home / team organisatie / gezonde organisatie team / bad manager index

Bad Manager Index en werkvermogen

Bij het thema gezonde organisaties en teams hoort wat mij betreft ook de Bad Manager Index. De gewone BMI kennen we als Body Mass Index. Maar ik gebruik BMI hier met een knipoog als Bad Manager Index: hoeveel last hebben medewerkers eigenlijk van slecht management? Want je kunt nog zo gezond, gemotiveerd en vakbekwaam zijn, wanneer de organisatie jou niet in staat stelt om jouw werk goed te doen, gaat dat uiteindelijk ten koste van jouw werkvermogen.

Een lage Bad Manager Index is wat mij betreft dus goed nieuws. Niet omdat een manager overal verantwoordelijk voor is, maar omdat werkvermogen twee kanten heeft. Je moet als medewerker in staat zijn om jouw werk te doen én je moet door de organisatie in staat worden gesteld om dat werk goed te kunnen doen. Dat zijn twee verschillende dingen.

De gewone BMI zegt maar een deel

De gewone BMI wordt vaak gebruikt als een indicator die iets zegt over lichaamsgewicht in verhouding tot lengte. Gezondheid heeft invloed op wat iemand lichamelijk en mentaal aankan, dus de gedachte is snel gemaakt dat de BMI daarmee ook iets zou zeggen over werkvermogen. Maar zo eenvoudig ligt het natuurlijk niet. Gezondheid wordt door veel meer bepaald dan één getal en werkvermogen wordt op zijn beurt door veel meer bepaald dan gezondheid alleen.

Je kunt lichamelijk kerngezond zijn en toch vastlopen in jouw werk. Je kunt over uitstekende competenties beschikken en toch iedere dag gefrustreerd raken omdat besluiten niet worden genomen, verantwoordelijkheden onduidelijk zijn of je leidinggevende voortdurend van koers verandert. Andersom kunnen mensen met gezondheidsbeperkingen soms uitstekend functioneren wanneer werk, ondersteuning en omstandigheden goed zijn ingericht. Daarom past werkvermogen ook nadrukkelijk bij duurzame inzetbaarheid: het gaat niet alleen om wat iemand kan maar ook om de vraag of iemand dat op langere termijn kan blijven doen.

En dan de BMI van de organisatie

Dan komen we bij mijn andere BMI: de Bad Manager Index. Niet als officiële meetmethode met een keurige normtabel maar als een manier om eens anders naar werkvermogen te kijken. Want wanneer medewerkers voortdurend worden gehinderd door slecht leiderschap, heeft dat gevolgen. Een manager die geen richting geeft, afspraken telkens verandert, geen keuzes durft te maken of medewerkers voortdurend controleert, maakt werken onnodig zwaar.

Daarmee ligt werkvermogen dus niet uitsluitend bij de medewerker. De organisatie heeft zelf ook een verantwoordelijkheid. Zij moet mensen in staat stellen om het werk waartoe zij in staat zijn daadwerkelijk goed uit te voeren. Aspecten die daarbij een belangrijke rol spelen zijn:

• Leiderschap.
• Organisatiecultuur.
• Duidelijkheid over taken en verantwoordelijkheden.
• Ruimte om het vak goed uit te oefenen.
• Mobiliteit en ontwikkelmogelijkheden.
• Een werkcontext waarin mensen gezond en veilig kunnen functioneren.

Dat is ook waarom ik bij een gezonde organisatie nadrukkelijk naar leiderschap kijk. Een organisatie kan medewerkers een fietsplan, fruitmand en vitaliteitsprogramma aanbieden maar wanneer dezelfde medewerkers iedere dag energie verliezen aan hun manager, mis je een behoorlijk belangrijk deel van het verhaal.

Leiderschap kan energie geven en energie kosten

Goed leidinggeven betekent niet dat medewerkers altijd hun zin krijgen of dat een manager vooral aardig moet zijn. Een goede leidinggevende stelt kaders, maakt keuzes, geeft richting en spreekt medewerkers ook aan wanneer dat nodig is. Maar hij zorgt er tegelijkertijd voor dat mensen weten waar ze aan toe zijn en dat zij voldoende ruimte krijgen om verantwoordelijkheid te nemen.

Bij slecht management zie je vaak het omgekeerde. Medewerkers zijn veel energie kwijt aan de organisatie zelf. Ze moeten steeds opnieuw duidelijkheid vragen, beslissingen worden teruggedraaid, verantwoordelijkheden worden wel gegeven maar bevoegdheden niet en overleg gaat over problemen die weken geleden al opgelost hadden kunnen zijn. Het werk zelf is dan soms niet eens de grootste belasting. Alles eromheen maakt het zwaar.

Daar raakt de Bad Manager Index ook aan gezond werk. Gezond werken gaat niet alleen over een goede bureaustoel of voldoende beweging. De manier waarop het werk georganiseerd en aangestuurd wordt, doet er eveneens toe.

Een lage Bad Manager Index is goed voor het werkvermogen

Mijn stelling blijft daarom eenvoudig: een lage Bad Manager Index is goed voor het werkvermogen. Hoe minder medewerkers gehinderd worden door slecht management, hoe meer ruimte zij hebben om hun vak uit te oefenen, hun verantwoordelijkheid te nemen en hun capaciteiten daadwerkelijk te benutten.

Daarmee schuif ik de verantwoordelijkheid overigens niet volledig naar de manager. Medewerkers hebben zelf ook een aandeel. Je blijft verantwoordelijk voor jouw vakbekwaamheid, gezondheid voor zover je daar invloed op hebt, houding en gedrag. Maar organisaties moeten ophouden met duurzame inzetbaarheid uitsluitend als medewerkersvraagstuk te behandelen. Soms kun je eindeloos sleutelen aan de inzetbaarheid van medewerkers terwijl je eigenlijk naar de inrichting van het werk en het functioneren van de leiding zou moeten kijken.

Misschien is dat wel de belangrijkste vraag bij de Bad Manager Index: hoeveel energie moeten mensen in jouw organisatie gebruiken om ondanks de organisatie hun werk goed te doen? Wanneer het antwoord luidt ‘behoorlijk veel’, dan hoef je niet onmiddellijk weer een vitaliteitsprogramma voor medewerkers te bedenken. Dan mag je ook eens naar het management kijken.

Werkvermogen is een gezamenlijke verantwoordelijkheid

Voor mij zit daar de kern. Werkvermogen ontstaat in de wisselwerking tussen mens en organisatie. De medewerker brengt gezondheid, vakmanschap, motivatie en verantwoordelijkheid mee. De organisatie brengt leiderschap, cultuur, werkvoorwaarden, duidelijkheid en ruimte om te functioneren. Aan beide kanten kan het goed gaan en aan beide kanten kan het misgaan.

Daarom vind ik het te gemakkelijk wanneer problemen met inzetbaarheid vrijwel automatisch bij de medewerker worden neergelegd. Soms moet iemand inderdaad werken aan gezondheid, vaardigheden of houding. Maar soms is een medewerker prima in staat om zijn werk te doen en wordt hij eenvoudigweg onvoldoende in staat gesteld. Dat onderscheid moeten we blijven maken.

Veelgestelde vragen over de Bad Manager Index

De Bad Manager Index is hier vooral een manier om aandacht te vragen voor de invloed die leiding en organisatie hebben op het werkvermogen van medewerkers. Niet alles wat met inzetbaarheid te maken heeft, ligt namelijk bij de medewerker zelf.

Wat bedoel je met de Bad Manager Index?

Met de Bad Manager Index gebruik ik de afkorting BMI met een knipoog. Het gaat om de vraag hoeveel medewerkers in hun werk worden gehinderd door slecht management. Hoe lager die invloed, hoe beter dat in principe is voor de ruimte die medewerkers krijgen om hun werk goed te doen.

Wat is werkvermogen?

Werkvermogen gaat over de mate waarin iemand in staat is om zijn werk te verrichten. Daarbij spelen persoonlijke factoren zoals gezondheid, vaardigheden en motivatie een rol maar ook de eisen en omstandigheden van het werk.

Heeft een leidinggevende invloed op werkvermogen?

Ja. Een leidinggevende kan medewerkers helpen door richting, duidelijkheid, ruimte en ondersteuning te bieden. Slecht leiderschap kan juist veel energie kosten en het moeilijker maken om beschikbare kwaliteiten goed te benutten.

Is werkvermogen alleen de verantwoordelijkheid van de medewerker?

Nee. De medewerker heeft een eigen verantwoordelijkheid maar ook de organisatie heeft een rol. Mensen moeten niet alleen in staat zijn om te werken maar door de organisatie ook voldoende in staat worden gesteld om hun werk uit te voeren.

Wat kan een organisatie doen om werkvermogen te versterken?

Kijk niet alleen naar gezondheid en vitaliteit van medewerkers maar ook naar leiderschap, cultuur, werkorganisatie, verantwoordelijkheden en ontwikkelmogelijkheden. Juist die combinatie bepaalt of mensen hun mogelijkheden in het werk werkelijk kunnen benutten.