Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin YouTube
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Oneerlijke beoordeling: halo en horens effect

Oneerlijke beoordelingen door de leidinggevende zijn vervelend. Een oorzaak kan zijn dat het halo- en horens effect een rol speelt bij de leidinggevende en het  staat het objectief beoordelen van medewerkers geheel in de weg . In dit artikel leggen wij uit wat oneerlijke beoordelingen zijn en wat het halo- en horens effect betekent.

Wat is het halo-effect?

Oneerlijke beoordeling: halo en horens effectWe gaan even terug naar school om het voorbeeld duidelijk te maken. Klaas presteert op school bijzonder goed met wiskunde en bij de docent van de klas staat Klaas bekend als de beste van de klas. Op het moment dat de docent een belangrijk tentamen nakijkt ziet hij dat Klaas 8 fouten heeft gemaakt. De docent legt dit uit als zijnde een vergissing. Klaas zal zich wel vergist hebben, terwijl bij een andere leerling het antwoord als fout wordt ervaren.

Op de werkvloer kan het halo-effect een rol spelen bij de beoordelingen. We noemen een paar situaties:

  • De leidinggevende kan goed opschieten met de medewerker en ziet sneller wat door de vingers
  • De leidinggevende voelt zich aangetrokken tot het normen- en waardenpatroon van de medewerker (op basis van overtuigingen, religie, dezelfde kerk, seksuele geaardheid) en zal de medewerker daarom minder strikt beoordelen

Wat is het horenseffect?

Bij het horenseffect is het precies andersom. Even weer terug naar school. Piet is slecht in wiskunde. Gemiddeld scoort hij een vier. Op het moment dat een pittig proefwerk wordt afgenomen is het cijfer van Piet een negen. De docent vraagt zich even af hoe Piet aan deze cijfers komt. Hij zal toch niet afgekeken hebben?

Wanneer we dit door vertalen naar de werkvloer.

  • De leidinggevende heeft minder binding of voelt zich minder aangetrokken tot de medewerker en derhalve beoordeelt hij bepaalde punten zwaarder, strakker of strikter
  • De leidinggevende valt over bepaalde zaken terwijl hij/zij dit bij andere medewerkers voor lief neemt

Recht op een eerlijke en onafhankelijke beoordeling

Medewerkers hebben recht op een eerlijke en onafhankelijke beoordeling door de organisatie en leidinggevende.  Leidinggevenden die beoordelen op basis van willekeur, persoonlijke voorkeur of afkeur doen medewerkers echt onrecht aan soms met vergaande consequenties. Gebeurt dit toch, dan functioneert de leidinggevende zelf niet en heeft hij/zij zelf recht op een negatieve beoordeling. Daarom is training van uw leidinggevenden een must wanneer het over beoordelen en functioneren gaat. Objectiviteit is geboden.

Objectief beoordelen: wat is dat?

Vooringenomenheid speelt een rol

U ziet het al: zowel het halo- als het horenseffect is gebaseerd op vooringenomenheid en niet op objectiviteit. Vooringenomenheid kan om tal van redenen ontstaan zoals:

  • de match die wij ervaren met iemands karakter (positief of negatief)
  • de mate waarop wij de ander begrijpen of ons begrepen voelen door de ander
  • de mate waarin een klik wordt ervaren met de ander
  • de mate waarin wij qua overtuigingen overeenkomen met de ander (leden van dezelfde kerk, dezelfde seksuele geaardheid etc.)
  • uiterlijk: we ervaren de ander als aantrekkelijk of juist niet

Hoe voorkom je het?

Hoe menselijk beoordelen ook is, objectiviteit is geboden! Het kan niet zo zijn dat het halo- of horenseffect een rol speelt bij beoordelingen. U kunt er de volgende zaken aan doen:

  • Vooraf afspreken waarop de beoordeling zal plaatsvinden
  • Meerdere beoordelingsmomenten kiezen in een jaar
  • Kies verschillende beoordelingsvormen zoals: observatie, portfoliobeoordeling, productbeoordeling, de 360-graden feedbackvaardigheidsmeter, een intervisiesessie met uw collega.
  • Zorg dat de beoordelingscriteria helder zijn

Leerdoelen voor de training

We hebben nog meer leerdoelen voor de training functioneren en beoordelen uitgewerkt.

Leerdoelen functioneren en beoordelen

Training en coaching

Bekijk de training functioneren en beoordelen voor leidinggevenden en managers.

Training functioneren en beoordelen

Auteur

Dit artikel is geschreven door Jan Stevens.

Coach Jan Stevens