home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / diplomatiek

Diplomatiek als kernkwaliteit

Ben je diplomatiek? Of zeggen anderen dat jij diplomatiek bent? Misschien vraag je je af of dat eigenlijk wel positief bedoeld is. Vooropgesteld: diplomatiek zijn is een kwaliteit. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten betekent het dat je gevoel hebt voor belangen, verhoudingen en het moment waarop je iets zegt. Je kunt gevoelige onderwerpen bespreekbaar maken zonder de zaak onnodig op de spits te drijven. Toch heeft het woord diplomatiek soms een negatieve klank. Daar kom ik verderop op terug.

Diplomatiek communiceren vraagt tact

Wanneer diplomatiek een eigenschap is die bij jou past, kun je waarschijnlijk ook tactvol communiceren. Je zegt niet zomaar alles wat in je opkomt, maar denkt na over de manier waarop jouw boodschap bij de ander binnenkomt. Dat betekent niet dat je de waarheid moet verzachten totdat er niets meer van overblijft. Het betekent vooral dat je rekening houdt met de persoon tegenover je, de situatie en het moment.

Waarom krijgt diplomatiek soms een negatief label?

Diplomatie wordt soms gezien als gewiekst, omzichtig of niet ronduit. Een diplomatiek antwoord wordt dan uitgelegd als een antwoord waarin iemand om de hete brij heen draait of bewust ontwijkt wat er werkelijk wordt gevraagd. Dat negatieve beeld komt niet helemaal uit de lucht vallen, want precies daar ligt ook de valkuil van deze kwaliteit. Zodra diplomatie belangrijker wordt dan oprechtheid en duidelijkheid, weet de ander uiteindelijk niet meer waar hij met jou aan toe is.

Diplomatiek zijn is niet hetzelfde als om de hete brij heen draaien

Dat onderscheid vind ik belangrijk. Diplomatiek zijn betekent niet dat je jouw boodschap verstopt. Je kunt een moeilijke boodschap heel duidelijk brengen en toch diplomatiek blijven. De kracht zit erin dat je zegt wat je bedoelt zonder onnodig te kwetsen of de zaak scherper te maken dan nodig is. Zodra je alleen nog maar voorzichtig formuleert, geen standpunt meer inneemt of zo veel woorden gebruikt dat niemand begrijpt wat je eigenlijk zegt, is jouw diplomatie doorgeschoten naar ontwijken.

Een diplomatiek mens weet ook wanneer hij iets zegt

Diplomatie zit niet alleen in de woorden die je kiest. Timing speelt minstens zo’n grote rol. Misschien voel je aan dat iemand op dit moment helemaal niet openstaat voor jouw boodschap. Of je merkt dat de spanning in een overleg zo hoog is opgelopen dat nog een scherpe opmerking alleen maar olie op het vuur zou zijn. Dan kun je besluiten om even te wachten of jouw boodschap anders te brengen. Dezelfde woorden kunnen op het ene moment weerstand oproepen en op een ander moment wel worden gehoord. Juist dat gevoel voor verhoudingen, sfeer en timing maakt diplomatiek optreden waardevol.

Wanneer wordt diplomatiek zijn een valkuil?

Wanneer diplomatie doorslaat, kan jouw gedrag onecht of onoprecht overkomen. Je wilt misschien de kool en de geit sparen, waardoor niemand precies weet wat jouw eigen standpunt is. Je komt niet tot de kern, wordt ontwijkend of kiest zulke indirecte woorden dat de ander jouw bedoeling zelf moet zien te raden. Ook kun je te koel, afstandelijk of gereserveerd worden omdat je vooral bezig bent met het beheersen van de situatie.

• Je wilt de kool en de geit sparen.
• Je zegt niet duidelijk wat je werkelijk vindt.
• Je komt onvoldoende tot de kern.
• Je wordt ontwijkend of vermijdend.
• Je gebruikt wollige of indirecte taal.
• Je wordt te gereserveerd of afstandelijk.
• Je probeert zo voorzichtig te zijn dat jouw boodschap haar duidelijkheid verliest.

Duidelijkheid is het leerdoel bij te veel diplomatie

Wil je voorkomen dat diplomatie in jouw valkuil terechtkomt? Blijf dan vooral zeggen wat je bedoelt. Directheid kan voor jou een belangrijke uitdaging zijn. Zeg het met wijsheid, voorzichtigheid en tact, maar zorg wel dat jouw bedoeling helder wordt. De ander hoeft na afloop niet te raden wat jouw standpunt was. Bondigheid en kernachtig communiceren kunnen je helpen om minder omwegen te maken zonder jouw gevoel voor de ander kwijt te raken.

Is diplomatiek zijn voor jou een uitdaging?

Zeg je meestal meteen wat je denkt? Kom je gemakkelijk stellig over of ga je recht op jouw doel af zonder lang stil te staan bij de manier waarop jouw boodschap bij de ander binnenkomt? Misschien ben je van nature directief en sterk sturend. Dat kan een kwaliteit zijn. Maar wanneer mensen door jouw manier van communiceren snel in de weerstand schieten, zich aangevallen voelen of afhaken, kan diplomatiek zijn voor jou juist een leerdoel zijn. Niet om om de hete brij heen te draaien, maar om dezelfde duidelijke boodschap met meer tact, timing en gevoel voor de ander over te brengen.

Waar kun je je aan ergeren als je diplomatiek bent?

Wanneer diplomatiek zijn sterk bij jou past, kun je je ergeren aan mensen die erg direct of stellig communiceren, weinig rekening houden met verhoudingen of een gesprek snel op de spits drijven. Je denkt misschien: dat had ook anders gezegd kunnen worden. Tegelijk zit daar jouw spiegel. Niet iedere directe boodschap is bot en soms is precies die duidelijkheid nodig waar jij misschien nog wat omheen loopt.

Welke ontwikkeldoelen passen bij diplomatiek zijn?

De ontwikkeling zit niet in minder tactvol worden. Het gaat erom dat jouw diplomatie helder en oprecht blijft en dat jouw boodschap niet verloren gaat in voorzichtigheid.

• Duidelijk blijven zeggen wat je bedoelt, ook wanneer het onderwerp gevoelig is.
• Bondiger en kernachtiger communiceren wanneer je merkt dat jouw boodschap te indirect wordt.
• Tact en timing blijven gebruiken zonder jouw eigen standpunt onzichtbaar te maken.

Vragen over diplomatiek zijn

Over diplomatiek communiceren bestaan nogal wat misverstanden. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is diplomatiek zijn hetzelfde als aardig doen?

Nee. Diplomatiek zijn betekent niet dat je iedereen tevreden moet houden. Je kunt iemand een boodschap geven die hij helemaal niet prettig vindt en toch diplomatiek communiceren. Het verschil zit vooral in de manier waarop je die boodschap brengt.

Kun je diplomatiek zijn en toch heel duidelijk zijn?

Jazeker. Sterker nog: goede diplomatie vraagt duidelijkheid. Je houdt rekening met de ander, maar voorkomt dat jouw eigen standpunt daardoor onzichtbaar wordt. Tact en helderheid kunnen prima samengaan.

Waarom is timing belangrijk bij diplomatie?

Omdat een boodschap niet alleen wordt bepaald door wat je zegt, maar ook door het moment waarop je het zegt. Wanneer emoties hoog oplopen, kan wachten soms verstandiger zijn. Op een ander moment kan precies dezelfde boodschap veel beter worden ontvangen.

Is zwijgen soms diplomatiek?

Dat kan. Niet iedere gedachte hoeft onmiddellijk uitgesproken te worden. Soms is het verstandiger om eerst te luisteren of het juiste moment af te wachten. Maar wanneer zwijgen een manier wordt om moeilijke onderwerpen structureel te vermijden, is het geen diplomatie meer maar ontwijken.

Wanneer wordt diplomatiek communiceren onoprecht?

Wanneer jouw woorden niet meer overeenkomen met wat je werkelijk denkt of bedoelt, ontstaat een probleem. Diplomatie mag de vorm van jouw boodschap beïnvloeden, maar niet de eerlijkheid ervan. De ander moet uiteindelijk kunnen begrijpen waar jij werkelijk voor staat.