Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin YouTube
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Stemgebruik bij de presentatie of toespraak

Uw stem op de juiste wijze gebruiken tijdens een levendige presentatie is belangrijk.  Met uw stem kunt u nuances aanbrengen. Het voorkomt dat een presentatie saai en eentonig wordt, hoe goed uw verhaal inhoudelijk ook is.

Stem-ming maken

U realiseert het zich vast niet, maar al op hele jonge leeftijd zien wij al presentaties. Dat begint al op de peuterspeelzaal. De juffrouw of meester leest dan verhaaltjes voor. Zij proberen hun zeer jonge publiek erbij te betrekken door ze een vraag te stellen, waar ze dan ja of nee moeten zeggen. Meestal zeggen ze overigens het antwoord niet, maar schreeuwen ze het antwoord wel. Het geeft aan hoe vol ze zijn van het verhaaltje. Of de voorlezer vraagt ze een geluid na te doen. Het kleine grut zit met rode wangetjes, heel ingespannen te luisteren. Ze kruipen als het ware in een verhaal. Als de kleintjes aan het eind van de middag thuiskomen, zitten ze nog helemaal vol van het verhaal. Ze kunnen precies vertellen waar het over ging, wie de boef was of wie het prinsesje. De boodschap is dus enorm goed overgekomen en ook nog eens blijven hangen.

Een belangrijk instrument

En dat is eigenlijk de basis van iedere goede presentatie. Een verhaal op zo’n manier overbrengen dat de boodschap duidelijk overkomt en goed blijft hangen. Voor een presentatie maakt men zich meestal heel druk met hoe u overkomt, hoe u eruitziet, hoe uw houding is. Allemaal belangrijke aspecten voor een goede presentatie, maar er wordt vaak een belangrijk instrument vergeten. En dat is uw stem. De meester en juffen zijn er experts in. Ze gebruiken hun stem om hun luisteraartjes te boeien en uit te dagen. Kortom zij zorgen met hun stem voor interactie met het publiek. Zouden zij hun verhaaltjes op een monotone, saaie manier voorlezen dan is hun jonge publiek heel erg snel afgedwaald. Maar door met hun stem de verhaaltjes emoties mee te geven blijft hun publiek geboeid.

Waar moet u op letten?

U kunt uw stem gebruiken door:

  • Variëren in intonatie. Een goede intonatie is van belang voor het begrijpen van de betekenis van uw presentatie. Ook voorkomt dit een monotone toon. Een presentatie wordt monotoon als u te zacht praat of binnensmonds. Ook weinig pauzes of vaak euh zeggen komt uw presentatie niet ten goede.
  • Het volume van uw stem aan te passen. Denk maar eens aan uw kinderen als u een verhaaltje voorleest. Hoe meer u hard of zacht praat, uw kinderen zullen dan ademloos luisteren. Dat geldt ook voor het publiek van uw presentatie. Door het volume van uw stem kunnen zij zeer geboeid raken.
  • Een juiste articulatie. Met een goede en juiste articulatie bereikt u een verstaanbare presentatie. Als u niet verstaanbaar bent is uw presentatie gedoemd te mislukken. Voor een goede verstaanbaarheid is spreken voor in de mond heel belangrijk en ook een lage buikademhaling. Deze technieken leert u vooral door veel te oefenen.
  • Te variëren in tempo. Als u begint met presenteren is vaak het tempo van de presentatie te snel. U voelt zich nog niet al te zeker, u wilt niets vergeten en uw praat maar door. En voor u het weet bent u al klaar. Herkent u dat? U moet eigenlijk iets langzamer spreken dan u gewend bent. Dat lijkt eerst heel onnatuurlijk, maar het komt de presentatie ten goede. U moet wel uitkijken voor de tegengestelde valkuil: te langzaam spreken. Uw publiek dreigt dan in slaap te vallen. Een goede oefening voor het oefenen van een goed spreektempo is de zin die u zojuist hebt uitgesproken in uw hoofd te herhalen. Pas als u hiermee klaar bent begint u met de volgende zin. Voordeel is dat de betekenis van de zin beter tot u doordringt en u beter in uw presentatie “zit”.
  • Een helder taalgebruik. Voor de presentatie moet u goed duidelijk voor ogen hebben voor wie de presentatie bedoeld is. Wie is uw publiek? Is het taalgebruik voor deze doelgroep duidelijk en vooral begrijpelijk? U moet er zeker van zijn dat uw kernboodschap bij uw publiek overkomt. Pas uw taalgebruik hierop aan. Daarnaast moet u letten op stopwoordjes of woordkeuze. Praat niet continue in verkleinwoordjes of kijk uit voor het gebruik van euh.
  • Het gebruik van een juiste timing. Met timing bedoelen we het nemen van een adempauze of spreekpauze op het juiste moment. Vooral het juiste moment kiezen is van groot belang. Door af en toe een pauze in te lassen geeft u uw publiek de kans om de hoeveelheid informatie te verwerken. Zeker in een ingewikkeld verhaal is het prettig af en toe een moment van rust te hebben. De rustmomenten kunt u van tevoren inplannen. Ook voor u zelf kan een pauze prettig zijn. Het geeft u even de tijd om uw gedachten te ordenen, mits u daarvoor de rust hebt.

Een stem veranderen. Kan dat?

Stemgebruik bij presentaties en toespraken

Er wordt vaak, ten onrechte, gedacht, dat een stem een gegeven is. Daar kunt u zelf niets aan veranderen. Dat is een groot misverstand. Door stemoefeningen kunt u de klank of intonatie van uw stem wel degelijk veranderen. Door een lage borststem te gebruiken krijgt uw stem een vollere warmere stem. Het is wel zo dat mannen die lage borststem eenvoudiger kunnen vinden, omdat zij een lager bereik hebben. Echter ook vrouwen kunnen door oefeningen hun stem trainen.

Stemvariaties

Een warme stem wordt vaak aangenaam gevonden. Toch is het ook van belang dat u varieert in hoogte of in volume. Luistert u maar eens naar journaallezer Jeroen Overbeek. Hij heeft een prachtige warme stem. Hij spreekt ook heel veel documentaires in. Echter soms “vergeet ”hij in toon en volume te variëren. Gevolg: een heel saaie stem die soms bijna onverstaanbaar is. En dan komt hij zeer vermoeid over. Op die momenten vind ik zijn stem echt niet prettig ondanks de warmte.

Verwante informatie

Een stem kan bepalend zijn

Ook met uw stem maakt u een eerste indruk. Ik denk dat we allemaal wel het voorbeeld kennen van een persoon die u alleen maar telefonisch hebt gesproken. In uw fantasie knoopt u er een uiterlijk aan. Heel vaak klopt die interpretatie niet als u deze persoon in werkelijkheid ziet.

Maar denkt u ook eens aan cabaretier Marc Marie Huybrechts. Hij heeft een uiterst grappig hoog stemmetje en voor zijn beroep is dit natuurlijk ideaal. Maar, stelt u zich eens voor dat onze huidige premier Mark Rutte over zo’n stemgeluid beschikte. Ik denk zeker dat de premier dan spraaklessen ging nemen. Bij zo’n functie past niet het hoge stemgeluid van Marc Marie. Het zou de premier meer moeite kosten om serieus te worden genomen.

Neem uw stem serieus

Uw stem. Ik kan niet genoeg benadrukken hoe belangrijk deze is. Ter afsluiting wil ik u een tip meegeven. Neem uw stem eens op bij verschillende gelegenheden. U kunt dan denken aan een vergadering, thuis privé aan tafel of bij een zakelijk en een privé telefoongesprek. En stel uzelf de vraag: Wat hoor ik? U hoort uzelf altijd anders als een ander, dat is normaal. Maar: spreek ik te snel of juist te langzaam, varieer ik genoeg in volume en toonhoogte? Laat deze opnames ook eens horen aan vrienden, collega’s of familie. Wat vinden zij ervan? Kortom: kunt u nog meer uit uw stemgeluid halen om uzelf zo optimaal mogelijk te presenteren?

Andere leerdoelen

Bekijk andere leerdoelen voor de training presenteren of spreken in het openbaar.

Leerdoelen presenteren of spreken in het openbaar

Training en coaching

Bekijk de training Effectief Presenteren en Spreken in het openbaar.

Training presenteren en spreken in het openbaar

Auteur

Dit artikel is geschreven door Gea van der Veen.

Gea van der Veen: presentatietrainer, spreekcoach, verliesexpert