home / persoonlijke ontwikkeling / conflicthantering / conflict soorten / loyaliteitsconflicten

Loyaliteitsconflicten

Loyaliteitsproblemen of loyaliteitsconflicten worden vaak benoemd bij de echtscheiding. Kinderen zijn loyaal aan vader en moeder en komen voor zichzelf in een conflict terecht. Echter om loyaliteitsconflicten te beperken tot de echtscheiding vind ik toch een ernstige versmalling. Naar mijn idee gaat het zoveel verder. Loyaliteitsconflicten zijn één van de soorten conflicten waarbij verbondenheid, trouw en relaties juist de spanning vergroten.

Hoe ontstaan loyaliteitsproblemen bij echtscheiding?

Laat ik dan toch maar beginnen bij de echtscheiding. Waar gaat het over? Het gaat over kinderen die loyaal zijn aan de vader en de moeder. Hoe dat komt? Iemand schreef: ze zijn er existentieel afhankelijk van. Ik vertaal het ook als: ze hebben er hun bestaan aan te danken en ze hebben hun ouders nodig in hun bestaan. Een kind houdt van pappa en van mamma. Dat kun je ze toch niet kwalijk nemen? Willem Wilmink raakte dat treffend in een gedicht over een kind dat van beide ouders houdt en daardoor klem komt te zitten. Precies daar zit de pijn van het loyaliteitsconflict: liefde voor de één mag eigenlijk geen verraad aan de ander worden.

Kunnen loyaliteitsconflicten ook familie en vrienden raken?

Loyaliteitsconflicten komen echter niet alleen voor bij kinderen die de keuze voor pappa of mamma niet willen en kunnen maken. Loyaliteitsproblemen kunnen ook voorkomen bij zwagers, zussen, broers, schoonzussen, (schoon)ouders, opa’s en oma’s. Maar ook bij vrienden en bekenden. Bij een echtscheiding of familieruzie kunnen mensen zomaar het gevoel krijgen dat ze partij moeten kiezen. Ga je nog op bezoek bij de één? Nodig je de ander ook uit? Kun je met beiden contact houden zonder dat één van de twee zich afgewezen voelt? Dat soort vragen maakt duidelijk hoe snel loyaliteit onder druk kan komen te staan.

Hoe ontstaan loyaliteitsconflicten op de werkvloer?

Ook op het werk kunnen loyaliteitsconflicten ontstaan. Wil je een voorbeeld?

Peter en Jan waren al jaren goede collega’s. Peter raakte echter verwikkeld in een arbeidsconflict met de directeur van het bedrijf. Jan voelde zich loyaal zowel aan de directeur als aan Peter. Dat bracht hem in een moeilijke positie. Uiteindelijk werd het een conflict dat voor de rechter werd uitgevochten en werd Jan gevraagd een verklaring af te leggen over wat er volgens hem aan de hand was. Dat leidde tot spanningsklachten bij Jan omdat hij het gevoel had dat hij of de een of de ander ontrouw werd. Zie hier een voorbeeld van een loyaliteitsconflict ten voeten uit.

Waarom gaan rolconflicten en loyaliteitsconflicten vaak samen?

Loyaliteitsconflicten doen zich nog eerder voor in situaties waarbij rollen niet duidelijk zijn afgebakend of waar rollen moeten worden vervuld die strijdig zijn met elkaar. Ik noem dit ook wel rolconflicten. Voorbeelden tref je ook in de kring van vrijwilligers en het vrijwilligerswerk. Van sportclub tot kerk, van school tot voetbalvereniging. Een voorbeeld? De directeur van de school die tevens kerkenraadslid is en de ene dag als directeur in contact is met ouders die de kinderen op school doen bij hem terwijl hij de volgende dag met dezelfde mensen in contact is maar dan is hij ouderling en zijn zij gemeenteleden. Het gaat goed totdat er een conflict uit voortkomt. Dat kan leiden tot hele vervelende situaties voor overigens alle partijen. Mochten ze ook nog privé met elkaar omgaan, wat vaak gebeurt, dan is het leed soms niet te overzien. Voor anderen kan dit leiden tot tal van loyaliteitsconflicten.

Soms raakt een loyaliteitsconflict ook aan overtuigingen, principes of waarden. Dan wordt het nog ingewikkelder, omdat je niet alleen loyaal wilt zijn aan mensen, maar ook aan wat jij belangrijk vindt. In dat geval kan er ook sprake zijn van een conflict over normen en waarden.

Hoe ga je om met een loyaliteitsconflict?

Er is niet een eenduidig antwoord op de vraag hoe je met loyaliteitsconflicten moet omgaan. Soms zijn ze ook gewoonweg niet te voorkomen. Neem het voorbeeld van het kind en de ouders in echtscheiding. Natuurlijk is het belangrijk hoe ouders zelf met deze situatie omgaan en of zij ook willen begrijpen dat hun eigen rol het moeilijker of gemakkelijker kan maken voor hun kind.

• Op de werkvloer zijn loyaliteitsconflicten alweer enigszins te voorkomen door toch de nodige distantie te houden en ongezonde werkrelaties te vermijden waarbij collega’s te close met elkaar omgaan.
• Loyaal is een kernkwaliteit of karaktereigenschap. Wanneer je daarin doorschiet kom je in jouw valkuil en deze heet: te loyaal en te aardig. Wanneer je in jouw valkuil terecht komt, gaan mensen snel over je grens heen. Echter, je doet het zelf. Jouw gedrag zorgt ervoor dat je de grens te weinig aangeeft.
• Belangrijk is om loyaal en trouw aan jezelf te blijven. Twee personen trekken nu aan je. De ene keer word je de ene kant opgetrokken en de andere keer heb je het gevoel dat je de andere kant opgetrokken wordt. Kies je voor de een dan passeer je de ander maar kies je de ander dan passeer je de een weer.
• Blijkbaar voel jij je bijzonder verantwoordelijk voor de relatie met zowel de een als de ander. Jouw belangrijkste leerdoel is: loslaten en begrenzen.

Trouw blijven aan jezelf betekent niet dat je ontrouw wordt aan de ander. Het betekent wel dat je onderzoekt waar jouw grens ligt, welke verantwoordelijkheid werkelijk van jou is en waar je iets moet laten liggen. Juist bij loyaliteitsconflicten is dat vaak de moeilijkste opgave.

Veelgestelde vragen over loyaliteitsconflicten

Hieronder beantwoord ik een paar vragen die vaak spelen wanneer je klem komt te zitten tussen mensen, partijen of rollen waaraan je loyaal bent.

Wat is een loyaliteitsconflict?

Een loyaliteitsconflict ontstaat wanneer je je verbonden voelt met twee kanten tegelijk, maar het gevoel hebt dat je door de één trouw te blijven de ander tekortdoet. Je wilt niemand verraden, maar je voelt wel druk om te kiezen.

Kan een loyaliteitsconflict ook op het werk ontstaan?

Ja, zeker. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer je loyaal bent aan een collega én aan je leidinggevende, of aan je team én aan de organisatie. Wanneer die belangen botsen, kun je in een lastig spanningsveld terechtkomen.

Waarom voelt een loyaliteitsconflict zo lastig?

Omdat het niet alleen over feiten of standpunten gaat. Het raakt aan trouw, verbondenheid, verantwoordelijkheid en soms schuldgevoel. Je wilt de relatie met de één behouden zonder de ander tekort te doen.

Hoe blijf je trouw aan jezelf bij een loyaliteitsconflict?

Door eerlijk te onderzoeken wat van jou is en wat niet. Waar ligt jouw verantwoordelijkheid? Welke grens moet je aangeven? En waar probeer je misschien te veel voor anderen op te lossen? Trouw blijven aan jezelf vraagt vaak om loslaten en begrenzen.