home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / doener

Doener als kernkwaliteit: ben jij een doener?

Ben jij een doener? Dan ben je waarschijnlijk iemand die van aanpakken houdt. Je wacht niet graag eindeloos af, maar komt liever in beweging. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten is de doener iemand die veel leert door ervaring. Je probeert iets uit, kijkt wat er gebeurt en gaat van daaruit verder. In dit artikel leg ik de kracht van de doener uit, maar ook waar deze kwaliteit kan doorschieten.

Maar is een doener dan geen denker? Zo simpel ligt het volgens mij niet. Ik zie de doener juist als een praktische denker. Je bent misschien minder beschouwend en analyserend voordat je begint, maar je denkt terwijl je bezig bent. Je leert door ondervinding: gewoon beginnen, kijken wat je tegenkomt en jouw aanpak daarop aanpassen.

Een doener denkt met zijn handen

Dat vind ik eigenlijk een mooie manier om deze kwaliteit te omschrijven. Als doener hoef je niet eerst alles theoretisch te begrijpen voordat je aan de slag gaat. Je ontdekt veel juist tijdens het doen. Je probeert iets, merkt wat wel of niet werkt, past jouw aanpak aan en probeert opnieuw. Het handelen levert jou informatie op waarmee je verder kunt.

Dat betekent dus niet dat je niet nadenkt. Jouw denken en doen lopen alleen veel meer door elkaar. Waar een ander eerst een uitgebreid plan maakt en daarna begint, begin jij misschien met een eerste stap en ontstaat het plan gaandeweg. Dat kan bijzonder effectief zijn wanneer een situatie vraagt om experimenteren, praktisch oplossen en snel leren van wat er gebeurt.

De doener leert door ervaring

Doen kan ook een manier van leren zijn. Misschien begrijp je iets pas echt wanneer je ermee hebt gewerkt, het hebt geprobeerd of zelf hebt ervaren waar het misgaat. Een uitgebreide handleiding lezen zegt jou soms minder dan het apparaat gewoon eens aanzetten. Je wilt voelen hoe iets werkt en leren van de reactie die jouw handelen oproept.

Dat kan ook betekenen dat fouten voor jou onderdeel zijn van het leerproces. Niet omdat fouten je niets kunnen schelen, maar omdat je weet dat je soms pas ontdekt wat werkt nadat je hebt ervaren wat niet werkt. Dat maakt je vaak praktisch, oplossingsgericht en bereid om in beweging te komen.

Beginnen is een kracht, maar niet ieder probleem vraagt meteen om een oplossing

Precies daar ligt ook het risico. Je kunt zo gemakkelijk in de actiestand komen dat je al bezig bent met oplossen voordat helder is wat het probleem eigenlijk is. Je praktische en praktische manier van denken helpt je meestal om snel iets werkbaars te bedenken. Maar soms moet je eerst stoppen, kijken en onderzoeken.

Anders kun je heel voortvarend het verkeerde probleem oplossen. Misschien bestrijd je een symptoom terwijl de oorzaak ergens anders ligt. Of je grijpt meteen naar een oplossing die logisch lijkt, terwijl een korte analyse had laten zien dat er iets anders nodig is. Eerst even nadenken betekent dus niet dat je jouw daadkracht moet verliezen. Soms voorkomt vijf minuten nadenken een uur verkeerd werk.

Wanneer wordt de doener te praktisch?

De valkuil van de doener is dat je te praktisch of te oplossingsgericht wordt. Zodra iemand een probleem benoemt, begint jouw hoofd misschien al oplossingen te produceren. Je wilt helpen, repareren, organiseren of iets regelen. Maar niet ieder vraagstuk vraagt onmiddellijk om een oplossing. Soms moet iemand eerst zijn verhaal kwijt. Soms ontbreekt nog informatie. En soms is het verstandig om eerst te begrijpen wat er werkelijk speelt.

Je kunt ook impulsief worden. Je begint, probeert en handelt terwijl je achteraf ontdekt dat je iets belangrijks over het hoofd hebt gezien. Jouw kracht ligt in beweging brengen. De kunst is om te herkennen wanneer beweging nodig is en wanneer je eerst een stap terug moet doen.

Eerst nadenken en dan doen

Jouw leerdoel als doener is daarom niet: minder doen. Het gaat om een betere verbinding tussen denken en handelen. Eerst even nadenken, vervolgens doen en daarna opnieuw kijken wat jouw handelen heeft opgeleverd. Zo hoef je niet eindeloos te analyseren, maar voorkom je wel dat je voortdurend moet herstellen wat je te snel hebt aangepakt.

Een korte pas op de plaats kan al voldoende zijn. Wat is hier werkelijk aan de hand? Wat weet ik nog niet? Welk resultaat wil ik bereiken? En is wat ik nu wil gaan doen daadwerkelijk de beste eerste stap? Daarna kun je weer vooruit.

Is doen voor jou een uitdaging?

Denk je lang na voordat je ergens aan begint? Wil je eerst alle mogelijkheden, gevolgen en risico’s kennen? Stel je een beslissing uit omdat je nog niet voldoende informatie hebt of blijf je zoeken naar nog een argument? Misschien ben je van nature een denker die graag analyseert en overweegt. Dat is een kwaliteit. Maar wanneer denken ervoor zorgt dat je nauwelijks nog in actie komt, kan doen juist jouw uitdaging zijn.

Begin dan eens voordat alles volledig is uitgewerkt. Probeer iets kleins. Kijk wat er gebeurt en gebruik die ervaring als nieuwe informatie. Je hoeft niet altijd vooraf precies te weten hoe de hele route loopt. Soms wordt de volgende stap pas zichtbaar nadat je de eerste hebt gezet.

Waar kun je je aan ergeren als je een doener bent?

Wanneer je een doener bent, kun je je flink ergeren aan ellenlange praatsessies waarin niemand tot actie of een besluit komt. Er wordt nog een analyse gemaakt, vervolgens nog een overleg gepland en daarna moet iemand eerst weer iets uitzoeken. Jij denkt ondertussen waarschijnlijk: zullen we nu gewoon eens beginnen?

Tegelijk zit daar ook jouw spiegel. Niet ieder overleg is tijdverspilling en niet iedere analyse is uitstel. Soms voorkomt een goed gesprek dat jij straks drie keer opnieuw moet beginnen. De kunst is om onderscheid te maken tussen zinvol nadenken en eindeloos praten zonder dat iemand nog een stap zet.

Welke ontwikkeldoelen passen bij een doener?

Je hoeft jouw vermogen om aan te pakken niet kwijt te raken. De ontwikkeling zit vooral in iets vaker bewust schakelen tussen denken en doen.

• Eerst vaststellen wat het werkelijke vraagstuk is voordat je naar een oplossing springt.
• Voldoende informatie verzamelen om te voorkomen dat je te impulsief begint.
• Jouw praktische aanpak behouden en tegelijkertijd ruimte maken voor analyse en reflectie.

Vragen over de doener

Over doen als kwaliteit bestaan nog verschillende vragen. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is een doener iemand die niet nadenkt?

Nee. Dat is juist een misverstand. Een doener kan heel goed nadenken, maar het denken vindt vaak plaats tijdens het handelen. Je probeert iets uit, krijgt informatie terug uit de praktijk en gebruikt die om jouw volgende stap te bepalen.

Is een doener altijd impulsief?

Nee. Een doener komt gemakkelijk in actie, maar dat hoeft niet ondoordacht te zijn. Impulsiviteit ontstaat pas wanneer je handelt zonder voldoende stil te staan bij relevante informatie, gevolgen of risico’s.

Kun je tegelijkertijd een denker en een doener zijn?

Jazeker. Sterker nog: denken en doen kunnen elkaar uitstekend aanvullen. Je kunt een vraagstuk goed analyseren en vervolgens voortvarend handelen. Of je begint praktisch, denkt na over wat je onderweg ontdekt en stelt jouw aanpak bij.

Waarom leert een doener graag door ervaring?

Omdat de praktijk directe informatie geeft. Door iets zelf uit te proberen ervaar je wat werkt, waar het knelt en welke aanpassing nodig is. Voor een doener kan die concrete ervaring meer zeggen dan alleen een theoretische uitleg.

Wanneer moet een doener juist even stoppen?

Wanneer nog onduidelijk is wat het werkelijke probleem is, belangrijke informatie ontbreekt of de gevolgen van een verkeerde actie groot kunnen zijn. Dan kan kort nadenken, analyseren of overleggen veel onnodig herstelwerk voorkomen.