Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin YouTube
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Perfectionisme of perfectionistisch: valkuil

Bent u perfectionistisch ingesteld en hebt u er last van? Vaak wordt het als een positieve kwaliteit omschreven: perfectionisme. Maar u hebt er last van. Het kost u veel tijd en energie. Belemmert het u in uw werkzaamheden? Wilt u leren om de valkuil perfectionisme te vermijden? In dit artikel gaan we in op perfectionisme aan de hand van de volgende onderwerpen:

Wanneer bent u perfectionistisch?

Perfectionisme en perfectionistischWat is perfectionisme?  Perfectionisme is 'het volmaakte nastreven'. Niets is goed genoeg. Nooit is het klaar. Altijd is er nog iets wat beter kan. Kenmerken die erbij horen?

  • Uzelf niet of moeilijk kunnen toestaan dat u een fout maakt
  • Net zo goed willen presteren als anderen
  • Geïrriteerd zijn als anderen in uw ogen halfbakken werk leveren
  • Doorgaan tot het bittere einde terwijl anderen al lang gestopt zijn
  • Voortdurend bezig zijn met fouten van anderen of van uzelf
  • U schamen wanneer u een fout hebt gemaakt of wanneer u een onvolkomenheid hebt veroorzaakt
  • Niet kunnen genieten van wat ‘goed gaat’ maar u concentreren of wat ‘fout gaat’
  • Gestrest zijn wanneer er iets anders verloopt dan u had gehoopt of verwacht

Verschil: kwaliteit of valkuil

Wij definiëren perfectionisme als volgt: perfectionisme is kwaliteit leveren die zinloos of onnodig is. Aan de hand van een voorbeeld maken we dit duidelijk. U wilt schrootjes zetten en u bent de hele middag bezig om ze netjes op maat te maken. Daarna zet u er een plint overheen waardoor niemand meer kan zien hoe netjes u hebt gewerkt.

Perfectionisme is:

  • drie cijfers achter de komma op een begroting van 10 miljoen euro
  • 45 euro verschil uitzoeken in de verlies- en winstrekening (kosten: € 150,-)
  • hoofd- en bijzaken niet kunnen onderscheiden
  • kwaliteit leveren waar niemand op zit te wachten en waarom niet gevraagd wordt door uw klanten

Kwaliteit leveren is wat anders. Daar wordt om gevraagd door uw afnemers. Accuratesse en nauwkeurigheid zijn kwaliteiten. Perfectionisme is de doorgeslagen variant daarvan. 

Gevoel: niet goed genoeg

Bij perfectionisme kan het gevoel horen: niet goed genoeg, niet perfect, niet succesvol genoeg, de ander beter en ik minder. Of het gevoel dat er van alles aan u mankeert waardoor u altijd aan uzelf twijfelt en u niet tot actie durft over te gaan omdat u bang bent dat een ander er een mening over heeft en er iets van zal vinden.

Want, pas op…stel dat een ander het niet goed vindt, er duidelijk een andere mening op na houdt, dan bent u niet goed bezig en hebt u echt iets fout gedaan.

U kunt moeilijk leven met fouten. U neemt er in ieder geval geen genoegen mee. Alles moet goed en perfect zijn immers.

Doe de uitgebreide analyse

Bij De Steven kunt u tegen betaling een uitgebreide analyse doen om inzicht te krijgen in uw kwaliteiten, eigenschappen,  persoonskenmerken en valkuilen.

Uitgebreide test

Gratis preview

U kunt de test ook doen via een gratis preview. U krijgt dan via een beknopt rapport inzicht in wat voor type mens u bent en welke kwaliteiten en valkuilen daarbij horen.

Gratis preview

Valkuil

In een gratis webinar (online workshop) leggen wij uit wat kernkwaliteiten, valkuilen,  leerdoelen en allergieën zijn. U kunt de webinar na inschrijving online volgen.

Webinar kwaliteiten

Soorten perfectionisme

We onderscheiden vormen van perfectionisme: Anders gezegd:

  • Gericht op inhoud en kwaliteit: u wilt het zo goed mogelijk doen

    We noemen de volgende gedragskenmerken:

    • altijd de hoogste kwaliteit willen leveren: een 8 is niet voldoende het moet altijd een 10 zijn
    • teveel bezig met details en de hoofdzaken uit het oog verliezen (een middag lang de schrootjes op de millimeter nauwkeurig afzagen en er daarna een plint van 10 cm. overheen zetten. Anders gezegd: kwaliteit leveren die er niet toe doet
    • voortdurend té kritisch zijn op uzelf en anderen en tegelijkertijd moeilijk met kritiek kunnen omgaan
    • alles controleren, alleen op jezelf vertrouwen
    • veeleisend en de lat te hoog leggen: te hoge eisen stellen aan uzelf en een ander
    • onrealistische verwachtingen hebben van uzelf en een ander
    • fouten zien als een persoonlijk falen c.q. geen fouten durven maken
    • het liefst alleen werken: u alleen weet hoe het moet en dan maak je geen fouten
    • de balans verliezen tussen kwaliteit en kwantiteit
    • overmatig controle willen hebben: controlefreak en werk veel en vaak nakijken
    • u moet heel veel van uzelf
    • pas een uitdaging aangaan wanneer u zeker weet dat u het tot een goed einde brengt
  • Sociaal perfectionisme: u wilt het voor iedereen goed doen

    Of het woord sociaal perfectionisme bestaat weten we niet. Maar hierbij een paar kenmerken:

    • U wilt het voor iedereen goed doen en alle partijen tevreden stellen
    • U wilt zorgen dat iedereen het leuk en aardig heeft
    • U bent altijd bezig met anderen en het minst met uzelf
    • U staat snel klaar voor andere mensen
  • Zelfbescherming

    Perfectionisme kan een soort van afweermechanisme of verdedigingsmechanisme zijn. Anders gezegd: het is zelfbescherming.  Wanneer u alles perfect doet, heeft niemand kritiek op u en hoeft u zich ook niet te schamen of veroordeeld te voelen. Zolang u een gezonde dosis kwaliteitsbesef  hebt, is het geen probleem maar zodra het doorslaat naar perfectionisme ontstaat er faalangst. Faalangst kan zich uiten in cognitieve, sociale faalangst en motorische faalangst.

    • cognitieve faalangst is moeten presteren op het gebied van werken en studeren
    • sociale faalangst heeft te maken met (moeten) presteren op sociaal gebied
    • motorische faalangst heeft te maken met lichamelijke activiteiten

Leerdoelen

Last van perfectionisme? Dan zijn dit mogelijke leerdoelen zijn:

Gevolgen

Wat zijn de gevolgen? We noemen er een paar:

Gevolgen van perfectionisme

  • kritiek ervaren als een persoonlijke aanval
  • het kost u teveel energie: perfectionisme is een energievreter
  • overmatig teleurgesteld of geprikkeld zijn wanneer het iets anders gaat dan u had gedacht
  • niet gauw tevreden zijn of zoals iemand het pas zei: 'nooit tevreden' zijn
  • overdreven bezig zijn met details
  • in het ergste geval: uitputting en burnout wanneer perfectionisme een persoonskenmerk van u is in combinatie met andere burnout-persoonskenmerken

Waarin wilt u perfectie?

Goeie vraag: bent u altijd perfectionistisch? Sommige mensen blijken overal perfectionistisch in te zijn. Echter: meestal krijgen wij als antwoord: nee, dat is niet het geval.  Vaak zijn mensen perfectionistisch op bepaalde onderdelen. Oftewel: soms is men perfectionistisch. De boekhouder kan perfectie tonen op zijn vakgebied en in zijn tuin heeft hij/zij een grote rommel. De staalconstructeur werkt op de mm. Nauwkeurig maar aan zijn auto kunt u het niet aflezen. Waarin bent u perfectionistisch? Schrijft u dat maar eens op voor uzelf!

Oorzaken

Oorzaken perfectionisme

We noemen een paar oorzaken voor perfectionisme:

  • Waardering halen uit geleverde prestaties. Echter u bent OK om wie u bent en niet om wat u doet!
  • Angst om fouten te maken waardoor u een vorm van bewijsdrang ontwikkeld hebt
  • Het goed willen doen en het voor iedereen goed willen doen: angst om anderen teleur te stellen
  • Vanuit uw opvoeding deed u het nooit goed (zelfs het beste was niet goed genoeg en de kleinste onvolkomenheid werd opgemerkt)
  • Perfectionisme kan te maken hebben met uw kernkwaliteiten en valkuilen. U komt meer in uw kracht door een balans te vinden tussen 'Accuratesse c.q. Kwaliteit' en 'Vertrouwen c.q. loslaten, relativeren'. Uw persoonlijkheid komt dan veel meer tot zijn recht. Mogelijke kernkwaliteiten die bij u passen:

Welke training past hierbij?

Wilt u werken aan uw valkuil perfectionisme? Dan past een traject gericht op persoonlijke ontwikkeling het beste bij de vraagstelling. Een algemene training volstaat niet omdat de oorzaken van perfectionisme verschillend zijn en de situaties waarin het zich voordoet ook. Maatwerk is dus een vereiste. Wilt u meer informatie over een maatwerktraject gericht op persoonlijke ontwikkeling?

Contact

Perfectionistisch in een leidinggevende functie

Bent u leidinggevende, manager en ondernemer en kampt u met de valkuil van perfectionisme?

Perfectionistisch in een leidinggevende functieDan is het zaak om hier aandacht aan te schenken omdat het nadelig is op de werkvloer. We noemen wat voorbeelden:

  • U hebt de neiging om medewerkers snel te wijzen op wat ze fout doen of op wat nog niet helemaal goed is
  • U bent veel te veel bezig met details en dat past niet bij de functie van leidinggevende
  • U frustreert uw medewerkers omdat ze het gevoel kunnen krijgen dat het nooit goed is
  • U creëert een werksfeer met weinig vertrouwen en uw perfectionistische kijk op de zaak kan ervoor zorgen dat medewerkers het gevoel hebben dat ze niet tegen u op kunnen.
  • U hebt meer oog voor de taak die de medewerker uitvoert (en nog meer hoe de taak wordt uitgevoerd) dan voor een goede relatieopbouw met de medewerker.

Perfectionisme gaat vaak samen met andere persoonlijke eigenschappen. We noemen als voorbeeld: hoge arbeidsethos, hard werken, hoog verantwoordelijkheidsgevoel,  enorme gedrevenheid, oog voor details, veeleisend (zowel voor uzelf als voor anderen). 

  • Benut uw leiderschapskwaliteiten

    Hebt u als leidinggevende last van perfectionisme? Bent u er zich van bewust dat dit een valkuil is gericht op overmatige controle? Valkuilen komen zelden alleen:

    • wellicht hebt u een hoog verantwoordelijkheidsgevoel en voelt u zich heel vaak oververantwoordelijk (u wilt dat het goed gaat en u wilt voorkomen dat het fout gaat)
    • wellicht voelt u zich erg betrokken maar bent u ook vaak overbetrokken
    • wellicht hebt u graag de regie maar zijn uw controlemechanismen zodanig ontwikkeld dat u soms een controlefreak bent.

    De kunst is om uw kwaliteiten te leren benutten en uw valkuilen te vermijden. U hoeft niet onzeker te worden doordat er soms iets fout gaat of omdat het soms anders gaat dan u had gedacht.

  • Controlemechanieken

    U hoeft ook geen controlemechanieken te ontwikkelen omdat er wel eens iets is fout gegaan. Probeer de verantwoordelijkheden en het verantwoordelijkheidsgevoel bij uw medewerkers te ontwikkelen en maak ze stap voor stap taakvolwassen. Dat scheelt u tijd, energie en het  brengt u veel werkplezier.

Perfectie: tweestrijd en tijdvreter

Perfectie is een vorm van tweestrijd enerzijds en anderzijds tijdvreter eerste klas. Zelfs al moet u de hoogste kwaliteit leveren in de producten die u maakt: iedere vakman weet dat perfectie niet bestaat. Altijd is er iets op af te dingen. Hoe meer vakmanschap u beheerst, hoe eerder u imperfectie ziet. Altijd zal de tweestrijd blijven tussen: wat is kwaliteit en wat is perfectionisme.  Oftewel: voor welke kwaliteit betaalt uw klant en aan wat voor mate van kwaliteit heeft uw klant behoefte versus wanneer levert u kwaliteit waar niet (meer) om gevraagd wordt (perfectionisme).

Perfectie kost bovendien veel tijd. Sterker nog: het vreet tijd en het kost teveel tijd. De combinatie snel en perfect werkt namelijk niet. Het één gaat vaak ten koste van het andere. Daarom is het nuttig om voor uzelf vast te stellen waar de grens ligt tussen kwaliteit en perfectionisme.

Hoogsensitief: alles moet perfect zijn?

Perfectionisme en hoogsensitiviteit

Veel mensen die hoogsensitief zijn, zijn ook perfectionistisch. De vraag is: waarin? Antwoord: bijna in alles. Ze zijn veeleisend voor zichzelf en vaak ook voor anderen. Ze zoeken perfectie in hun werk (ideale baan), de perfecte partner (ideale relatie), in de opvoeding van de kinderen (ideale opvoeding) en ze zoeken perfectie bij zichzelf. Steeds komen ze erachter dat het eigenlijk niet bestaat. Hoe komt het?

  • Allereerst hebben ze in verschillende gradaties een sterke opmerkzaamheid voor details waardoor ze sneller imperfectie constateren
  • Ze hebben oog voor de ander dus sociale perfectie speelt snel een rol
  • Ze ervaren vaak zelf een diepere onzekerheid waardoor ze een vorm van perfectie hebben ontwikkeld als bewijsdrang
  • Omdat ze vaak niet konden voldoen aan de eisen, wensen en verwachtingen van de omgeving ontwikkelden ze een mechaniekje om alleen maar goed werk af te leveren.

Negatief voor uw tijdgebruik

Wanneer u veel tijd verliest door perfectionisme adviseren wij u de training timemanagement. Angst of fouten te maken kan namelijk belemmerend werken wanneer het gaat om effectief tijdgebruik. Lees ook: angst voor fouten en perfectionisme.

Training timemanagement

Hoogbegaafd

Perfectionisme en hoogbegaafdheid

Ook hoogbegaafden zijn vaak perfectionistisch.  We noemen een paar oorzaken die hierbij een rol kunnen spelen.

  • Diepgaande analyses

    Eén van de oorzaken kan zijn dat er dieper over problemen wordt nagedacht, dat problemen verdergaand worden geanalyseerd, dat er andere  oplossingsstrategieën worden bedacht of dat men alles wil  begrijpen. Dit kan een reden zijn waardoor er onbegrip vanuit de omgeving kan ontstaan en veel hoogbegaafden zich niet begrepen voelen. Onbegrip vanuit de omgeving kan ertoe leiden dat  er twijfels gaan ontstaan: hoe kan het dat ik anderen niet begrijp? Waarom begrijpen anderen mij niet? Anderen hebben nauwelijks vragen en ik heb er zoveel, de anderen zijn vast heel slim en ik zal vast dom zijn.

  • Faalangstig

    Een vorm van faalangst kan ontwikkeld worden hierdoor waardoor u het wellicht moeilijk vind om dingen te doen waarbij u niet zeker weet of u hierin succesvol kunt zijn. Dat kan reden zijn waarom u zich een klein beetje gaat inhouden of waardoor u uitdagingen gaat vermijden.

  • Kritische blik

    Een oorzaak kan zijn uw eigen kritische blik naar eigen prestaties en prestaties van  anderen. Ook de lat te hoog leggen en ontevredenheid over eigen prestaties kan zorgen voor perfectionisme. Wellicht stelt u te hoge eisen aan uzelf en aan mensen in uw omgeving.

  • Duidelijkheid over criteria

    Wat vaak een rol speelt is dat er onduidelijkheid is over het niveau dat gehaald moet worden. Wellicht hebt u hulp nodig om te leren hoe u kunt zien dat uw prestaties voldoen aan de vastgestelde criteria voor uw  niveau

Hoogbegaafden hebben nog meer dan anderen iemand nodig waar ze zich veilig en vertrouwd bij voelen bijvoorbeeld een leidinggevende die stimuleert, waardeert en niet afrekent op fouten. Zelf moeten ze leren omgaan met het feit dat niet iedereen over dezelfde leer- en denkvermogens beschikt als zij.  

Leerdoelen Persoonlijke Effectiviteit

De Steven heeft  leerdoelen ontwikkeld voor de training Persoonlijke effectiviteit. U kunt ook het overzicht bekijken met alle persoonlijke leerdoelen.

Leerdoelen Persoonlijke effectiviteit

Training Persoonlijke Effectiviteit

Wilt u een training Persoonlijke Effectiviteit volgen? Aarzel niet! Neem meteen contact op. Bekijk de mogelijkheden voor training en coaching.

Training persoonlijke effectiviteit

Auteur

Dit artikel is geschreven door Jan Stevens.

Coach Jan Stevens