home / persoonlijke ontwikkeling / conflicthantering / meningsverschil

Is een meningsverschil een conflict?

Ik omschrijf een conflict altijd als een uiteenlopende zienswijze, mening, doelstelling maar ook als uiteenlopende behoefte of belang. Dus ja, het klopt: een meningsverschil is een conflict. Maar het is nog wel boeiend om te bezien waar het meningsverschil over gaat. Niet ieder meningsverschil wordt meteen ruzie of conflict in de dagelijkse betekenis van het woord.

Waar kan een meningsverschil over gaan?

Een meningsverschil kan overal over gaan. Neem de privésituatie als voorbeeld. Jij wilt naar Zeeland op vakantie en jouw partner dacht toch aan een verre reis naar het buitenland. Jij wilde de tuin nog een keer laten herontwerpen door een tuinarchitect maar jouw partner geeft het geld liever uit aan een andere auto.
Ik noem maar wat voorbeeldjes. Je kunt van mening verschillen over grote en kleine dingen. Jij wou uitslapen dit weekend en jouw partner wou de vroege vogels in de natuur opzoeken.
Maar het kan ook ingewikkeld zijn: jij hebt een kinderwens maar jouw partner is daar helemaal niet aan toe. Zie je dat het dan heel erg ingewikkeld wordt? Of laat ik het anders zeggen: zie je dat het soms niet zonder pijn gaat?

Wat is een conflict?

Ik omschrijf een conflict altijd als een uiteenlopende zienswijze, mening, doelstelling maar ook als uiteenlopende behoefte of belang. Dus ja, het klopt: een meningsverschil is een conflict. Maar het is nog wel boeiend om te bezien waar het meningsverschil over gaat. Niet ieder meningsverschil wordt meteen ruzie of conflict in de dagelijkse betekenis van het woord.

Moet je er altijd samen uitkomen?

Ik hoor het vaak zeggen: ‘je moet er samen uitkomen’ en daar heb ik een mening over. Wat mij betreft moet je niets. Dat is het eerste wat ik kwijt wil.
Het tweede is dit. Mijn moeder zei vroeger altijd: ‘laten we er maar over ophouden, we komen er toch niet uit’. Zij bedoelde daarmee: ‘we worden het toch niet eens’. Lees ook: durf het oneens te zijn met elkaar!
Het gaat er mij om dat het wat mij betreft niet erg is om het ergens oneens over te zijn. Dus we komen er ook uit als we van standpunt blijven verschillen. ‘Ja zeg je, dat vertel je mooi en snel maar gaan we nu naar Zeeland op vakantie of naar het buitenland?’.

Wanneer wordt een meningsverschil gekibbel?

En dan gaan we kibbelen. Ik ga jou overtuigen dat je mee moet naar Zeeland en jij gaat mij overtuigen dat je mee moet naar het buitenland. Als ’t kan een beetje emotie in de pan en de reuring ontstaat. Want jij wil gelijk en ik ook. Nu maar hopen dat ik op basis van overredingskracht kan winnen van jou. Dan zit je zomaar in trammelant terwijl het begon met een verschil van mening.
Ik heb een tip. Je zou ook de vraag kunnen stellen of het onoverkomelijk is voor de ander om naar Zeeland op vakantie te gaan? En stel meteen jezelf de vraag of het voor jou écht een must is.
Zou je ook een vakantieplek kunnen bedenken wat je dit jaar allebei zou willen? Of lukt dat echt niet? Of: de ene keer kiest de één en de volgende keer de ander de vakantiebestemming uit…

Waarom zijn ethische kwesties zo ingewikkeld?

Als het over ethische kwesties gaat is een meningsverschil moeilijker. De een is voor vaccineren tegen Covid en de ander is erop tegen. En ook al onderbouw je dat van beide kanten met wetenschappelijke studies, professoren en doctoren: meestal eindigt het gesprek met ‘koude harten en hete hoofden’.

Bij ethische kwesties kan het zelfs zo zijn dat je niet meer bij elkaar komt. Je hoeft geen ruzie te hebben, er hoeft geen trammelant te zijn, maar er kan wel verwijdering of vervreemding ontstaan. Ik noem een voorbeeld dat ik van nabij ken. Een echtpaar krijgt kinderen. De ene partner vindt dat de kinderen naar een christelijke school moeten. De andere partner vindt dat eigenlijk niet nodig. Daar ontstaat een patstelling over. Niet omdat ze elkaar niet meer mogen, maar omdat er onder dat meningsverschil overtuigingen, waarden en principes liggen.

Zo kun je allerlei ethische dilemma’s hebben. Vaccineren of niet vaccineren. Wel of geen kinderwens. Wel of niet vanuit een geloofsovertuiging opvoeden. Dan is het meningsverschil nog steeds geen ruzie, maar het kan wel pijn doen. Het kan een gevoel van eenzaamheid geven voor beide partners. Maar ook een gevoel van tekortschieten naar elkaar toe.

Waarom is juist dan communicatie nodig?

Wat ik om me heen zie, is dat mensen vaak blijven praten zolang ze het grotendeels met elkaar eens zijn. We delen dezelfde normen en waarden, we staan voor hetzelfde, we herkennen ons in elkaars kijk op de wereld. Dan gaat het gesprek vaak vanzelf.

Maar juist wanneer er een groot verschil van mening ontstaat over normen, waarden of over datgene waar je ten diepste voor staat, wordt communicatie belangrijker. Dan gaat het niet alleen meer over een praktische keuze of een los standpunt. Dan raakt het aan overtuigingen, principes en soms ook aan identiteit.

En toch gebeurt dan vaak het omgekeerde. Zodra het gesprek moeilijk wordt, haken mensen af. Dan klinkt het: ‘laat maar’, ‘we komen er toch niet uit’ of ‘daar praat ik niet meer over’. Terwijl er juist dan meer communicatie nodig is. Niet om de ander alsnog te overtuigen, maar om te begrijpen wat er onder dat verschil van mening zit.

Hoe respecteer je een meningsverschil dat pijn doet?

Een meningsverschil overbruggen begint wat mij betreft met de overtuiging dat er verschil van mening mag en kan zijn. Maar het gaat ook over respect. We roepen het snel dat je de ander moet respecteren in zijn standpunt maar ik denk dat het best wel ongemakkelijk kan voelen wanneer je merkt dat je het verschil van mening niet kan overbruggen. Het kan pijn doen, je kunt er verdrietig en teleurgesteld om zijn. En elkaar respecteren heeft ook te maken met ‘de verantwoordelijkheid nemen voor die pijn en teleurstelling’.

Waarom helpt dialoog beter dan discussie?

Soms vragen thema’s om een dialoog. En niet om een discussie. Ik vertel hoe ik ernaar kijk en jij vertelt hoe jij ernaar kijkt. Zonder die oneindige overtuigingsdrang in de trant van ‘jij moet zo zijn als ik’. Dan gaat het niet over gelijk hebben of gelijk krijgen maar dan gaat het over gelijk zijn.

Veelgestelde vragen over meningsverschillen

Hieronder beantwoord ik een paar vragen die vaak spelen wanneer een verschil van mening gevoelig wordt of steeds terugkomt.

Waarom raakt een verschil van mening soms zo diep?

Een verschil van mening raakt dieper wanneer het niet alleen over een praktische keuze gaat, maar over normen, waarden, overtuigingen of behoeften. Dan gaat het niet meer alleen over wat je vindt, maar ook over wat belangrijk voor je is.

Hoe voorkom je dat een gesprek een strijd om gelijk wordt?

Dat begint met luisteren zonder meteen te willen winnen. Vertel hoe jij ernaar kijkt en vraag hoe de ander tot zijn of haar standpunt komt. Niet om direct gelijk te krijgen, maar om beter te begrijpen wat er onder het verschil van mening ligt.

Wat doe je als de ander niet meer wil praten?

Soms helpt het om het gesprek even te laten rusten en later opnieuw te beginnen. Niet om het onderwerp weg te duwen, maar om te voorkomen dat het gesprek alleen nog maar harder wordt. Benoem dan ook wat je merkt: dat het lastig is, dat je elkaar niet goed bereikt of dat je bang bent dat er afstand ontstaat.

Wat helpt wanneer een meningsverschil steeds terugkomt?

Dan is het zinvol om te onderzoeken wat er onder het meningsverschil zit. Gaat het om een praktische keuze, om een behoefte, om erkenning, om invloed of om een waarde die belangrijk voor je is? Zolang je alleen over het standpunt praat, blijf je vaak in dezelfde kring ronddraaien.