home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / verantwoording afleggen

Verantwoording afleggen: waarom leg je alles steeds uit?

Wil je altijd alles verantwoorden? Leg je steeds uit waarom je iets doet of nalaat? Voel je de behoefte om jouw keuzes en de manier waarop je jouw leven invult te verdedigen? Misschien is verantwoording afleggen voor jou een vorm van jezelf excuseren. Of zoek je door jouw uitgebreide uitleg goedkeuring bij de ander.

In dit artikel lees je wat gezonde verantwoording is, wanneer verantwoording ongezond wordt en waarom je niet iedere persoonlijke keuze hoeft uit te leggen. Wil je eerst meer lezen over het serieus nemen van jouw gevoelens, behoeften, mening en belangen? Lees dan verder bij meer voor jezelf opkomen.

De gezonde kant van verantwoording afleggen

De gezonde kant van verantwoording afleggen is er zeker. Wie verantwoordelijkheid neemt, is ook aanspreekbaar op de keuzes en handelingen waarvoor diegene verantwoordelijk is. Wie verantwoordelijkheid durft te dragen, vindt het niet vreemd om daarop aangesproken te worden.

Je bent onder andere verantwoordelijk voor:

• De keuzes die je maakt.
• De behoeften die je hebt.
• Jouw gevoelens.
• Jouw leven.
• Jouw zienswijze.
• Jouw motivatie.

Je kunt ook functioneel verantwoordelijk zijn. Denk bijvoorbeeld aan de rol van penningmeester bij een vereniging. In dat geval is verantwoording afleggen normaal. Je mag worden aangesproken of bevraagd op de taken die bij jouw rol horen.

Wat is er verkeerd aan jezelf steeds verantwoorden?

Wanneer wordt verantwoording afleggen een probleem?

• Wanneer het een vorm van verontschuldiging of excuusgedrag wordt.
• Wanneer je denkt dat jij jouw keuzes, overtuigingen of geloofsovertuiging moet rechtvaardigen.
• Wanneer je bang bent dat de ander jou afwijst, afkeurt of niet instemt met jouw keuze.
• Wanneer je jouw keuze probeert goed te praten om alsnog instemming of goedkeuring te krijgen.

Het probleem zit dus niet in het geven van informatie. Het probleem ontstaat wanneer je het gevoel hebt dat jouw keuze pas geldig is wanneer de ander die begrijpt, goedkeurt of accepteert.

Herken je dit gedrag?

Weet je dat dit gedrag te maken kan hebben met assertiviteit of een gebrek aan autonomie? Je voelt je mogelijk verantwoordelijk voor de behoeften van de ander. Ook wil je je niet schuldig voelen over de gevoelens die jouw keuze bij de ander oproept. Daarom ga je uitleggen, verzachten en jezelf verontschuldigen. Maar je bent niet verantwoordelijk voor de gevoelens van de ander. Wanneer iemand teleurgesteld is over een keuze die jij maakt, betekent dat niet automatisch dat jij iets verkeerd hebt gedaan.

De ander is verantwoordelijk voor de manier waarop hij of zij met die teleurstelling omgaat. Jij bent verantwoordelijk voor jouw keuze en voor de manier waarop je die communiceert.

Wanneer ga je jezelf te veel verantwoorden?

Mensen gaan zich vaak uitgebreid verantwoorden wanneer:

• Ze zich onzeker voelen.
• Ze bang zijn dat de ander hen niet begrijpt.
• Ze bang zijn dat de ander hen niet meer accepteert.
• Ze bang zijn voor afwijzing vanwege de keuzes die ze maken.
• Ze zich schuldig voelen over hun keuze.
• Ze bang zijn de ander pijn te doen of teleur te stellen.
• Ze goedkeuring of toestemming zoeken.

Je geeft dan niet alleen uitleg. Je probeert ook de reactie van de ander te beïnvloeden. Je hoopt dat de ander jou begrijpt, niet boos wordt en jouw keuze alsnog goedkeurt.

Hoe stop je met jezelf steeds verantwoorden?

Je hoeft niet ieder besluit uitgebreid uit te leggen. Vaak kun je volstaan met een korte en duidelijke boodschap:

• ‘Dat komt mij niet goed uit.’
• ‘Ik kies ervoor om het anders te doen.’
• ‘Ik wil daar nu geen afspraak over maken.’
• ‘Dit past beter bij wat ik nodig heb.’
• ‘Ik heb mijn besluit genomen.’

Geef uitleg wanneer die functioneel of noodzakelijk is. Stop wanneer je merkt dat je vooral probeert om toestemming, begrip of goedkeuring te krijgen. Je mag je vrij voelen:

• Om keuzes te maken die bij jouw behoeften passen.
• Om een afwijkende mening te hebben.
• Om in jouw eigen behoeften te voorzien.
• Om jouw eigen tijd in te delen.
• Om jouw leven in te vullen zoals jij denkt dat het goed is.
• Om te geloven wat je zelf wilt.

Dat betekent niet dat je nooit rekening hoeft te houden met anderen. Het betekent wel dat je niet voor iedere persoonlijke keuze toestemming hoeft te vragen of een uitgebreide verdediging hoeft te geven.

Veelgestelde vragen – FAQ

Hier tref je enkele veelgestelde vragen.

Wat betekent verantwoording afleggen?

Verantwoording afleggen betekent dat je uitleg geeft over keuzes, handelingen of taken waarvoor je verantwoordelijk bent. In een functionele rol is dat vaak normaal en noodzakelijk.

Wanneer is verantwoording afleggen gezond?

Het is gezond wanneer je aanspreekbaar bent op jouw verantwoordelijkheid en duidelijk kunt uitleggen wat je hebt gedaan of besloten, zonder jezelf te hoeven rechtvaardigen.

Waarom leg ik mijn keuzes steeds uit?

Dat kan komen doordat je onzeker bent, bang bent voor afwijzing of graag wilt dat de ander jouw keuze begrijpt en goedkeurt.

Is uitleg geven hetzelfde als jezelf verantwoorden?

Nee. Uitleg geven kan functioneel en duidelijk zijn. Jezelf steeds verantwoorden ontstaat vaak wanneer je het gevoel hebt dat jouw keuze zonder goedkeuring van de ander niet geldig is.

Hoe stop ik met mij steeds te verontschuldigen?

Houd jouw boodschap kort en duidelijk. Leg alleen uit wat nodig is en vermijd uitgebreide verdedigingen waarmee je alsnog toestemming of goedkeuring probeert te krijgen.

Ben ik verantwoordelijk voor de teleurstelling van een ander?

Nee. Je bent verantwoordelijk voor jouw keuze en voor de manier waarop je die communiceert. De ander is verantwoordelijk voor de manier waarop hij of zij met teleurstelling omgaat.