home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / enthousiast / overweldigend

Overdreven, overenthousiast, overweldigend of te uitbundig

Overenthousiast of overdreven is een valkuil. Krijg je dat verwijt weleens? Dat je te uitbundig reageert op bepaalde zaken? En vind je dat lastig? Overenthousiasme kan ontstaan wanneer jouw kernkwaliteit enthousiast zijn te ver doorschiet. Enthousiasme geeft energie en kan anderen meenemen, maar wanneer jouw energie te groot wordt voor de situatie kan diezelfde kracht overweldigend overkomen. In dit artikel leg ik uit hoe dat komt.

Wanneer slaat enthousiasme door?

Enthousiasme is niet het probleem. Het wordt een valkuil wanneer de intensiteit van jouw reactie niet meer past bij de situatie of wanneer anderen nauwelijks nog ruimte ervaren naast jouw energie. Je bent zo enthousiast over een idee dat je sneller praat, meer gebaren maakt, meteen allerlei mogelijkheden ziet en misschien al drie stappen verder bent terwijl de ander nog bezig is met de eerste gedachte.

De vraag is dus niet of je minder enthousiast moet worden, maar of je jouw enthousiasme kunt doseren. Kun je aanvoelen hoeveel energie de situatie vraagt? Merk je wanneer iemand nog tijd nodig heeft om na te denken? En kun je even vertragen zonder het gevoel te krijgen dat je jouw spontaniteit of enthousiasme moet onderdrukken? Daar ligt vaak het verschil tussen enthousiasme dat aanstekelijk werkt en enthousiasme dat iemand overweldigt.

Overweldigend overkomen

Wordt van jou gezegd dat je soms overweldigend overkomt? Dat is weer zo'n duiding die vergelijkbaar is met overmatig enthousiasme. Wil je weten wat dat betekent en wat dat is? Merk je dat het jou pijn doet als men dit van jou zegt? Wanneer je overweldigend overkomt, breng je een hoge mate van energie, gevoel of emotie over die anderen kunnen ervaren als indrukwekkend, wervelend, imponerend, verpletterend, imposant, overmeesterend of meeslepend.

Ook als je verdrietig of boos bent, kun je in de ogen van anderen buiten normale proporties reageren. Het woord overweldigend zegt daarmee niet alleen iets over vrolijk of enthousiast gedrag. Het gaat vooral over de hoeveelheid energie of emotie die de ander op dat moment ervaart.

Kwaliteit

Overenthousiast zijn is de valkuil van in ieder geval een aantal kwaliteiten. Denk aan spontaniteit, enthousiasme en levendigheid. Herken je ze? Zie je dat er dus een kracht en een kwaliteit onder kan liggen? Spontaan zijn kan ervoor zorgen dat je open en direct reageert op wat jou raakt of blij maakt. Enthousiasme brengt energie en levendigheid mee. Het probleem ontstaat pas wanneer de dosering verdwijnt.

Wat doet overenthousiasme met anderen?

Wat voor jou voelt als betrokkenheid en energie, kan voor een ander heel anders binnenkomen. Misschien wil jij iemand meenemen in een idee, maar heeft die persoon eerst tijd nodig om het te laten bezinken. Misschien praat jij steeds enthousiaster omdat je voelt hoeveel mogelijkheden er zijn, terwijl de ander juist stiller wordt omdat er nauwelijks ruimte meer overblijft om zelf iets in te brengen. Dan kan jouw enthousiasme onbedoeld het tegenovergestelde bereiken van wat je wilt.

Dat betekent niet dat je verantwoordelijk bent voor iedere reactie van een ander. Het betekent wel dat enthousiasme in contact met mensen ook vraagt om afstemming. Kun je naast jouw eigen vuur blijven waarnemen wat er bij de ander gebeurt? Wanneer iemand afhaakt, terugdeinst of stiller wordt, kan dat een signaal zijn om niet nóg meer energie toe te voegen, maar juist even ruimte te maken.

Keiharde oordelen van de omgeving

Mensen zijn soms knetterhard in het labelen van bepaald gedrag. Woorden als 'overdreven zijn' of 'nep' zijn nogal een aanval op jouw persoonlijkheid. Ze hebben vaak niet in de gaten hoe hard dit bij jou kan binnenkomen. Hoe dat komt? Je bent zo enthousiast dat het lijkt alsof je geen pijn hebt. Maar je weet wel beter.

Daarom is het belangrijk om verschil te maken tussen feedback op jouw gedrag en een oordeel over wie jij bent. 'Je energie was mij op dat moment te veel' is iets anders dan 'jij bent overdreven'. Met de eerste boodschap kun je onderzoeken wat er in de interactie gebeurde. De tweede boodschap kan gemakkelijk voelen alsof jouw hele persoonlijkheid wordt afgewezen.

De pijn van de enthousiasteling

Vaak hebben mensen niet door hoe groot de pijn kan zijn bij iemand die erg enthousiast is. Achter dat uitbundige gedrag zit soms een wereld van verdriet. Iemand schreef ons: 'altijd werd ik afgewezen en terechtgewezen omdat ik te druk was, te hard praatte, te uitbundig reageerde en altijd kreeg ik mee dat ik bedaren moest'.

In sommige gevallen leidt dit ertoe dat enthousiaste mensen zich gaan inhouden. Ze komen dan in hun eigen irritatiezone terecht en worden zogenaamd gereserveerd of ingetogen. Maar je begrijpt wel dat dit zelfbescherming kan zijn. De bedoeling is niet dat je jouw natuurlijke enthousiasme afleert omdat anderen ooit moeite hadden met jouw energie.

Jouw leerdoel

Als eerste zeg ik: blijf vooral jezelf! Wees enthousiast. Blijf spontaan. Dat zijn prachtige kwaliteiten immers? En probeer contact met de aarde te houden. Dan blijf je in de juiste balans. Het leerdoel is dus niet jezelf kleiner maken, maar leren voelen hoeveel ruimte jouw enthousiasme op een bepaald moment kan innemen zonder dat jij of de ander erin verdwijnt.

Hoe doseer je enthousiasme zonder jezelf in te houden?

Doseren is iets anders dan onderdrukken. Wanneer je jezelf inhoudt omdat je bang bent dat mensen jou te druk of te aanwezig vinden, raak je gemakkelijk verwijderd van een kwaliteit die juist bij je hoort. Doseren betekent dat je jouw enthousiasme houdt en tegelijkertijd leert afstemmen op de situatie. Je kunt enthousiast reageren en daarna even stilvallen. Je kunt jouw idee delen zonder onmiddellijk de ander te overtuigen. En je kunt energie brengen zonder dat jij alle ruimte in het gesprek nodig hebt.

Een eenvoudige vraag kan daarbij helpen: ben ik de ander nu aan het meenemen of aan het overspoelen? Wanneer je nog contact hebt met de reactie van de ander, kun je gemakkelijk schakelen. Dan hoef je jouw vuur niet te doven, maar leer je wel wanneer je er wat minder hout op moet gooien.

Ontwikkeldoelen bij overenthousiasme

Wanneer jouw enthousiasme regelmatig doorschiet, kunnen deze drie ontwikkeldoelen helpen om jouw kracht beter te doseren zonder jezelf weg te drukken:

• Je enthousiasme leren afstemmen op de situatie en op de mensen met wie je contact hebt.
• Ruimte leren laten voor de reactie, het tempo en de inbreng van anderen.
• Jouw energie leren doseren zonder spontaniteit en enthousiasme te onderdrukken.

Veelgestelde vragen over overenthousiast zijn

Overenthousiast zijn roept vaak vragen op omdat enthousiasme op zichzelf juist een positieve kwaliteit is. Het gaat dan ook niet om de vraag of je enthousiast mag zijn, maar om de mate waarin jouw energie nog aansluit bij de situatie en bij de mensen om je heen. Hieronder beantwoord ik vijf vragen die daarbij vaak spelen.

Is overenthousiast zijn hetzelfde als enthousiast zijn?

Nee. Enthousiasme kan energie geven, aanstekelijk werken en mensen meenemen. Overenthousiasme ontstaat wanneer die energie zo sterk wordt dat de verhouding met de situatie verloren raakt of anderen zich erdoor overweldigd voelen.

Waarom zeggen mensen dat ik overdreven reageer?

Misschien omdat jouw reactie veel sterker zichtbaar of hoorbaar is dan zij gewend zijn. Dat betekent niet automatisch dat jouw gevoel niet echt is. Het kan wel aanleiding zijn om te onderzoeken hoeveel energie je op zo'n moment naar buiten brengt en hoe dat bij de ander binnenkomt.

Moet ik mij minder enthousiast gedragen om anderen niet af te schrikken?

Niet per se. Je hoeft jouw enthousiasme niet weg te drukken. Het helpt meer wanneer je leert doseren en afstemmen. Je kunt veel energie hebben en tegelijkertijd ruimte laten voor iemand die rustiger reageert of meer tijd nodig heeft.

Kan overenthousiasme onstuimig overkomen?

Ja. Wanneer jouw enthousiasme gepaard gaat met veel snelheid, spontaniteit en weinig remming, kan jouw gedrag onstuimig overkomen. Dan wordt vooral zichtbaar dat je snel reageert en moeilijk te stoppen bent wanneer je eenmaal in vuur en vlam staat.

Hoe weet ik of mijn enthousiasme te veel wordt?

Kijk niet alleen naar jouw eigen gevoel, maar ook naar het contact. Kan de ander nog iets inbrengen? Luister je nog? Kun je vertragen wanneer dat nodig is? Wanneer jouw enthousiasme vooral doorgaat terwijl het contact met de ander minder wordt, is dat een belangrijk signaal dat je mag doseren.