vroeg of laat te maken met informatie waarvan je je moet afvragen wat je ermee doet.

Kun je ook te discreet zijn?

Jazeker. Wie te discreet is, kan informatie tot eigen nadeel verzwijgen of in een kwetsbare positie terechtkomen. Misschien word je belast met iets wat je eigenlijk niet had willen weten. Misschien hoor je verdachtmakingen over iemand terwijl jij weet dat ze niet kloppen, maar voel je je gebonden aan het verzoek om te zwijgen. Dan kan jouw discretie je gevangenhouden.

Te discreet zijn kan ook betekenen dat je belangrijke zaken niet bespreekbaar maakt terwijl dat juist nodig is. Zwijgen is dan geen zorgvuldigheid meer maar vermijding. De kunst is dus om vertrouwelijkheid serieus te nemen zonder jezelf verantwoordelijk te maken voor ieder geheim dat iemand bij jou neerlegt.

Is discretie voor jou een uitdaging?

Vertel je gemakkelijk wat je weet? Deel je persoonlijke informatie over jezelf of anderen soms al voordat je hebt nagedacht of dat verstandig is? Misschien ben je van nature openhartig en open naar anderen. Dat is een kwaliteit. Maar wanneer je daarin doorschiet, kun je informatie delen die eigenlijk niet van jou is om te vertellen. Dan kan discretie voor jou een leerdoel zijn. Stop eens even voordat je iets zegt en vraag jezelf af: moet ik dit vertellen, mag ik dit vertellen en aan wie vertel ik dit eigenlijk?

Welke ontwikkeldoelen passen bij discreet zijn?

Wanneer discretie sterk bij jou past, ligt jouw ontwikkeling niet in minder betrouwbaar worden. Het gaat erom dat je zorgvuldig blijft zonder jezelf op te zadelen met geheimen of te zwijgen wanneer spreken noodzakelijk is.

• Vooraf begrenzen welke vertrouwelijke informatie jij wel en niet wilt ontvangen.
• Herkennen wanneer zwijgen zorgvuldig is en wanneer spreken noodzakelijk wordt.
• Vertrouwelijke informatie beschermen zonder jezelf verantwoordelijk te maken voor alles wat een ander jou vertelt.

Waar kun je je aan ergeren als je discreet bent?

Wanneer discretie belangrijk voor je is, kun je je ergeren aan indiscretie, oneerlijkheid en slordig omgaan met vertrouwelijke gegevens. Mensen die persoonlijke informatie zomaar rondvertellen, roddelen of een vertrouwelijk gesprek gebruiken als gespreksonderwerp bij de koffieautomaat kunnen behoorlijk in jouw irritatiezone zitten. Tegelijk zit daar ook jouw spiegel. Niet iedereen die open spreekt over iets is indiscreet. Soms moet informatie juist gedeeld worden omdat verantwoordelijkheid, veiligheid of duidelijkheid daarom vraagt.

Vragen over discretie

Over discreet omgaan met informatie ontstaan in de praktijk nogal eens vragen. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is discreet zijn hetzelfde als geheimzinnig zijn?

Nee. Geheimzinnig gedrag kan betekenen dat je informatie bewust onduidelijk houdt of doet alsof iets niet besproken mag worden. Discretie gaat juist over zorgvuldig beoordelen wat wel en niet gedeeld moet worden. Daar hoeft niets geheimzinnigs aan te zijn.

Mag je vertrouwelijke informatie ooit doorvertellen?

Dat hangt af van de situatie. Vertrouwelijkheid is belangrijk, maar niet absoluut in iedere denkbare situatie. Wanneer veiligheid, ernstige schade of een duidelijke verantwoordelijkheid in het geding is, kan zwijgen problematisch worden. Discretie vraagt juist dat je zulke belangen zorgvuldig afweegt.

Wat doe je wanneer iemand eerst geheimhouding van je vraagt?

Je hoeft daar niet vooraf automatisch mee akkoord te gaan. Je kunt eerst vragen waar het ongeveer over gaat of aangeven dat je niet kunt beloven iets geheim te houden wanneer het onderwerp jou in een onmogelijke positie brengt.

Is discretie belangrijk voor leidinggevenden?

Jazeker. Een leidinggevende krijgt vaak persoonlijke, medische, organisatorische of financiële informatie onder ogen. Medewerkers moeten erop kunnen vertrouwen dat daar zorgvuldig mee wordt omgegaan. Tegelijk moet een leidinggevende ook weten welke informatie vanwege zijn verantwoordelijkheid wel gedeeld moet worden.

Wanneer wordt discretie te veel terughoudendheid?

Wanneer je belangrijke informatie niet meer deelt terwijl dat noodzakelijk is, kan terughoudendheid te ver gaan. Ook wanneer je jezelf voortdurend belast met geheimen omdat je geen grens durft te stellen, zit jouw kwaliteit je uiteindelijk in de weg.