home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / behulpzaam hulpvaardig / klaar staan voor ander

Sta je altijd voor iedereen klaar?

Sommige mensen staan altijd voor iedereen klaar. Ja, je leest het goed: 'altijd' en 'voor iedereen'. Maar als ze zelf iets hebben, is er snel het gevoel dat 'niemand voor hen klaarstaat'. En dan zijn ze teleurgesteld, boos of geïrriteerd. Klaarstaan voor een ander kan voortkomen uit de kernkwaliteit behulpzaam en hulpvaardig. Maar wanneer je daarin doorslaat, kan jouw hulpvaardigheid ten koste gaan van jezelf en soms ook van de ruimte van de ander.

Wanneer slaat klaarstaan voor een ander door?

Er is natuurlijk niets mis mee om voor een ander klaar te staan. Integendeel. Het wordt anders wanneer jij bijna automatisch in de helpstand schiet, ook wanneer niemand om jouw hulp vraagt of wanneer jouw eigen energie, tijd en behoeften voortdurend op de tweede plaats komen.

Dan gaat het niet meer alleen over behulpzaam zijn. Je neemt misschien steeds meer verantwoordelijkheid op je, verwacht iets terug of geeft de ander minder ruimte om zelf iets op te lossen. De vraag is dus niet of je een ander mag helpen, maar of je nog vrij kunt kiezen wanneer je helpt en wanneer niet.

Waarom doe je het?

Ik noem eens wat redenen op waarom je voor iedereen klaar zou willen staan:

• Je voelt het als een morele plicht om er te zijn voor jouw medemens, maar je neemt deze verantwoordelijkheid wel bijzonder serieus.
• Je bent hulpvaardig en behulpzaam, maar soms sla je door in overbehulpzaamheid.
• Je bent zorgzaam, maar regelmatig zit je in de valkuil van overzorgzaamheid.
• Je wil graag aardig gevonden worden.
• Je bent op zoek naar waardering en je hebt een studie gevolgd bij IABW (In Alle Bochten Wringen) om ervoor te zorgen dat jij deze waardering ontvangt.
• Je hebt een grote honger naar betekenis en door jouw 'klaarstaan' ontvang je dat.
• Je hebt het gebod 'heb uw naaste lief als uzelf' gewijzigd in 'heb uw naaste lief en vergeet jezelf'.
• Je meent dat goodwill te koop is.
• Je bent zo op de ander gericht dat je die persoon amper nog de ruimte gunt om het eigen leven in te vullen zoals diegene dat zelf wil.
• Je hebt een portie pleasegedrag gekocht bij de winkel en je maait constant het gazon van de buurman, die er niet eens om vraagt maar daardoor wel in de luie stoel terechtkomt.

Wanneer je voortdurend voor een ander klaarstaat en jezelf daarbij steeds verder opzijzet, kan behulpzaamheid zelfs overgaan in jezelf opofferen voor anderen. Dan gaat het niet meer alleen om veel geven, maar lever je structureel tijd, energie en ruimte in ten gunste van de ander.

Geven zonder dat de ander erom vraagt

Soms zit de valkuil niet alleen in hoeveel je doet, maar ook in de vraag of jouw hulp eigenlijk gevraagd is. Je kunt vanuit de beste bedoelingen iets overnemen, regelen of oplossen terwijl de ander daar zelf verantwoordelijk voor is.

Daarmee help je misschien minder dan je denkt. Jij wordt steeds drukker en de ander krijgt juist minder ruimte om zelf keuzes te maken, fouten te maken of verantwoordelijkheid te nemen. Behulpzaamheid werkt het sterkst wanneer jouw hulp aansluit bij wat werkelijk nodig of gevraagd is.

Zelfbedrog en zelfmisleiding

Ik merk dat ik niet zo aardig ben voor je, maar ik help je graag uit de droom van zelfbedrog en zelfmisleiding. Weet je waarom? Omdat 'iedereen' niet bestaat. Je kunt niet klaarstaan voor iedereen. Zoek in Google op iedereen en je vindt 4 miljoen hits. Zoek daarna op niemand en je vindt evenveel hits. Wat ik daarmee wil zeggen? Iedereen is niemand. In een mooie slogan verwoord: 'wanneer je er altijd wilt zijn voor iedereen, ben je er nooit voor iemand'. Maar zelfbedrog of zelfmisleiding zie ik ook in een aantal andere misvattingen. Ik noem ze:

Hulp bieden is geen ruilhandel

Hulpvaardigheid is geen ruilhandel. Zo van: 'ik geef jou dit' en ik verwacht dat ik er iets anders voor terugkrijg. Dat zijn verwachtingen die je zelf bedenkt, maar die in de praktijk niet blijken te kloppen. Wanneer je bereid bent om een ander te helpen, dan is dat jouw eigen keuze. Wanneer je verwacht dat de ander daarom hetzelfde gedrag aan jou laat zien, kun je van de koude kermis thuiskomen.

Verwacht je ondertussen wel dat een ander vanzelf ziet wanneer jij iets nodig hebt? Dan kan het goed zijn om ook te kijken naar hulp leren vragen. Voor een ander klaarstaan is iets anders dan zelf nooit duidelijk maken wanneer jij ondersteuning nodig hebt.

Hulp bieden waar niet om gevraagd wordt

Veel mensen bieden hulp waar de ander niet eens om vraagt. Zal ik even dit...? Of zal ik even dat...? Een leerpunt voor veel mensen in persoonlijke ontwikkeltrajecten is: ga eens in op hulpvragen die gesteld worden. Maar wat gebeurt er in de praktijk? Je biedt hulp aan waar geen mens op zit te wachten. Jouw interpretatie van wat de ander nodig heeft klopt voor geen meter en sluit niet aan bij de behoeften van de ander.

Je gaat te veel uit van je eigen normen- en waardenpatroon

Je luistert niet waar de behoeften van een ander liggen. Integendeel: je vult het voor een ander in. Dus even naar de Kruidvat om een busje NIVEA te halen kan jou helpen. Je weet wel wat dat betekent: Niet Invullen Voor Een Ander.

Pampers en luiers

Je begrijpt blijkbaar niet goed dat 'hoe meer je een ander pampert, hoe luier de ander wordt'.

Wat doet altijd klaarstaan met jezelf?

Wanneer je voortdurend beschikbaar bent voor anderen, betaal je daar uiteindelijk zelf een prijs voor. Zeker wanneer je moeilijk voelt waar jouw grens ligt of wanneer je pas achteraf merkt hoeveel energie iets je heeft gekost.

• Je raakt lichamelijk of mentaal uitgeput doordat je voortdurend geeft.
• Je eigen behoeften en plannen verdwijnen steeds naar de achtergrond.
• Je kunt teleurgesteld raken wanneer anderen niet hetzelfde voor jou terugdoen.
• Je kunt irritatie of boosheid voelen terwijl je zelf steeds opnieuw ja hebt gezegd.
• Je maakt jezelf verantwoordelijk voor zaken die eigenlijk bij de ander horen.
• Je kunt het contact uit balans brengen doordat geven en ontvangen niet meer vrij voelen.

Juist die teleurstelling kan een belangrijk signaal zijn. Misschien geef je niet alleen omdat je dat wilt, maar zit er ondertussen ook een verwachting onder. Dan wordt het tijd om te onderzoeken wat jij werkelijk wilt geven en waar jouw grens ligt.

Heb je er last van?

Ik schrijf dit artikel voor jou. Heb je er last van dat je voor iedereen klaarstaat en het minste voor jezelf? Merk je dat het jou uitput? Of ben je teleurgesteld omdat je niet terugkrijgt wat je geeft? Dan is het goed om te onderzoeken waar jouw behulpzaamheid ophoudt en waar het jezelf wegcijferen begint.

Ontwikkeldoelen wanneer je altijd voor iedereen klaarstaat

Wanneer je merkt dat jouw behulpzaamheid regelmatig doorslaat, kunnen deze ontwikkeldoelen je helpen om opnieuw balans aan te brengen:

• Bewuster kiezen wanneer je wel en niet hulp aanbiedt.
• Je eigen grenzen en behoeften eerder herkennen en serieus nemen.
• De verantwoordelijkheid vaker laten bij degene bij wie die hoort.

Veelgestelde vragen over altijd voor iedereen klaarstaan

Voor anderen klaarstaan is op zichzelf een mooie eigenschap. De vragen ontstaan vooral wanneer jouw behulpzaamheid vanzelfsprekend wordt, je eigen grenzen verdwijnen of je teleurgesteld raakt in wat je terugkrijgt. Hieronder beantwoord ik vijf vragen die daarbij kunnen spelen.

Is voor een ander klaarstaan verkeerd?

Nee. Behulpzaamheid kan juist veel betekenen in relaties en samenwerking. Het wordt pas een probleem wanneer jij jezelf voortdurend overslaat, verantwoordelijkheid overneemt of hulp biedt waar de ander niet om heeft gevraagd.

Waarom verwacht ik iets terug als ik iemand help?

Omdat geven soms ongemerkt verbonden raakt met verwachtingen. Misschien verwacht je waardering, wederkerigheid of dat de ander later ook voor jou klaarstaat. Wanneer die verwachting niet uitgesproken is, kan teleurstelling ontstaan.

Hoe weet ik of mijn hulp werkelijk gewenst is?

Vraag het. Dat klinkt eenvoudig, maar veel mensen slaan juist die stap over. In plaats van in te vullen wat iemand nodig heeft, kun je vragen of en waarmee je kunt helpen. Daarmee laat je de verantwoordelijkheid ook bij de ander.

Wanneer wordt behulpzaamheid overbehulpzaamheid?

Wanneer je structureel meer doet dan nodig of gevraagd is, jezelf daarbij voorbijloopt of anderen zaken uit handen neemt die zij zelf kunnen dragen. Dan schiet jouw behulpzaamheid door.

Hoe leer ik minder snel ja zeggen?

Gun jezelf tijd voordat je antwoord geeft. Je hoeft niet onmiddellijk te beslissen. Een eenvoudige reactie als 'ik denk er even over na' geeft je ruimte om te voelen of je werkelijk wilt en kunt helpen.