home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / alles aantrekken

Waarom trek je alles persoonlijk aan?

Alles persoonlijk aantrekken betekent dat je opmerkingen, stemmingen en reacties van anderen snel op jezelf betrekt. Iemand reageert kortaf en jij vraagt je af wat je verkeerd hebt gedaan. Een collega kijkt bezorgd en jij denkt dat hij boos op je is. Iemand trekt zich terug en jij voelt de neiging om het probleem op te lossen. Dat maakt het leven zwaar. Je bent voortdurend bezig met wat anderen voelen, denken en bedoelen. Ondertussen raak je gemakkelijk het contact kwijt met wat jij zelf voelt en nodig hebt.

Op deze pagina lees je waarom je reacties van anderen zo snel naar jezelf toe trekt en hoe je beter leert onderscheiden wat van jou is en wat bij de ander hoort. Wil je breder lezen hoe je kritiek ontvangt, beoordeelt en beantwoordt? Lees dan verder over omgaan met kritiek.

Wat betekent het als je alles persoonlijk aantrekt?

Wanneer je alles persoonlijk aantrekt, wordt jouw gemoedstoestand sterk beïnvloed door andere mensen. Een blik, stilte of verandering in toon kan al genoeg zijn om je onzeker te maken. Je merkt bijvoorbeeld dat:

• Je moeilijk loskomt van wat iemand zegt of doet.
• Je jezelf snel aanpast aan de stemming van een ander.
• Je denkt dat een algemene opmerking over jou gaat.
• Je je verantwoordelijk voelt voor de spanning in een gesprek.
• Je de zorgen of problemen van anderen gemakkelijk overneemt.
• Je snel onderzoekt wat jij verkeerd hebt gedaan.

Het probleem zit niet alleen in wat de ander doet. Het zit vooral in de betekenis die jij eraan geeft.

Waarom betrek je reacties en stemmingen van anderen op jezelf?

Er is meestal niet één oorzaak. Vaak spelen verschillende patronen tegelijk.

Je bent gewend om de sfeer in de gaten te houden

Misschien heb je vroeger geleerd om goed op te letten hoe de stemming was. Je voelde aan of iemand boos, teleurgesteld of gespannen was en paste jouw gedrag daarop aan.

Die alertheid kan een gewoonte zijn geworden. Je sensor staat voortdurend bij de ander. Daardoor merk je iedere verandering op en zoek je snel naar een verklaring bij jezelf.

Je vertrouwt onvoldoende op jouw eigen waarneming

Wanneer je weinig vertrouwen hebt in jouw eigen oordeel, krijgt de reactie van een ander veel gewicht.

Je denkt bijvoorbeeld:

• ‘Als hij zo stil is, zal ik wel iets verkeerd hebben gedaan.’
• ‘Als zij kortaf reageert, zal ze wel boos op mij zijn.’
• ‘Als iemand teleurgesteld is, had ik dat moeten voorkomen.’

Hoe meer je jouw gevoel laat afhangen van de reactie van anderen, hoe moeilijker het wordt om op jezelf te vertrouwen.

Je wilt graag dat iedereen tevreden is

Misschien wil je conflicten, teleurstelling en afwijzing voorkomen. Je probeert de sfeer goed te houden en wilt niet dat iemand negatief over jou denkt.

Dat is een onmogelijke opdracht. Je kunt niet bepalen hoe een ander zich voelt en je kunt niet aan alle verwachtingen voldoen.

Wanneer je dat toch probeert, raak je steeds verder verwijderd van jezelf.

Waarom voelt de stemming van een ander als jouw verantwoordelijkheid?

Je kunt de stemming van een ander waarnemen zonder ervoor verantwoordelijk te zijn.

Je ziet dat iemand stil is. Dat is een waarneming.

Je denkt: ‘Hij is stil omdat ik iets verkeerd heb gedaan.’ Dat is een interpretatie.

Je voelt vervolgens de drang om het op te lossen. Dat is jouw reactie.

Tussen waarneming en conclusie zit ruimte. In die ruimte kun je jezelf afvragen:

• Weet ik zeker dat dit met mij te maken heeft?
• Heeft de ander dat daadwerkelijk gezegd?
• Kan er iets anders spelen?
• Ben ik verantwoordelijk voor deze stemming?
• Hoort dit probleem werkelijk bij mij?

Vaak vul je sneller iets in dan nodig is.

Wat is van jou en wat is van de ander?

Leren onderscheiden wat bij jou hoort en wat bij de ander blijft, is een belangrijk leerdoel.

Van jou zijn:

• Jouw woorden.
• Jouw keuzes.
• Jouw gedrag.
• Jouw grenzen.
• Jouw behoeften.
• Jouw aandeel in een situatie.

Van de ander zijn:

• Zijn of haar stemming.
• Zijn of haar verwachtingen.
• Zijn of haar oordeel.
• Zijn of haar teleurstelling.
• Zijn of haar manier van reageren.
• Zijn of haar verantwoordelijkheid.

Je kunt rekening houden met iemand zonder alles over te nemen. Je kunt betrokken zijn zonder jezelf weg te cijferen.

Assertiviteit betekent dat je jouw eigen behoeften serieus neemt en tegelijkertijd rekening houdt met de ander.

Hoe voorkom je dat je alles naar jezelf toe trekt?

Het begint met vertragen. Niet iedere reactie vraagt direct om een conclusie of oplossing.

Controleer jouw aannames

Vraag jezelf af wat je werkelijk weet. Misschien denk je dat iemand boos op je is, terwijl diegene moe, bezorgd of afgeleid is.

Een collega reageert bijvoorbeeld kortaf. Meteen denk je: ‘Hij zal wel boos op mij zijn.’ Later blijkt dat hij slecht nieuws heeft gekregen. Zijn reactie had niets met jou te maken.

Dat voorbeeld laat zien hoe snel je een stemming naar jezelf toe kunt trekken.

Vraag het na

Je kunt rustig zeggen:

‘Ik merk dat je wat stiller bent. Is er iets?’

Daarmee maak je ruimte voor duidelijkheid zonder meteen schuld op je te nemen.

Laat de ander eigenaar blijven

Wanneer iemand een probleem heeft, hoef jij dat niet automatisch op te lossen. Je kunt luisteren en betrokken zijn zonder het probleem over te nemen.

Vraag eventueel:

‘Wil je dat ik alleen luister, of wil je dat ik met je meedenk?’

Daarmee laat je de verantwoordelijkheid waar zij hoort.

Ga terug naar jezelf

Vraag jezelf af:

• Wat voel ik zelf?
• Wat heb ik nodig?
• Wat vind ik hiervan?
• Wat wil ik nu doen?

Zo haal je jouw aandacht terug van de ander naar jezelf.

Neem verantwoordelijkheid voor jouw eigen aandeel

Heb je werkelijk iets verkeerd gedaan? Neem daar dan verantwoordelijkheid voor.

Heb je niets gedaan en is de stemming van de ander niet van jou? Laat die dan ook bij de ander.

Hoe ontwikkel je meer autonomie en zelfregie?

Autonomie betekent dat je vanuit jezelf kunt voelen, kiezen en handelen. Zelfregie betekent dat jij richting geeft aan jouw gedachten, gevoelens en keuzes.

Dat betekent niet dat je niemand nodig hebt of dat je je niets meer van anderen aantrekt. Het betekent dat je jouw oordeel en gevoel niet volledig laat afhangen van hun reactie.

Je kunt luisteren naar wat een ander zegt en tegelijkertijd blijven onderzoeken wat jij zelf vindt en nodig hebt.

Drie vragen kunnen je daarbij helpen:

• Wat gebeurt er feitelijk?
• Welke betekenis geef ik eraan?
• Wat wil ik zelf doen?

Die vragen voorkomen dat je automatisch wordt meegetrokken in de reactie van een ander.

Hoe laat je verwachtingen van anderen los?

Misschien draag je beelden met je mee over hoe je zou moeten zijn:

• Je moet altijd behulpzaam zijn.
• Je mag niemand teleurstellen.
• Je moet de sfeer goed houden.
• Je moet voorkomen dat iemand boos wordt.
• Je moet altijd begrijpen wat een ander nodig heeft.

Deze verwachtingen maken je afhankelijk van de reactie van anderen.

Loslaten betekent niet dat je onverschillig wordt. Het betekent dat je onderzoekt welke verwachtingen werkelijk bij jou passen en welke je niet langer wilt dragen.

Je mag betrokken zijn zonder voor alles verantwoordelijk te zijn.

Hoe leer je jouw eigen behoeften serieus te nemen?

Wanneer je vooral met anderen bezig bent, verdwijnen jouw eigen behoeften gemakkelijk naar de achtergrond.

Misschien heb je behoefte aan rust, ruimte, duidelijkheid, waardering of veiligheid. Wanneer je die behoeften niet zelf serieus neemt, probeer je ze soms indirect via anderen te vervullen.

Je hoopt dan dat iemand jou bevestigt, geruststelt of begrijpt.

Vraag jezelf daarom vaker af:

• Wat heb ik nodig?
• Kan ik dat benoemen?
• Kan ik daar zelf verantwoordelijkheid voor nemen?
• Welke grens moet ik aangeven?

Zo ontwikkel je meer autonomie en word je minder afhankelijk van de stemming en goedkeuring van anderen.

Wanneer gaat het vooral over kritiek?

Alles persoonlijk aantrekken is breder dan kritiek. Het gaat ook over stiltes, blikken, stemmingen en algemene opmerkingen.

Wanneer vooral kritiek voor jou voelt als een oordeel over wie je bent, hoort daar een andere verdiepende vraag bij. Lees dan verder over waarom je kritiek persoonlijk opvat.

Welke leerdoelen helpen je verder?

De belangrijkste leerdoelen zijn:

• Aannames leren controleren.
• Jouw eigen behoeften herkennen.
• Verantwoordelijkheid laten waar zij hoort.
• Minder afhankelijk worden van bevestiging.
• De stemming van anderen niet overnemen.
• Meer autonomie en zelfregie ontwikkelen.
• Betrokken blijven zonder jezelf weg te cijferen.

De kern is steeds dezelfde vraag: wat is van mij en wat is van de ander?

Veelgestelde vragen - FAQ

Hieronder beantwoord ik enkele veelgestelde vragen over alles persoonlijk aantrekken.

Waarom denk ik zo snel dat iets door mij komt?

Je bent waarschijnlijk sterk gericht op signalen van anderen en trekt daar snel conclusies uit. Je ziet een reactie, koppelt die aan jezelf en voelt je vervolgens verantwoordelijk.

Hoe weet ik of iets werkelijk met mij te maken heeft?

Ga na wat je feitelijk weet. Heeft de ander gezegd dat jij de oorzaak bent? Zo niet, vraag het dan na en behandel een aanname niet als waarheid.

Hoe voorkom ik dat ik de stemming van een ander overneem?

Blijf bewust bij jouw eigen gevoel. Benoem wat je bij de ander waarneemt, maar herinner jezelf eraan dat diens stemming niet automatisch jouw verantwoordelijkheid is.

Is rekening houden met anderen verkeerd?

Nee. Rekening houden met anderen is waardevol. Het wordt problematisch wanneer je jezelf voortdurend wegcijfert of verantwoordelijk maakt voor alles wat een ander voelt.

Hoe ontwikkel ik meer autonomie?

Neem jouw eigen behoeften, grenzen en oordeel serieus. Vraag jezelf vaker af wat jij voelt, denkt en nodig hebt voordat je reageert op de ander.